bir kış gecesi eğer bir yolcu

yan yana gelip seslerimizi birleştirmek

2012-01-28T01:17:00.002+02:00

ağır, ağrılı, yorgun bir haftaydı, 20 ocak'ın agos'una ancak gitti elim. twitter'ımda umutsuz, mutsuz kısa cümleler birbirini kovalıyor: odatv davasında yine tahliye yok. bu ülke tahliyeye şükredenlerin, ama daha çok, onlara bunu bile çok görenlerin ülkesi.

20 ocak sayısı, çok güçlü, çok özel bir sayı olmuş. birkaç şeyi paylaşmak istedim, twitter'a sığmayacak, facebook'ta kaybolacaklardı...

rober koptaş "bilincimize ve tüm benliğimize işli: eğer bir umut varsa, devletten ve muktedirden değil, insandan yanadır. biz insanlarla, insanımızla yan yana olmaya devam edeceğiz. bizi bu memlekete bağlayan yegâne bağ budur. dün olduğu gibi, bugün de..." demiş.

19 ocak yürüyüşü notları kapsamında, ani balıkçı - askerde öldürülen sevag balıkçı'nın annesi - "bir yıl önce bu anmada oğlumla yürümüştüm. bugün o da tıpkı hrant dink gibi aramızdan alındığı için kendimi yalnız ve çaresiz hissediyorum. herhangi bir sorunumuz olduğunda oğlumla birlikte hrant'a giderdik, o bizi dinler ve yardımcı olurdu. adalet yerini hrant için bulmadı, belki oğlum için bulur" demiş.

başyazı, 'adalet arayışı hiç bitmeyecek'* diyor. son paragraf şöyle:

Günün dünden farkı, mızrağın artık çuvala sığmaması. Türkiye toplumunun bu gerçeği gün be gün daha iyi kavradığına inanmak istiyoruz. Adalet ancak gerçek katillere ulaşılınca tecelli edecek. Bunun için de köklü bir zihniyet değişimi gerekiyor. Umudumuz, o günleri görmek.

başlığın sonundaki asteriks ise, benim bu notları almamdaki asıl motivasyon. ismini bildiğim, yüzünü bilmediğim, yüzünü tanıdığım, kendisiyle tanışmadığım tüm agos çalışanlarını yan yana görüyorum şimdi, 17 ocak'ta kendileriyle dalga geçilen mahkemeden sonra, beşinci kez 19 ocak'tan sonra, bu çok güçlü sayıyı çıkartan insanlar, şöyle bir not düşmüşler yazının sonuna:

*Bu yazının her cümlesi bir Agos çalışanı tarafından yazıldı. Karanlığın içinde, yan yana gelip seslerimizi birleştirmekten başka çare bulamadık..

erdemli vatandaşların arkadaşları

2012-01-18T02:15:00.007+02:00

2009 yazında, hrant dink muhalefetinin dönüştüğü şeye ilişkin, aşağıdaki satırları yazmıştım. fuat keyman'ın türkan saylan ve hrant dink'i, 'erdemli vatandaş' ortak paydasında toplayan yazısına bir cevap niteliğinde, daha uzun bir yazıydı aslında. ama bugün için, şu kadarı yeterli... (bir de not. bu yazıdan bir süre sonra, limanda toplanan kalabalık mahkemeye yürümeye başladı, biraz daha dahil oldu mahkemeye)

***
('hepimiz erdemli vatandaşlar mıyız?', 13 haziran 2009, taraf/hertaraf)

Hrant Dink cinayeti davasının görüşüldüğü günlerde “Hrant'ın Arkadaşları”, Beşiktaş Vapur İskelesi'nin önündeki açıklıkta bir araya geliyor ve davanın sahibi, tanığı ve takipçisi olduklarını duyuruyorlar. Davanın görüldüğü Beşiktaş 1. Ağır Ceza Mahkemesi'ni asla görme ya da oradakilere sesini ulaştırma ihtimali olmayan, mahkemedekilerin ya da mahkeme salonu önünde bekleyen polislerin de asla göremeyeceği ya duyamayacağı bu birkaç yüz insan, bir-iki saat orada durduktan sonra dağılıyorlar. Bırakın mahkemeyi, gündelik hayatlarına devam eden insanların bile o izole kalabalıkla karşılaşmaları imkansıza yakın. Bunun için özellikle oraya giden insanlar dışında, kimsenin hayatına dokunmayan bir eylem yeri ve biçimi. Gündem o sıra pek yoğun değilse haberlerde birkaç saniye için onlardan bahsediliyor ve bir sonraki duruşmaya kadar gündemden çıkıyorlar. Bu muhalefet biçiminin ne ifade ettiğinin, ne işe yaradığının sorgulanması gerekiyor. Orada bulunduğum seferlerde gördüğüm şey, mahkemenin fiziksel varlığıyla ilişkisi kesilen, mücadele etmekle olan bağlarını koparmış ve kazanılan alanı (Beşiktaş iskelesi önü) korumak birincil amaçlardan birine dönüşmüş bir hareket(sizlik)ti.

Kazanılan alan, sadece Beşiktaş İskelesi önüyle sınırlı değil aslında. Hrant Dink öldürüldükten sonra ortaya muhalif bir iktidar alanı çıktı, muhalefetin nasıl örgütleneceği, söylemin nasıl oluşturulacağı, yasa ve düzenle nereye kadar uyuşulacağı, nereye kadar bunlara zıt gidileceği soruları üzerinde bir iktidar mücadelesi yaşandı, hâlâ da bir ölçüde yaşandığını varsayabiliriz ama bu mücadelenin geçen zaman içinde belli kazananları oldu. Kişiler ve kurumlar üzerinden dedikodu merkezli tartışmalar yürütme amacında değilim, bence elimizdeki sonuca bakmamız yeterli: İnsan hayatını kesmeyen, sokağın gerçekliğini reddeden, yargının ve polisin gözetiminde ama görünürlüğünde olmayan bir eylem biçimi ve söylemsel gücünü, radikalliğini kaybetmiş, cenazede toplanan kitlelerin yüzde birini toplamaktan aciz, belki de Keyman'ın çok doğru biçimde ortaya koyduğu “erdemli insan Hrant”ın, “Hrant arkadaşı” olmanın ötesinde bir şeyler söyleme yetisini cenazede bırakmış bir muhalefet. Bu muhalefet özgün ve bir şeyler değiştirme potansiyeli olan söylemsel alanını kuramadığı için, boş-gösteren bazı kavramlar bile, bu muhalefetin elindeki sloganlarla yer değiştirebilir hale geldi. (Burada bir not düşmeliyim: Hrant Dink için yapılan eylemlere katılan insanların heterojen yapısını ve hayatlarının başka alanlarında girdikleri türlü mücadeleleri görmezden geliyor değilim. Sorunum, Hrant Dink sonrası oluşmuş olan –egemen- muhalif dil ve onun yapma biçimleriyle.)

SONUÇ YERİNE: “HEPİMİZ ERMENİ'YİZ”DEN “HEPİMİZ ERDEMLİYİZ”E
Türkan Saylan'ın son yılları çeşitli politik mücadeleler ve haksızlıklar içinde geçmiş olabilir. Tüm Türkiye vatandaşları için “var” kabul edilmesi gereken hukuki adaletsizlikler ona da rastlamış, dahası bu rastlaşmalar AKP hükümetinin çeşitli amaçlarıyla bilinçli biçimde kesişmiş olabilir. Bunlara karşı sadece Türkan Saylan'ın ideolojik saiklerini savunan insanların değil, Türkiye'de hukuk ve demokrasi mücadelesi veren herkesin itirazı olması da gayet meşrudur. Ancak bunu yaparken, bambaşka bir tarihi, bambaşka ilişkisellikleri, bambaşka acıları ve kimlikleri temsil eden sloganların içinin boşaltılarak kullanılması, farklı tarihlerin birbiriyle eşlenmesi, çeşitli boş-gösterenlerle tanımlanır hale gelinmesi, bence kabul edilemez. Türkan Saylan'ın cenazesinde oluşan havadan ve Türkan Saylan'ın Hrant Dink'le politik olarak denk kabul edilmesinden muhtemelen rahatsız olan “Hrant'ın Arkadaşları”, “Hepimiz Hrant'iz, Hepimiz Ermeni'yiz” sloganının içinin bu denli boşaltılabiliyor olmasında kendi paylarını da sorgulamalılar. Yoksa, tıpkı “Dünya Türk olacak, yurtta barış Dünya'da barış olacak” diyen ultra-milliyetçi sloganın umduğu gibi, bir gün “hepimiz erdemli vatandaşlar” olacağız ve hiçbir derdimiz kalmayacak.

Reklamlar hakikati söyler ya da beyaz robotlar beyaz Türkleri siyah korsanlardan nasıl kurtardı?

2012-01-15T15:10:00.004+02:00

(hazır başlamışken, bir önceki agos yazısını da paylaşayım. birkaç ay önce vestel reklamı üzerine burada ettiğim laflardan çok daha yeni bir şey söylemiyor, ama belki daha düzenli biçimde söylüyor. aşağıdaki yazı, 24 kasım 2011 tarihinde, agos'un derkenar sayfasında yayınlandı)

Yerli kapitalizmin siyasi iktidarı böylesine fişteklediği başka bir dönem olmuş mudur acaba? Kendi marka imajlarını iktidarın estetik anlayışına ödünç veren, reklamlarını iktidarın reklamlarıyla aynı tornadan geçmişçesine hazırlayan şirketler, mevcut hegemonyanın kültürel üretimine katkı sunmak konusunda oldukça kararlı gözüküyor. Reklamları izlemekten başka çaresi olmayan biz kültür tüketicilerine ise, reklamların içinde kendi direniş ihtimallerimizi bulmak kalıyor sanki...
Vestel’in, “İhracat şampiyonu” temalı reklamlarını izlemişsinizdir. Yabancı diyarlara gönderilen ürünlerin taşıyan yük gemisi, siyahi korsanların saldırısına uğrar. Geminin beyaz ve tertemiz denizci kıyafetli ve bembeyaz tenli ve sapsarı saçlı tayfası, zıplayarak dans eden, gülen eğlenen, uygarlığın ciddiyetinden nasibini almamış korsanlar tarafından zapturapt altına alınır. Bu arada kendi halinde mutfak robotlarını, çamaşır makinalarını, portakal suyu sıkacaklarını sakladığını sandığımız konteynırların içinden, kahraman vesteller çıkar. Bunlar gündelik hayatta o en çok ihtiyacımız olan metalardır gerçekten, irili ufaklı beyaz eşyalar yani; ama tehlike anında koca birer robota dönüşürler. Siyahi korsanlar için son kaçınılmazdır, kendilerini denizin derinliklerinde bulurlar. Bu reklamın ırkçı, militarist, sömürgeci içeriğinden bahsetmek bile abesle iştigal gibi geliyor, o yüzden karşı-hegemonik potansiyeline değinmek istiyorum.

Sadece iki ay kadar önce içinde savrulmakta olduğumuz Somali seferberliğini hatırlayın. Başbakan önderliğinde gerçekleştirilen çıkartma, Afrika sinekleriyle cebelleşen ünlüler, yardım kampanyaları, yardım konserleri, ve en çok da aç bebek ve çıplak kadın pornografisi. Oysa Somali hakkında, yine pek uzak geçmişe ait olmayan, bambaşka görüntüler olmalıydı hafızamızda, ancak Pınar Öğünç hatırlatınca çıktılar sanki ortaya. Somali korsanlarıyla mücadele etmeye Mehter Marşı’yla yollanan Türk donanması vardı mesela, ya da Türkiye’nin ısrarla reddettiği, görünmez kıldığı, soylulaştırma projeleriyle yaşam alanlarını yok ettiği, karakollarında öldürdüğü Afrikalı göçmenler, birçoğu Somali’den gelen. Somali’deki açlık, Somali’deki açlığın yarattığı ve Türkiye gündemini daha önceden öyle ya da böyle işgal eden ve yine aynı açlığın semptomları olan bu olguların üzerini örten bir ikiyüzlülüğe vesile oldu. Somali’yi bir dünya sistemi içinde aç bırakan, mültecilerini reddeden, üzerlerine donanma yollayan ve sonra Ajda Pekkan’la Nihat Doğan’la “sevgi köprüleri” kuran, aynı iktidar, aynı Türkiye. Vestel reklamı, tam da bu yüzden önemli, tam da bu yüzden karşı-hegemonik bir potansiyel taşıyor. Vestel bize, Afrikalı –belli ki Somalili- korsanları hatırlatıyor, gözyaşları içinde yardım ettiğimiz ve bembeyaz üniformalar içinde peşlerine düştüğümüz insanların aynı dünyaya, aynı soruna ait olduğunu gösteriyor. Hiç istemeden, iktidarın hafızasının dışına çıkıyor; çünkü karşı-hafıza böyle bir şey, sen Pekkan-Doğan’la susturmaya çalıştığında, o Vestel’le cevap veriyor.

İktidar dilini bire bir alan, birçok tanıdığın “AKP reklamını gördün mü?” diye bahsettiği son Turkcell reklamını ve onun Türkiye algısını başka bir yazıya bırakalım. Belli ki Türkiye’deki kapitalist örgütlenmenin aldığı son şekil bize reklamlar üzerinden edecek daha çok laf verecek. Ez cümle: reklamlardan kaçmayın, üzerlerine gidin. Size kendilerini ve biraz da Türkiye’yi anlatacaklar, onlar farkında olmasalar da.

boğaz'a bakarak hayatı dönüştürenler: starbucks işgali

2012-01-13T12:35:00.006+02:00

(aşağıdaki yazının biraz kısalmış hali, 6 ocak 2012 tarihli agos gazetesi'nde, derkenar sayfasında yayınlandı)

Kadrolu devlet Cemil Çiçek, meclis kürsüsünden haykırıyordu: “Bu, Boğaz’a bakarak...Türk milletini arkadan hançerlemektir!” Bahsettiği 2005’teki ‘Osmanlı Ermenileri’ konferansıydı, tehditler üzerine Bilgi Üniversitesi’ne alınan. Sonrasındaki 6 sene, Boğaz’a bakarak, ama onun ötesinde coğrafyaları, Halâskârgazi’de cansız yatan Hrant Dink’i, Kürdistan’da tutuklanan çocukları, Tuzla tersanelerinde ölenleri görerek, hançerini elinden geldiğince zalimlere batıranlara tanık oldu, Boğaziçi. Romantik bir kurtarılmış bölge, ya da bir fildişi kulesi değildi elbette; git gide ticarileşen bir üniversiteydi, öğrencilerinin hiçbir karar mekanizmasında yer alamadığı bürokratik bir şirket olma yolundaydı; siyasi baskılar yüzünden soruşturmalara maruz bırakılan öğrencileri vardı.

Bir gün, Starbucks açıldı. Artık Boğaz’a bakarak siyaset yapılmayacak, frappucino yudumlanacaktı. Okulun öğrencileri, hocaları ve emekçilerinin büyük bir kısmı, ‘tadilat’ta olan Çarşı Kantin’de, bir sabah, Starbucks’ı buldular. Üniversitenin bu asli unsurlarından hiçbir fikir almadan dünya kapitalizminin en büyük sembollerinden birinin, zaten ucuz ve iyi yemek imkanları sıfıra yakın olan bir kampüsü işgal etmesine ve en az 6 lira’dan kahve satmasına izin verilmişti.

Bu durumdan rahatsız olan, seslerini yükseltmek ve kampüs içindeki varlıklarını görünür kılmak isteyen öğrenciler, bir araya gelmeye, ve ses çıkartmaya başladılar. Toplantılar yaptılar, çorba pişirdiler, çorbaya nasıl bir kampüs istedikleri sorusunu kattılar. Öğrenciler, hocalar katıldı, ama onlarla konuşmaya gelen hiçbir idareci yoktu. Bunun üzerine öğrenciler, 6 Aralık günü, kendilerinin olanı yeniden almak üzere “yerleşkelerine yerleştiler”, Boğaziçi Starbucks’ta yatmaya, kalkmaya, ders çalışmaya, beraber karar vermeye, uygulamaya, kendi çaylarını yapıp, gelen herkese ikram etmeye başladılar. Starbucks’ın sterilliğine değil, içinde yaşanan mekanı dönüştürme gücüne tav olanlar içsin diye: “Bizi birleştiren temel bir şey var: Zamanımızın önemli bir kısmını geçirdiğimiz, kendimizi varettiğimiz üniversitenin ticarileştirilmesine ve sterilleşmesine itiraz etmemiz. Steril mekanlar öğrenci izi taşımaz. Öğrenciler olmadan üniversite olmaz”.

İşgal şimdi bir ayını dolduruyor. Hocalar açık ders düzenliyor, başka okullardan gelen öğrenciler yemek yapıyor bu alanda. ODTÜ’de kantinler boykot ediliyor, birçok üniversiteden destek metinleri, videolar yollanıyor. Üniversite Genel Kurulu’nda öğrenciler ve “onları eğitmeyi becerememiş” hocalar hakkında atıp tutan Rektör, “temsilci seçin” talebinden vazgeçiyor, koca bir spor salonunu, İşgal’i sahiplenen tüm öğrencilere açmak zorunda kalıyor; Starbucks’ın kapatılması, bir öğrenci kooperatifinin kurulması ve genel anlamıyla, öğrencilerin, hocaların ve üniversite emekçilerinin kendi hayatları hakkındaki karar mekanizmalarına katılması taleplerini dinliyor. Siyaset Bilimi öğrencisi Yıldız Sar, “Rektör’le görüşmemiz bir alışveriş, ya da onun düşünmek istediği gibi, Padişah’a isteklerimizi arz etmek değildi” diyor. İşgal’in kampüsün gündeliğini dönüştürücü gücünden bahsediyor, ama ekliyor “İşgal bir biçimdir, fetişleştirmemek lazım. Kampüs alanına dokunacak başka eylemlerle devam edebiliriz, önemli olan, elimizden alınan, ortak söylem geliştirebileceğimiz alanları yeniden yaratabilmek.” Alandan ayrılmadan bir esnaf abimi görüyorum, şimdilerde işgal alanıyla komşu. “Rektör’ün geri adım atmaktan başka çaresi yok” diyor, “burası öğrencilerin, rektör de, biz de, öğrenciler için buradayız.” Bu dünya, öğrencilerin, hocaların, emekçilerin. Rektöre okudukları metinde dedikleri gibi, “tüm dünyada Starbucks kafeler var fakat Starbucks kafelerinde kimsenin dünyası yok. Karşı-işgal ise dünyalarla dolu.”

http://starbuckssenligi.blogspot.com

Arkadaşın Tutuklu!

Arkadaşın tutuklu!
“Birileri kendine göre gerekçeler uydurarak, makulleştirerek, teröre destek veriyor. Resim yaparak, tuvale yansıtarak, şiir yazarak, şiire yansıtıyor, günlük makale yazarak.” dedi İçişleri Bakanı Şahin, bir gün hepimizin, “makul” gerekçelerle “terörist” olacağını duyururken. Halihazırda yüzlerce öğrenci, akademisyen, gazeteci, siyasetçi, sudan sebeplerle içeride bulunuyor. Boynundaki puşi yüzünden terörist olduğuna karar verilen Cihan Kırmızıgül, iki yıldır tutuklu.Yusufcan Yıldırım, dört ayrı örgüt üyeliğinden, interdisipliner bir tutukluluk yaşıyor. Son olarak, Boğaziçi Tarih 2. sınıf öğrencisi Şeyma Özcan, örgüt üyeliği suçundan tutuklandı. Hocalar “öğrencime dokunma!” diyor, öğrencilerse “arkadaşın tutuklu, haberin var mı?” diye soruyor. 2012’nin hangilerimiz için tutukluluk getireceğini astrologlara sormak yerine, Derkenar olarak, bu cadı avına karşı safları sıklaştırmaya çağırıyoruz herkesi.

blog'dan sorulan sorulara blog'dan cevaplar

2012-01-06T11:47:00.005+02:00

en önce: http://twitter.com/#!/inesistente/status/155197168112779266

biraz sonra: http://bellatrixbegins.blogspot.com/2012/01/ben-anlamyor-politika-anlamyor-humanizm.html

daha sonra:

varolmayan şövalye 6 Ocak 2012 10:55
öyle ya da böyle açık iletişim kanallarımız varken, bana olan sorularını/itirazlarını buradan yöneltmeni garip buluyorum şulecim. cevaplarımı bilahare veririm.

bellatrix 6 Ocak 2012 11:20
bu sadece sana karşı bir yanıt değil ama senin yazdığın bir şeyle tetiklendi, evet. önce sana yanıt vermeye yeltendim, baktım olmuyor (zaten ben de kısa yazamam), yazıya döktüm çünkü dedim ya, direkt seninle de ilgili değil. şimdi tekrar girdim twitter'a, yazının linkini koyarken seni de @'leyeyim diye, ama zaten görmüşsün, sorun çözüldü.

buradan, mailden filan olacak iş değil bu ama benim anlamadığım bir şey var ve bu nedir, bunun altında ne yatar, onu öğrenmek istiyorum. gerçekten istiyorum, sonunda evet haklısın demeyecek olsam bile, gerizekalı diye yaftalanmayı da göze alarak istiyorum.

görüştğümüzde, diyelim mi?

madem öyle, madde madde cevap vereyim.

*hümanist değilim. teorik olarak da, politik olarak da çok problemli bulduğum, bu buluntumda da yalnız olmadığım, hümanistlerin lanetlediği modern katliamların, kıyımların çoğuyla zihinsel ortaklıkları olduğunu düşündüğüm bir düşünceler bütünü hümanizm, onu geçelim.

*okuldaki kahvecinin gavur oluşuyla bir problemim yok. dünya kapitalizminin ve kahve üreticilere uygulanan (sömürgeci) sömürü politikalarının en önemli temsilcilerinden, simgelerinden biri olmasıyla problemim var. ama problemim bunla sınırlı değil. okulun, içinde okuyan, yaşayan, çalışan öğrencileri, hocaları ve diğer emekçileri tamamen dışladığı karar mekanizması ve onlar için konuşacak, düşünecek, üretecek, ucuz ve kaliteli yemek yiyecek bir alan olmayışı benim problemim. daha doğrusu işgalin problemi bu ve ben de işgali bu yüzden destekliyorum. bu konuda bir yazı yazdım, yayınlandıktan sonra blog'a koyarım, derdim daha iyi anlaşılır belki.

*"Biri hepten Ermeni iken iyi ama başkası bir günlüğüne general olunca kötü mü, kaka mı, "gerizekalı" mı?"

önce tarihsel süreçleri boşverip kelimelerin kendilerine bakalım. "ermeni", nötr bir kelime, ona herhangi bir yakınlık ya da uzaklık duyamam. "general" ise, savaştan hoşlanmayan, silah sevmeyen biri olarak, kendiliğinden uzak durduğum bir kelime. birilerinin kendini "general" hissetmesi, kendine "general" demesi, sırf bu yüzden sinir olabileceğim bir şey.

tarihsel süreçleri geri davet edelim. ermeniler, yüzyıllar boyunca bu ülkede 2. sınıf tebaa olduktan sonra, 1890'lardan itibaren sistemli katliamlara tabi tutulmuş, 1915'te de devletin tüm kademeleriyle ortak olduğu bir organize suçla bu topraklardan sürülmüş, sürülürken kırılmış, öyle olacağı bilindiği halde uygulamalar devam etmiş ve neticede tarihin gördüğü en büyük kıyımlardan birini yaşamış bir halk. kalan bir avuç ermeni, türkiye cumhuriyeti altında ikinci sınıf vatandaşlığı deneyimlemeye, karakollarda taciz edilmeye, askerde öldürülmeye, okullarda aşağılanmaya devam etmiş. 2007'de de, sesini yükselten, asimilasyona karşı çıkan, ikili kategorileri reddederek, beraber yaşamayı savunan bir ermeni, hrant dink, devletin göz yumduğu, yolunu açtığı, daha sonra da kolladığı bir cinayetle öldürülmüş.

bunun üzerine biz de çıkıp "hepimiz hrantız, hepimiz ermeniyiz" demişiz. ermeniyiz, çünkü ermenilerin maruz kaldığı bunca şiddeti, kıyımı, haksızlığı görüyoruz, onların yanında duruyoruz, onlara yapacağınız şeyi bize de yapın diyoruz. hrantız, çünkü hrant dink bizim de sesimizdi, onun beraber yaşama kararlığına sahip çıkıyoruz, ona atılan kuşunları bize de atın diyoruz (bu duruşa karşı, bazı ermeni yazarlardan çok iyi eleştiriler geldi, "ermeni ya da hrant dink olamazsınız çünkü o durumu asla anlayamazsınız" minvalinde, ama şu anki politik meselemizde biraz bağlam dışı)

peki ya general? "türk milleti asker milletidir"den başlayan, osmanlı'daki askeri sınıfın ayrıcalıklarını artırarak cumhuriyet'e taşıyan, türkiye modernleşmesinin bayraktarlığını yapmış, kaymağını yemiş, ilkelinden postmodernine, her türlü darbenin yürütücüsü olmuş, işkencehanelerinde binleri, katliamlarında onbinleri öldürmüş bir kurumun creme de la creme'i. sanki tarihsel olarak dışlanan, ezilen, hor görülen bir grubun temsilcisiymiş gibi, "hepimiz ilker paşayız" demek, asla ve asla "hepimiz ermeniyiz" demekle karşılaştırılamayacak bir gerizekâlılık örneği, üzgünüm. ilker başbuğ özelinde de, elindeki boruyu kameralara sallayan, her fırsatta gazetecileri ve halkı azarlayan bir adamı, hrant dink'le aynı kefeye koyamayacağım.

*buna karşılık, kendisinin tutuklanmasını bir demokrasi harekatı, sivilleşme yolunda atılmış yeni bir adım falan olarak görenlerin zekâ seviyelerinden ya da iktidarla olan ilişkilerinden de bir o kadar şüpheliyim. uludere katliamıyla beraber akp'nin demokrasi havariliği içeride ve dışarıda oldukça puan kaybemtiş, artık saçmasapan kck ve odatv davaları da, özellikle dış basında, daha fazla konuşulur olmuşken, kenan evren'e açılan soruşturmadan umduğunu bulamayanların önümüze attıkları yeni bir yemdir başbuğ'un tutuklanması.

*deniz gezmiş ve bülent ersoy meselesinde, agos - #derkenar olarak sorduğumuz soru ("Deniz Gezmiş'in Bülent Ersoy'a gazoz ısmarlama hakkı olmadığını düşünenlerden misiniz?"), bülent ersoy'un açıklamalarını magazinel bir trivia olarak kabul etmek yerine, "böyle şey nasıl olur, deniz'e nası laf söylersiniz, onu nası kirletirsiniz!!!11" diye tepki veren homofobik solcuları açığa çıkartmak içindi. bunu biz bir hak meselesi olarak görmüyoruz, öyle görenleri gösteriyoruz.

*ermenilerle ilgili mesele nedir, yeterince anlattım sanırım. uğur mumcu ve abdi ipekçi'yi hiç umursamadığım, senin kondurman. hrant dink'i, ezilen kimliği, ideolojisi ve meselesinin güncelliği sebebiyle daha çok umursadığım doğrudur, ama bu diğer siyasi cinayetleri umursamadığım anlamına gelmez, elimden gelen her türlü desteği o mücadele için de veririm.

ve evet, hegemonik, kapalı, sabit aidiyetleri yıkmaya çalışan bir pratiğe, elimden geldiğince, gücüm yettiğince, aitim. daha fazlasını ben de bilmiyorum. "bu adam" diye bana sorulan ama benden daha fazlası kastedilen (öyleymiş) sorulara, kendi adıma cevap verdim. benden daha fazlası için de bir şeyler söylüyordur muhakkak, ama hepsini söylemediği kesin.

bir niyet mektubu olarak hayat

2011-10-22T19:39:00.003+03:00

(bu yazı ilk olarak agos'un 14 ekim tarihli sayısında, derkenar sayfasında yayınlandı)

Doğum yılın, günün, ayın, yerin, yurdun… Bunlar kolay. Daha zorları var. Aldığın dersler, almadığın dersler. Yurtdışı seyahatleri, sebepleri. Kendini üç cümlede anlat. Kendini beş cümlede anlat. Kendini anlatma, sırala. Neler yaptın? Neler yedin? Arkadaşların kimler (network’ünde kimler var?). Senin hakkında kimler iyi konuşur? Mail adresleri, açık adresleri, ofis numaraları, titrleri. Profesör mü, CEO mu, altı kurtarmaz. Hangi konularda çalıştın? Çocukluktan beri ilgilendiğin şeyler (küçükken çok oyun oynardım) ve çalışmak istediğin şeyler (oyun tarihi çalışmak istiyorum) birbiriyle örtüşüyor mu? Örtüşsün. Bizi kendine inandır. 5 yaşından beri yaptığın her şeyin bu başvuru için anlamlı bir bütün oluşturduğunu söyle bize. Yalan söyle. Merak etme, alışığız. Biz de sana yalan söylüyoruz.

Tanıdık geliyor mu bu sesler size? Ben çok sık duyuyorum. Üniversiteyi bitirdiğimden beri bilgisayarın karşısına geçip içine girdiğim her başvuru döneminde, bir bilgisayar ekranı aracılığıyla karşıma çıkan sorular bunlar. “İleri araştırma merkezi”, “üst düzey eğitim kalitesi”, “dünyanın en iyi 5 okulundan biri…” gibi fiyakalı etiketlerle karşılandığım internet siteleri, hayatım hakkındaki sayılabilir, sıralanabilir, alt alta koyulabilir her bilgiyi kutucukların içine koymamı, geçmişimi onların önceliklerine göre yeniden yorumlamamı, düzene koymamı istiyor. Niyet mektupları, araştırma teklifleri, inşa edilen, inşası teşvik edilen yalanları paragraflar haline getiriyor, somutluyor.

Kendi başına bir endüstri haline gelmiş olan başvuru dünyası sadece akademide değil elbette. Büyük şirketler ya da onların aracılığını yapan “kariyer” siteleri, cv’leştirilmiş bir zihniyeti yaratıyor ve satıyor. Evrensel bir zorunluluk haline getirilmiş İngilizce sınavlarına verilen paralar sınavla bitmiyor, ayrı ayrı kurumlara gönderilirken de ekstra ücret talep ediliyor.

Kendi istediği değil, istemesi çeşitli kurumlarda mantıklı olacak, ondan istenmesi beklenecek konuları çalışmak isteyen, ilgi alanlarını o konulara göre şekillendiren, en azından öyle sunan ve sundukça buna kendisi de inanan, karşılıklı söylenen yalanları benimseyen bu zamane insan, iş dünyasını, akademiyi, sivil toplum örgütlerini dolduruyor; yalanlarını yeteri kadar iyi söyleyemeyenler de dışarıda, sıralarının gelmesini bekliyor.

Belki de en ironiği, bilginin –özellikle Batı dünyasında yoğunlaşmış- iktidar odakları tarafından sistematize edilmesini, düzenlenmesini eleştiren muhalif akademisyen adaylarının, bu eleştirilerini en radikal biçimde yapmak için, o iktidar odaklarının merkezine, Harvard’lara Columbia’lara, bilginin toplaşmasına ve yeniden düzenlenmesine kendi katkısını sunmak üzere başvuruyor olması.

Yuvarlak kutucukları karalayarak girilen üniversite sonrasında, “tık”lanan ve listelenen bir hayat, tüm dünya gençlerini bekleyen. Gençlerin dünyanın dört bir yanını saran isyanlarında, söylemek zorunda bırakıldıkları yalanlardan sıkılmış olmalarının da payı yok mudur?

vestel reklamının karşı-hegemonik potansiyeli üzerine

2011-10-18T22:39:00.001+03:00

bu reklam filmi üzerine konuşmaya başlamak bile banal belki. sömürgeci, white men's burden'cı, ırkçı, oryantalist falan filan tüm okumaları yapmak hem çok kolay hem de çok yavan. fakat bugün derste muhabbet edilirken fark ettiğim bir nokta var ki bunun üzerinde durulmasının faydalı olabileceğini düşünüyorum: reklamın karşı-hegemonik potansiyeli.

vestel hiç farkında olmadan, hükümetin ve o söylem içinde harekete geçen tüm grupların "afrika'ya yardım" iki yüzlülüğünü ortaya çıkarmak için çok iyi bir fırsat yaratıyor. sms kampanyaları, somali seferleri, konserler, gözyaşları, açlık ve yoksulluk pornosu arasında görünmez kılınan, unutulan ve unutturulan, türkiye'nin afrika ve afrikalı'yla olan gerçek muhabbetini aynı düzleme, aynı televizyon ekranına ve zamanasallığa sokarak, hatırlamamızı sağlayabilir. bu muhabbetin içinde, somalili korsanlarla -ki somali'ye uygulanan ekonomik politikaların ve ülkedeki açlığın bir semptomudur- savaşa giden türk donanması, türkler'den -robotlarından ya da polislerinden- dayak yiyen göçmen afrikalılar, gündelik ırkçılık ve horgörme var. vestel'in reklamı bunları bize hatırlatıyor, çok iyi yapıyor.

pınar öğünç'ten somali ikiyüzlülüğü.

fareler oyunda test yayınında

2011-09-05T02:46:00.003+03:00

fareleroyunda.com

oyun hakkında kelimeler, oyunlu kelimeler, sözler, şarkılar, videolar, yerini buldu. takipte kalın:

"kedi uzakta, fareler oyunda.

bu projeye isim veren ingiliz deyişi bizim tespitimiz değil, olsa olsa temennimiz. kedilerin kolay kolay uzaklaşmayacağını, biz farelerin kedilerle beraber, kedilere ragmen, kedilerden saklanarak, kedileri kandırarak, kedileri oynayarak oynamak zorunda olduğumuzu biliyoruz.

fareler oyunda, en sade tanımıyla, bir oyun blogu. ama daha once gördüklerinize pek benzemiyor, en azından niyetimiz bu yönde. oyunları incelemeyen, onları piyasada benzerleri arasında bulunan, raf aralarında satılan ürünler olarak değil, anlatılması gereken hikâyeleri olan yapılar olarak alan; oyunlar arasında tür ayrımı yapmayan; onlar hakkında yazılar, şiirler yazan, şarkılar söyleyen, resimler çizen, videolar gösteren bir şey. oyunun (post)modern formu olduğuna inandığımız bilgisayar/video oyunlarını önemseyen ama onların yegâne oyun türü olduğunu düşünmeyen, binlerce yıldır insanların geliştirdiği oyunların hepsine anlatılacak hikâyeler olarak bakan, uzun eşşek’ten seks oyunlarına, her oyuna/oynamaya kıymet ve yer veren bir alan, fareler oyunda.

mutfakta birkaç kişi var, zamanla tanışırız. ama bu blog, oyunlar hakkında hikâyesi olan herkesi bekliyor, o yüzden henüz bizim için de gideceğimiz yeri tam olarak kestirmek mümkün değil; yine de oyunlar hakkında birkaç tespitin, fareler oyunda’nın katedeceği yol için zaruri olduğunu düşünüyoruz:

-oyun her şey değildir; ama oyun her yerdedir.

-oyun savunulmaya ihtiyaç duyan bir şey değildir, ama oynama hakkı sonuna kadar savunulmalıdır.

-oyun iyi ya da kötü değildir, iyi ve kötü oyunlar vardır.

-oyun tekil değildir, çok seslidir, bu seslerin anlatılması ve eleştirilmesi gerekir.

-oyunu akademiye boğmak, onu oyunsuzlaştırmak demektir. ama oyunu anlamak için, farklı disiplinlerin tekniklerine ve bilgilerine ihtiyaç vardır.

oynamaya ve anlatmaya başlıyoruz.

iyi (ya da kötü) oyunlar."

kaybetmenin ahlakı üzerine

2011-08-15T03:49:00.002+03:00

(bu yazı 2009 ocak'ta oyungezer'de yayınlandı. anlam arayışları yazılarımı, yeni bir proje için tasnif ederken, buraya koymak istedim. gerçek yerini bulana kadar. bir de çağrıya katkı olsun diye, kaybedenlerin de oyunlarını anlatmak istiyoruz çünkü. mice will play, bekleyin.)

***
-Kaybetmek isteyenler için bir tam çözüm.-

Dünya bir oyun olsaydı, size ne rol düşerdi, hiç düşündünüz mü? Bir oyun olsaydı dünya, ne türde olurdu? Yanlış soru, doğrusu şu: bir oyun olsaydı dünya, kim hangi türde oynardı? Okullarında okuduğunuz, ailelerinde yetiştirildiğiniz, sokaklarına bırakıldığınız, fabrikalarında çalıştığınız, mavi ya da beyaz yakalarını boynunuza geçirdiğiniz, tüfeklerini ateşlediğiniz; tüm bunların karşılığında tecrübe puanları kazandığınız, seviyeleri, yani sınıfları, yani pozisyonları, yani rütbeleri atladığınız bu dünya, sizin için nasıl bir oyun? Bir macera, bir FPS, bazen, her şey bir film sahnesi gibi geldiğinde üçüncü şahıs aksiyon, bazen bir platform; çoğu zaman her biri.

Bir de bu dünyayı bir strateji olarak oynayanlar var, evrenlerin tanrıları (Popolous?), ülkelerin kralları (Age of Empires?), şirketlerin sahipleri (Bilmemne Tycoon?), orduların komutanları (Total War?). Biliyor musunuz onları? Aynı dünyaysa eğer oynadığımız, onların oyunlarının içinde aldığımız rolleri görebiliyor musunuz? Sağa sola gönderilen işçileri (marangozundan mühendisine), köylüleri, çiftçileri, yüzlercesi bir seferde üretilen ve aynı şekilde yok edilen askerleri gözünüz bir yerden ısırıyor mu? Aynaları parçalamak istediniz mi hiç?

*****

Böyle bir akşamdı. Resmine baktım. Benim altı yıl önceki hâlime benzeyen bir çocuktu. Daha sakallı belki, daha cesur şüphesiz. Böyle bir bardı muhtemelen oturduğu, belki biraz daha salaş. Şimdi söylemek istediklerime benzer şeyler söyledi. Sirenleriyle arkamdan geçenler gibi polislerdi. Paris'in banliyö göçmenlerini , Londra'nın Jean Charles de Menezes'ini, Taksim'in Festus Okey'ini, Pangaltı'nın Hrant Dink'ini, Kızıltepe'nin Uğur Kaymaz'ını vuranlar ya da kovalayanlar gibi bir kurşundu. Göçmenlerin, Jean Charles'ın, Festus'un, Hrant'ın, Uğur'unki gibi bir kandı. Alexandros'un kanıydı. Bir ateş yandı.

Bir ateş yandı komşunun yüreğinde. Komşu bir ateş oldu. 15-16 yaşındaki çocuklar, ölen arkadaşlarının ardından, ateş olup yağdılar. Bağırları yanan çocuklar, bağırlarına ses verdiler, seslerini bağırlarından aldılar. Yunanistan'ın bağrı yanıyor. Ve sonunda, en sonunda, insanlar gerçek ateşi görüyor. «Sahnelenen gösteri» yerini gerçek insanların gerçek öfkesine bırakıyor. Bu düzenin ahlâksızlığı, isyan etmenin ahlâkını keşfeden gençlerin elinde, paramparça oluyor. Tuz-buz olan vitrinler, yanan arabalar, işgal edilen televizyonlar hep tek bir şeyi gösteriyor: Bir nesil, bir sınıf, bu düzenin kazanma pratikleri içine sıkıştırılmış, planlara sokulmuş, bir kenara atılmış; kariyer yollarında, uzman yorumlarında yok edilmiş, kendilerini kaybetmiş bu insanlar, kendilerini yok edip yeniden yaratıyor, kendilerini gerçekleştiriyor. Tüm kazanma yollarını reddederek, kurallara uymayarak, kaldırımları üzerinde yürümek için değil, parçalayıp fırlatmak için kullanan bu insanlar kaybetmeye oynuyor. Kaybetmek için oynayan bu kalabalıklar kaybederken kendilerini ve etraflarını dönüştürüyor, yapılamaz zannedilen şeyin ne kadar da yapılabilir olduğunu gösteriyor.

Oynadığımız oyunlara bakın. Strateji ustalarının bize anlattıklarına, tam çözümlere, oyunlarda etrafımıza örülen görünmez duvarlara, kazanmak için yaptıklarımıza. Biz ve onlar, dostlar ve düşmanlar, kurşunlar ve yaralar, duvarlar, koridorlar, sonu belli yollar, kazanmak ve ilerlemek, işte bütün mesele. İçine koyulduğun dünyada, içinde «mantıklı» olduğun dünyada, içine koyulduğun gibi yaşamak, sana söylendiği gibi kazanmak.

Oysa bazen, kaybetmek ahlâklı olan. Kaybedeceğini bile bile kaybetmeye oynamak. Kazanma yollarını reddetmek, yeni yollar aramak. Kazanmanın seni yok ettiği, senden geriye sayıların, seviyelerin, puanların kaldığı bir dünyada, kaybetmek doğru olan. «Evet» demeye devam edemeyeceğin son noktada, «hayır» demeyi başarmak, isyan etmek, kaybedene kadar durmak, çarkları durdurmak. Çarkların insanlar tarafından, bizim tarafımızdan döndürüldüğünü fark etmek. Biz yoksak, hayat yok. Oyunu kazanacak kimse yoksa, oyun yok. O zaman, yeni oyunlar bulmalı oynamak için, yeni oyunlar inşa etmeli. O yeni oyunlar yaratılana kadar, kaybetmeli.

Modern dünyanın kazanma söylemini tekrar eden en yakınınızdaki oyunu açın şimdi. Ve bir defa, sadece bir defa olsun, kaybetmeye oynayın. Power-up'ları toplamayın, bonusları almayın, bırakın, kalsın sağlık paketleri yerlerinde. Düşmanlarınızın karşısına çıkın, saklanmayın, vurmayın, kaçmayın, hiçbir şey yapmayın.

Oyunu durdurun.
Düzeni bozun, çalışmayı reddedin.
Sadece bir kez, kaybedin.
Oyunu kaybedin, kendinizi kazanın, dünyayı kurtarın.

Sonra sokağa çıkın. Bu dünyanın kaybedenlerini bulun. Yeni bir oyun bekliyor hepimizi. Bu kez yaratıcı, heyecan verici.

oyunlarınızı oynayın!

2011-07-21T01:30:00.004+03:00

oyunlara, oyunculara, oyunlulara,

bir çağrı için fazla kararsız cümleler içeren bir çağrı bu.

oyunun en çok kararsız bir şey olduğunu düşünen birinden, başkalarına.

video oyun dergilerinde yazmış, en iyisinin, en özelinin kurulmasına ve gelişmesine içerden tanıklık etmiş ama orada hep eksik nefes almış birinden, başkalarına.

oyunun farklı bir mecraya ihtiyacı olduğunu düşünenlere. mevcut oyun dergilerinin, niyetleri ne olursa olsun, oyunlara farklı gözlerle bakmalarının yapısal imkansızlığını fark edenlere.

oyunun musluktan farksız bir şey olduğunu düşünenlere, oyunu "inceleyenlere" değil.

akademideki boş alanları fark edip doldurmaya girişen, oyunu oyunsuzlaştıranlara da değil.

illa bilgisayar/video oyuncularına da değil.

seksek oyuncularına.

menekşe menekşe mendilim düşe oyuncularına.

uzun eşşşek oyuncularına.

beraber, kararsız cümleler kurmak istiyorum.

şiirli, müzikli, resimli, videolu,

oyunlu oyunlu oyunlu

birazcık da cikcik.

mehmet kentel, bir aralar oyungezer'dim.

beirut, mumford & sons ve arcade fire: bir hyde park eğlencesi

2011-07-21T00:50:00.005+03:00

Otobüsten indiğimizde nereye gitmemiz gerektiğini gösteren insanlar vardı, gidilecek yere hareket ederek. İşaretlerin değil, hareketin kendisinin yol gösterdiği bir etkinlik her zaman heyecan verici. Aklımda büyürken izlediğim ve izlerken büyüdüğüm konser videoları var.
Karınca sürüsü insanların konser alanlarına hızlı hızlı doluştuğu, sahne arkasında son hazırlıkların yapıldığı, az sonra sahneye çıkıp 60bin kişiye aynı anda el çırpma kudreti verecek yıldızların utangaç tavırları. Bu sahnenin bir yerinde hareket ediyorum, önce bilet kuyruğu, sonra içki kuyruğu, sosnra –kaçınılmaz- tuvalet kuyruğu. Vaccines’i kaçırmışız, arkadaşlarımızı bulana, kalabalık içinde iyi bir noktaya konuşlanana kadar Beirut başlıyor. Fransızca sözlü, uzun bir zaman Fransız sandığım bu Akdeniz-Balkan kokulu New Mexico grubu benim için günün Arcade Fire’dan sonraki yıldızı. Nantes’la (J’ai que les hommes me dégoutent. Vous ne pensez qu’à ça...) açılan set, The Gulag Orkestar’la bitiyor. Keşke küçük bir salonda izlesek diyorum Beirut’u; onların müziği için belki Hyde Park doğru yer, 60bin kişi belki doğru kitle değil. Sonra Mumford & Sons çıkıyor sahneye, Little Lion Man (ki İngiltere’de onu bilmeyeni dövüyorlar) dışında henüz keşif alanıma girmiş bir grup değiller ama performansları gösteriyor ki geçen sene boyunca Ada’yı sallamasının haklı bir sebebi var. Beirut’tan çok daha iyi dolduruyorlar o büyük sahneyi ve kitleyi – bir tür Mumford’ın sahnesi iyi durumu. Sonra yeni kuyruklar, yeni yer açma ve öne kaynama çabaları, artık tamamen dolan bir alan ve işte başlamaya hazırız artık. Ready to Start’la beraber sahneye Teksas’tan Kanada’ya çıkılan bir müzik yolculuğunun zirvesindeki grup, Arcade Fire çıkıyor. Son albümleri The Suburbs’le ünlerini ve kitlelerini katlayan kalabalık topluluk, hep heyecanlı ve hep eğleniyor. Grubun lideri Win Butler’ın bu sene Grammy aldıklarındaki surat ifadesi ve “çıldırmış olmalısınız” deyişi, belki de bu grubun izleyiciyle kurduğu ilişkiyi özetliyor. Onlar her sahnede bizi yeniden kazanıyor, biz onlara onlar bize “çıldırmış olmalısınız” ifadesiyle bakıyoruz. Wake Up, artık yaşlanan ve soğuyan kalplerin gördüğü yalanlardan, No Cars Go ise hiçbir arabanın gitmediği yerlere yapılan yolculuklardan bahsediyor. Butler’ın yüzündeki ve sesindeki öfke, Intervention’ı söylerken ortaya çıkıyor, bizim lokma koyulacak ağızlardan daha fazlası olduğumuzu haykırıyor. Kalabalığın coşkusu özellikle konserin ikinci bölümünde doruğa çıkıyor, albümün ve konserin de temasını oluşturan banliyölerin şarkıları (The Suburbs) , Mayıs’ın ağıtı (Month of May) ve her şeyin yalan olduğu (Rebellion (Lies)) hep bir ağızdan söyleniyor. Gerçek aşkımıza bir mektup yazacağımıza söz veriyoruz (We Used to Wait), sonra Butler “karanlığa ihtiyacım var, birisi ışıkları kapatabilir mi?” diyor (Sprawl II), konser bitiyor. Arcade Fire, döneminin en iyi gruplarından birinden, daha fazlası olmaya doğru giderken, yollarının kesişmesine sevinen 60bin kişiyle beraber Hyde Park’ı terk ediyoruz. Etrafta “Arcade Fire Haiti’yi seviyor” afişlerinden arda kalanlar, konserden elde edilen gelirin bir bölümünün Haiti’ye yardıma gideceğini anlatıyor. Başka bir sevdiğimiz Kanadalı Naomi Klein’dan esinlenen aktivistlerin “Haiti’de Şok Doktrini’ne Geçiş Yok” eylemini hatırlıyorum. Bir de Month of May’in sözleri, eskiden şüphe duyulan ama artık inanılan Mayıs ayı çığlıkları...

kendimi hatırlama günüm kutlu olsun

2011-06-19T08:24:00.003+03:00

beni tanır mısınız? neleri sevdiğimi, nelerden hoşlandığımı bilir misiniz? beni anlatmak için hangi referanslara başvurursunuz mesela?

bu sorulara farklı yerlerden bakıp, farklı zamanlarda, birçok cevap verilebilir, hiçbiri de tam olarak doğru olmaz. benim kendim için vereceğim cevaplar da öyle. ama sanıyorum bu sayfada gördüğünüz üç kitap kapağı, kendim için hazırlayacağım herhangi bir listede kendine herhalükarda yer bulur. asterix en sevdiğim çizgi roman serisidir, foucault en çok etkilendiğim düşünür (I'm not a professional historian, but nobody's perfect), uzun ihsan ise kendi dilimde yazan yazarlar arasında en beğendiğim birkaç isimden biri.

***
babalar günü'ne bir önem vermediğini biliyorum, benim de pek ciddiye aldığım söylenemez. ama bu blog kendine bir zamanlar beni hatırla(t)ma görevi biçmişti, bu bir vesile.

asterix'i ilk senle okudum. yıllarca. sen okudun daha doğrusu, ben yanında çizgilere bakar ve fransızca kelimeleri tanımaya çalışırken. defalarca, her defasında muhteşem bir hazla. belki bazen keşke yeniden türkçe'ye çevrilmeseydi ve tüm seriyi senin yanında okusaydım, hayat hep böyle saçma ama sıcak olsaydı, belki.

ihsan oktay anar'la 15 yaşında tanıştım, doğumgünümde. puslu kıtalar atlası'nın içine bir not saklanmıştı, şöyle: "koca adam oldun artık. senle sevdiğim şeyleri paylaşabilmek çok güzel." benle sevdiğin şeyleri hep paylaşmıştın ya, ben anlamıştım yine de ne dediğini, gerçekten çok güzeldi. o atlasın içinde kaybolmak, belki senle bir yolculuğa çıkmak.

yalan söylemeyeyim, fuko karşıma nazan'la beraber çıkmıştı. şunu hatırlar mısın? marshall berman okuyordum, "all that is solid melts into the air". fuko'ya geçiriyordu hafiften. sordum, "baba, marshall berman sever misin?" seviyordun. peki "michel foucault?" çok sevdiğini söyledin. ben daha akademiden bir bok anlamıyordum ya da belki anladığım tek an oydu, bilmiyorum, şunu sordum: "ama berman foucault'yu sevmiyormuş". güldün, "olur öyle" dedin. olur öyle. sonra bana bu kitabı aldın. bu kitap benle en çok yolculuk eden, en çok dipnota giren, hocalara "evet bunu zaten bekliyordum" dedirten kitap oldu.

***

merhaba, beni tanıyor musunuz?

merhaba, beni hatırlıyor musunuz?

merhaba, beni hatırlatıyor musunuz?

***

merak etme. hayatımın "determiné" olmadığını artık biliyorum. belki de en çok en son tartışmamızdan sonra, ve bu güzel. ama bu kitap kapakları var ya, onlar da çok güzel.

Tarihi Oynayan Çocuklar

2011-05-23T10:19:00.004+03:00

(bu yazı ilk olarak, Oyuncak Sergisi (Sergi Kitabı), Editör: Şennur Şentürk, İstanbul: YKY, 2011. s. 51-58'de yayınlandı)

Tarihte bir çocuk. 10 yaşlarında. 1800’lerin başı, belki 1811. Londra’da bir orta sınıf evinde, belki de Bournemouth’ta bir sayfiye yerinde. Sınıftan ya da “sınıfından” arkadaşlarıyla beraber. Dışarıda oynayamıyorlar, hava kapalı, içeride oynamak istiyorlar ya da belki de oynayacakları oyunu ebeveynleri seçiyor. Bir yüzyıl kadar önce John Locke eğitim öğretimin bir oyun, bir dinlenme şeklinde olması gerektiğini söylemişti. Bu önerinin peşinden giden aileler, eğitimciler ve yeni kapitalistler, hızla büyüyen bir oyun/oyuncak sektörünün yaratılmasına öncülük ettiler. 19. yüzyılın başında, yani tarihteki çocuğumuzun durduğu noktada, eğitim öğretimi eğlenceyle buluşturduğuna inanılan en önemli araçlardan biri, şimdilerde en ünlü örneği olarak Monopoly’i kabul ettiğimiz “masaüstü oyunları”ydı. 1811’de, İngiltere’de, Londra’da bir orta sınıf evinde ya da Bournemouth sayfiyesinde buluşmuş 10 yaşlarında birkaç çocuk, John Wallis’in Historical Pastime or A New Game of the History of England from the Conquest of the Normans to the Accession of George the Third adlı oyununu oynuyor. İngiltere tarihini kronolojik olarak anlatan, oyuncuların zar atarak oyun tahtasında ilerlediği ve tarihteki farklı olayların temsil edildiği kutucuklara geldiklerinde o olaylar hakkında bilgilerini tazeledikleri bir oyun bu. Ne kadar eğlenceli olduğunu bilmek pek mümkün değil, kendi eğlence anlayışımıza göre varacağımız yargının 200 yıl öncenin çocukları için ne kadar geçerli olduğunu kestirebilmek de öyle.

Tarihte bir çocuk. 10 yaşlarında. 2000’lerin başı, 2011 diyelim. İstanbul’da bir orta sınıf evinde, belki Kumburgaz’da bir sayfiye yerinde. Sınıftan ya da “sınıfından” arkadaşlarıyla birlikte, ya da hiç tanımadığı insanlarla internet üzerinden buluşuyor. Dışarıda oynayamıyorlar, hava kapalı, içeride oynamak istiyorlar ya da düşük bir ihtimalle oynayacakları oyunu ebeveynleri seçiyor. Gerçi dışarıda kullanabilecekleri bir oyun alanı zaten yok. Bilgisayarda ya da PlayStation 3’te, Xbox 360’ta ya da Wii’de oynayabilecekleri yüzlerce oyun arasında seçim yapmaya çalışıyorlar, ya da bilgisayarlarında tarihsel bir strateji oyunu oynuyorlar. Rome: Total War’la Roma’yı bölen fraksiyonları yönetiyorlar, belki Empire: Total War’la, 1800’lerin başında bıraktığımız çocukların hayatlarına yön veren büyük olayları yeniden yaşıyorlar. Tarihteki çocuklar, tarihi oynuyor, tarihsel çocuklar olarak kendilerini oynayarak yaratıyorlar. Şimdi biraz başa gidelim.

Çocukluk modern insanın “normal” kabul ettiği kategorilerin başında geliyor. Çok sık duyduğumuz “çocukluğunu yaşayamadı” sözü bunun en büyük kanıtı. Yaşanacak bir tür çocukluk var bu algıya göre, örneğin çok okuyan ya da sokakta çalışan, kendine ait bir odası olmayan ya da taş atan bir çocuk, bu algının dışında kalıyor. Düzeltilmesi ya da en azından üzülünmesi gereken bir “şey” olarak –ama tam olarak “çocuk” değil– nesneleştiriliyor. Oysa çocukluk, biyolojik özellikler bir yana, sosyal bir olgu ve her sosyal olgu gibi, tarihsel. Toplumdan topluma, sınıftan sınıfa ve dönemden döneme değişiyor, farklı özellikler ve farklı kabuller kazanıyor, en azından tarihsel ve sosyolojik araştırmaların son elli yılı bize bunu fazlasıyla gösterdi. Çocukluk üzerine tarihsel araştırmalar, kültür tarihçisi Philippe Ariès’in meşhur ve fazlasıyla travmatik kitabı L’Enfant et la vie familiale sous l’ancien régime’in 1960 yılında yayımlanmasıyla tetiklendi. Kitap, çocukluğun tarihsel ve sosyal bir “yaratı” olduğunu doğru biçimde tespit ediyordu, travmatik tarafı ise insanlık tarihinin önemli bir kısmında ayrı bir olgu olarak varolmadığı, ancak 17. yüzyılda “keşfedildiğini” iddia etmesiydi. Sonraki araştırmalar bu tezin doğru olmadığını farklı şekillerde ve farklı dönemler için gösterdi. Çocukluk, araştırmacıların baktığı her ayrı dönem ve toplumsallık için “vardı” ama farklı şekillerde yaşanıyor, farklı fikirlerle idealize ediliyordu. Anja Müller’in dediği gibi, belki de en doğrusu tek tip ve bütüncül bir çocukluk fikrinin “öylece keşfedilecek ya da kaybolacak bir şey olmadığı”nı söylemekti. Çocukluk, eğitim, sağlık, disiplin gibi söylemlerin kesişiminde, iktidar ve direniş odağında, filozofların, din adamlarının, doktorların, “kocakarı”ların, eğitimcilerin, çocuklar için yeni ihtiyaçlar tanımlayan ve onlar için özel ürünler satan kapitalistlerin, ailelerin ve bizzat çocukların eliyle devamlı yeniden düzenlenen, değiştirilen, bozulan bir olgu. Tarihteki çocuklar için, 1811’de ya da 2011’de, durum böyleydi.

Ariès’in tezini düzeltmek isteyen bazı araştırmacılar, “keşif” fikrini sorgulamadılar ama bu keşfin tarihini değiştirdiler. Aydınlanma Çağı bu düzeltme için işaret edilen dönemlerin başında geliyordu. Her ne kadar keşif fikri geçersiz olsa da Aydınlanma’ya yapılan vurgu, özellikle bu yazının konusu için önemli. Aydınlanma, özellikle Batı Avrupa’da çocukluğu yeniden tanımlarken iki farklı çocukluk algısını merkeze yerleştirdi. Bunlardan biri “tarihsel çocuk”tu, diğeri de “oynayan çocuk”.
John Locke insan zihnini boş bir plaka olarak hayal etmiş, eğitim-öğretimin ve yıllar içinde kazanılacak deneyimin her insana aynı zihinsel saikleri sağlayabileceğini iddia etmişti. Bu, dinsel ve feodal tahakküm biçimlerinden kurtulmak için önemli bir fikirsel çıkış noktası olsa da, çocukluğun tarihsel bir hiyerarşiye oturtulmasına da zemin hazırlamıştı. İnsanın kendini gitgide tarihsel bir varlık olarak konumlandırdığı, eski çağların döngüsel zaman algısının yerini çizgisel bir zamana bıraktığı, şimdinin geçmiş ve gelecekten keskin çizgilerle ve sebep sonuç ilişkileriyle ayrılmasına tanık olduğu 18. yüzyıl, çocukluğa da bu tarihsel dünya içinde tarihsel bir yer verdi. Çocukluk hem insanın kendi tarihi içinde bir dönemdi, hem de bu dönem “tarihsel” bir öneme sahipti, bir yetişkini anlamak için, çocukluğuna bakmak gerekiyordu. İnsanlığı anlamak için, çocukluğunu görmek gerekiyordu. Çocuklar, “eksik”ti, bu yüzden yönetilmeleri gerekiyordu, ama aynı zamanda “potansiyel’e sahiptiler” “geleceğin vatandaşları”ydılar. Jean-Jacques Rousseau İtiraflar’ında şöyle yazmıştı: “Kim inanırdı ki bu çocukluk cezası.... zevklerimi, arzularımı, tutkumu, benliğimi, hayatım boyunca ve normalde olmaları gerekenden tam ters bir yönde belirleyecekti?”

“Tarihsel çocuk”un ortaya çıktığı dönem aynı zamanda “oynayan çocuk”u ortaya çıkarttı. 18. yüzyıl öncesinde sadece çocukları hedefleyen bir sektörden söz etmek mümkün değildi. Büyük ve küçük oyunları henüz birbirinden şimdiki gibi keskin sınırlarla ayrılmamıştı. 18. yüzyıl bunu, John Locke ve takipçilerinin fikirsel önderliği ve Batı Avrupa ekonomisinin geçirdiği dönüşüm sayesinde değiştirdi. Çocukluk doyurulmayı bekleyen bir pazardı. Önce çocuk edebiyatı, arkasından çocuklar için tasarlanmış oyunlar ve 19. yüzyılda özellikle Almanya’da patlayan oyuncak sanayii, çocuklarla büyüklerin materyal dünyasını birbirinden radikal biçimde ayırdı. Çocuklar artık her şeyden önce “oyuncu”ydular, büyümek ise ‘Koskoca adım oldun hâlâ oyun mu oynuyorsun?” sorusunun içinde kendine yeni bir söylemsel alan bulmuştu.
“Tarihsel çocuk”un “oynayan çocuk”la kesiştiği noktaların en ilginçlerinden biri, tarihin çocuk oyunlarının temalarında önemli bir yer tutuyor oluşuydu. Bu durum özellikle masaüstü oyunları için çok barizdi. 18. yüzyılın sonu ve 19. yüzyılın başında İngiltere’de masaüstü oyun üreticilerinin öncülerinden ve en üretkenlerinden olan John Wallis’in oyunlarının çoğu tarihseldi. Bu oyunların eğitsel amacı hem tarihteki önemli olayları ve kişileri oynayan çocuklara öğretmek, hem de ve belki de daha önemli olarak, çocuklarda çizgisel zaman algısının oluşmasına yardımcı olmak, insanlığın durduğu tarihsel noktadaki yerlerini kavramalarını sağlamaktı. Oynayan çocuklar, hem ülkelerinin tarihini, hem de dolaylı olarak kendi tarihselliklerini oynuyorlardı.

****

Bu yazı oyun tarihi üzerine kapsayıcı bir inceleme iddiasında bulunmuyor, o yüzden okuyucunun şimdi yapacağım 200 senelik atlayışa bir itirazı olmayacağını umuyorum. Ne de olsa Geleceğe Dönüş filmi yeni nesil “oynayan çocuk”ların hayal dünyasında önemli bir yer tutuyor, zaman da artık pekâlâ oynanabilecek bir oyuncak gibi geliyor bizlere.

19. ve 20. yüzyıl çok fazla şeyi değiştirdi, çocukluk da elbette bu değişimlerden muaf değildi. Ama “tarihsel çocuk” ve “oynayan çocuk” hâlâ aramızda. Hatta oyunların şimdiki en belirleyici formu olan bilgisayar/video oyunlarının bir özelliği, oynayan çocuğun tarihselliğine yeni bir özellik ekledi: tarih yazımı.

Son otuz senede çocukların materyal kültürüne damga vurmuş bu oyunların neredeyse tamamı, oyun yarıda bırakıldığında o ana kadar gösterilen ilerlemenin kaybolmaması için bir “kayıt” (“save etme”) özelliğine sahipti. Oyun yeniden başlatıldığında bu kayıt noktasından itibaren devam etmek mümkün oluyor böylece. Her oyuncu, kendi oyun stratejisi ve o süreci yaşarken deneyimledikleri uyarınca, oyunu farklı noktalarda, farklı sayılarda save ederek, oyunun hikâyesinin ve yapısının aktardığı üst-anlatıyı kişiselleştiriyor, oyunu öznelleştiriyor. Oyunlarla oyuncular arasında kurulan bu ilişkinin, oyuncuların yeni bir tür tarih yazımının özneleri haline gelmesi olarak okunabileceğini düşünüyorum.

Modern arşivciliğin düzeninin kaybolduğu, özellikle internetin bilgiyi çoğul ve parçalı hale getirmesiyle arşiv bütünlüğünün yok olduğu bu “mal d’archive” çağında, oyuncular kendi tarihlerini tutmaya, kendi arşivlerini oluşturmaya başladılar. Hayatın her alanının simüle edildiği, farklı fantezi dünyalarının gerçek dünyanın fantezileriyle birleştirilerek sunulduğu oyunlarda gitgide daha fazla saatlerini harcayan çocuklar, bu dünyaların içinde birer tarihçi haline geldiler. Tarih, oynayan çocuğun elinde, öznelleşti.

****

Oyunların tarihi anlatma ve kişiselleştirme gücü, değişik kesimler tarafından da fark edilmiş durumda. Geçen senelerin en çok olay yaratan oyun projelerinden biri olan ve ABD’nin Felluce baskınını anlatması planlanan –ama sonunda etrafında kopan fırtına yüzünden iptal edilen– Six Days in Fallujah [Felluce’de Altı Gün] adlı oyunun yapımcılarından Peter Tamte şöyle demişti: “Felluce’de çarpışan askerlerden bir kısmı, döndükten sonra bize gelip kendi hikâyelerini anlatmamızı istedi. Hikâyelerini, günümüzün en göz önünde olan –ve kendilerinin de en çok kullandığı—medya aracında, oyunlarda anlatmamızı istiyorlardı. Six Days in Fallujah ABD’nin ve müttefiklerinin Irak’ı işgal etmesinin haklılığı ya da haksızlığı üzerine bir oyun değil. Bu oyun tarihte görülen en büyük şehir çatışmalarından birini yaşayan insanların gerçek hikâyesini deneyimlemek üzere bütün dünyaya sunulan bir fırsat.”

****

Tarihte bir çocuk, 1811’de. Tarihte bir çocuk, 2011’de. 1811’in çocuğu tarihi oynuyor, tarihi –belli biçimlerde, her zaman belli söylemler içinde– öğreniyor, tarihi öğrendikçe kendi tarihselliğini ve zamandaki yerini algılıyor. Tarih oyunu, tarihsel çocuğu yaratıyor. 2011’in çocuğu tarihi oynuyor, tarihi –belli biçimlerde, her zaman belli söylemler içinde– öğreniyor, tarihi öğrendikçe onu yeniden yazıyor. Tarih oyunu, tarih yazan çocuğu yaratıyor. Oyun ve tarih iç içe, 200 yıldır, çocuğu baştan yaratıyor. Bu üçlüden herhangi birini anlamak için, diğer ikisine bakmak gerekiyor.

K. Mehmet Kentel, Oyuncak Sergisi (Sergi Kitabı), Editör: Şennur Şentürk, İstanbul: YKY, 2011. s. 51-58)

sireli yeğpayrıs

2011-04-27T02:42:00.011+03:00

bugün yoruldum. sabah uyanamadım kendime kızdım, öğlen kütüphanede bir şeyler ters gitti kütüphanecilere kızdım, akşam başım ağrıdı. şimdi arkadaşımın bana bıraktığı rahat yatağın üzerinde, uyumadan önce, bütün gün benim dışımdaki dünyada neler oldu diye bakınırken gördüm. bağıran insanlar vardı. haykıranlar. biri kardeşimdi. kardeşim. kardeşim. sireli yeğpayrıs şöyle demiş, sesini çıkartabildiği o çok kısıtlı zamanda, çıkartabildiği o çok kısıtlı mecrada:

"Su an o tabutta askerlik yapmis, yapan herhangi birimiz de olabilirdik, ben su an kendimi o tabutun icinde hissediyorum.. Memleketiniz sizin olsun, bizi rahat birakin artik..Biz bundan sonra rahat uyuyamicaz, bari sen rahat uyu Sevag.."

evet, sevag ölmüştü. daha önce öldürdükleri gibi. daha önce öldürmeye başladıkları günde. 24 nisan'da. bir de üstelik bayramda. sevag'ı öldürdüler. şaka dediler. buna inanabilirmişiz gibi. sanki ellerine devletin zorla silah verdiği iki kişi birbirini öldürdüğünde katil herhalükarda devlet olmazmış gibi. sevag'ı bir 24 nisan günü katlettiler. kardeşim buna ağlıyor, kendini o tabutta hissediyor, "alın memleketinizi" diyor, ne diyebilir başka?
***
hatırladım. telefon çalmıştı. 19 ocak'tı. "mehmet duydun mu?" demişti. "duydum" demiştim. ağlıyordum. ağlıyordu. ağladık.
***
sonra kürtleri almışlar yine, protesto edenlerin üzerine ateş açmışlar, evlerden içeri gaz bombaları... kürdistan yanıyormuş. benim buradan duyduğumu istanbul duymamış, ankara duymamış. alın memleketinizi demekten başka ne şansları var?

peki ya ben ne diyebilirim? içimdekileri kime bağırabilirim? pencereyi açıp bağırsam kim duyacak? "anlıyorum kardeşim" desem, "ne anlıyosun lan?" dese, kardeşim, kardeşlerim, abilerim ablalarım amcam dedem ninem, ne diyebilirim?

kardeşimin sözlerini okuduğumdan beri şu mısra var aklımda:
"ah, carl, while you are not safe I am not safe"

yan yana oturduğumuz sıralardayız şimdi. elimi bacağına koyuyorum. sıkıyorum. buradayım. duy beni oradan, tamam mı?

sen o tabuttaysan, ben de oradayım, sen güvende değilsen, ben de değilim, "memleketinizi alın"sa eğer, benim de memleketim değil orası, benden de alsınlar, sen haykırdığın sürece, ben de haykıracağım. bunların bir anlamı var mı bilmiyorum. ama ne kadar anlam varsa yaratabileceğim, onun için buradayım, yanındayım.
***
bugün yoruldum. başım ağrıdı. nefret ettim. herkese tavsiye ederim.

here's to nights we'll never remember...

2011-04-07T02:02:00.003+03:00

...with friends we'll never forget.

ah, ne çok seviyorum, ne çok özledim. teşekkürler...

library vandalisation ya da okuma tarihine notlar...

2011-03-05T14:57:00.007+02:00

(bu yazıyı aslında sözlük'teki "kütüphane kitaplarındaki altı çizili cümleler" başlığına yazmıştım. ama burada da durmasını istedim)

kütüphane kitaplarındaki notlar, kütüphane kitaplarındaki gülücükler, kütüphane kitaplarındaki "yuh a.k."lerle yan yana anılması gereken cümlelerdir (bkz: marginalia). benim derdim de hepsiyle aslında ama, başlık enflasyonu yaratmak istemedim, çevreye saygımdan.

birkaç yıl önce, üniversiteden arkadaşlarım bir facebook grubu kurmuş, kütüphane (bkz: aptullah kuran kütüphanesi) kitaplarına ödünç alanlar tarafından yapılan müdahaleleri protesto etmişlerdi. okulda aynı alanları paylaştığım birçok insan, bunun en makul, en sağduyulu şey olduğu konusunda hemfikir olarak o gruba üye olmuş, kitapları çizenlere küfürler yağdırmışlardı. bense bu konuda asla emin olamıyordum.

üniversite yıllarım boyunca kitapların altını kurşun kalemle çizdim, not aldım, vs., kitapla işim bitince de izlerimi sildim. pürüzsüz bir işlem değildi bu tabii. ama beni arkadaşlarımın ettikleri küfürler konusunda asıl rahatsız eden, asıl kafamı karıştıran nokta, altı çizilen kitaplarla bir üretici olarak değil, bir tüketici olarak yaşadığım ilişkiydi. ben altı çizili kitapları okumaya bayılıyordum. okuduğum satırlar bir anda çoklu bir okumanın kapısını açıyordu, metin katman katman çoğalıyordu. bi `se una notte d'inverno un viaggiatore` gibi tıpkı, metni okumak, okuru okumakla iç içe geçiyordu. ufak notlar, kızgınlıklar, sevinçler, "helal olsun"lar, "allah belanı versin"ler, okuma deneyimini inanılmaz zenginleştiren bir dünya açıyordu önünüze. evet, herkesin yönelttiği argüman, "altı çizili satırların bir şartlandırma yarattığı ve sonraki okurları yönlendirdiği", doğruydu, ama bu kaçınılmaz da değildi, direnmek mümkündü.

ben yine de, başkalarının izlerini takip etmeye bayılsam da, kendi izlerimi bırakmak konusunda çekingen davrandım. o kadar arkadaşım yanılıyor olamazdı, bana da küfretsinler istemiyordum.

tarih master'ına başladıktan sonra, benim için çok kişisel olan bu mesele, akademik açıdan da başka bir yere oturdu, bunu fark ettim. okuma tarihi için en önemli şeydi marginalia, insanların okudukları kitapları nasıl okuduklarını, onlardan nasıl etkilendiklerini, metni nasıl değiştirdiklerini/bozduklarını/yorumladıklarını anlamanın en önemli yoluydu. o 'yaban ülke'de (bkz: l.p. hartley) yaşayan insanların iç dünyalarına açılan müthiş bir kapıydı. hem kültür tarihçileri hem de düşünce tarihçileri için olmazsa olmazdı. üstelik kendi çalıştığım masaüstü oyunları için de bu elzemdi, çocukların oyunların kurallarına ne kadar uyduklarını, o kuralları nasıl bozduklarını görmem gerekiyordu.

ben yine de çekingendim. post-it'lere bağımlıydım. ta ki bir ay kadar önce, bir arkadaşımla yaptığım uzun otobüs yolculuğu sırasında, onun yanımda kitabı haşır huşur çizmesi ve benim de aklımı çelmesine kadar. ben de, örneğin bir sayfaya post-it yapıştırdıysam, o sayfadaki veya yan sayfadaki diğer önemli noktaların kenarına ufak işaretler koymaya başladım. post-it'ten tasarruf edip amazonların korunması konusunda da önemli bir iş yapıyordum. çevreci olduğumu söylemiştim en başta.

birkaç gün önce oxford'un ana kütüphanesinden (bkz: bodleian library) bir mail aldım. konu bölümünde "library vandalisation" yazıyordu. tövbe, kütüphane vandalı olmuştum. öncelikle bodleian'ın bir referans kütüphanesi olduğunu, kitapların dışarı çıkartılamadığını, orada ayırttığınız kitapları her gün görevlilere teslim etmeniz gerektiğini, onların sizin için kitapları bir hafta süreyle sakladıklarını belirteyim. yutkunarak mektubu açtım. yüzlerce yıllık bir kütüphane olarak, elbette, kitaplarına çok önem veriyorlardı, tabii, ve gelecek nesillere bu kitapları aktarmak için, anlıyorum, bu elzemdi. oysa ben, eyvah, kitaplardan birine post-it yapıştırmıştım, ama evet, üstelik, oh no, bazı sayfalarda kalem izleri vardı, demeyin, mümkünse, şu saatte ofiste buluşmalıydık, tabii cezamız neyse, best wishes, küfreder gibi mektup at sonra best wishes de oh.

netice olarak kütüphane sorumlularından biriyle görüşmeye gittim, mailde anlattığı gelenekler/gelecek nesiller/sağlıklı dişler konulu kompozisyonu bir kez de canlı yayında dinledim. "yani senin altını çizdiğin yerler başkasının kafasını karıştıracak" diyince, "aslında benim o konuda farklı bir fikrim var" dedim, "nedir?" diye sormadı. "ben de sözlüğe yazarım" dedim, "which dictionary?" dedi. cahil.

karışık bir konu bu, kabul ediyorum. kitapların fiziksel ömrünün azalması, "diğer okurları yönlendirme" argümanından daha ciddiye aldığım bir nokta. ama yine de, gelecek nesillerden bahsediyorsak eğer, gelecek nesillerin bizi anlaması için, marginalia'ya ihtiyaçları olacak. ve bu dijital reprodüksiyon çağında, kitapların saf, temiz, dokunulmamış halleri her zaman bulunabiliyor olacak. burada örneğini gördüğümüz disipline edilmiş okur pratikleri sayesinde asıl bulunması zor olan ise, okurların bu kitapları nasıl okuduğunu, okuyarak kendi hikâyelerini nasıl yazdığını anlamak olacak.

ps. evet, post-it'ler de yasak ve zararlıymış.

bloguma dokunma

2011-03-02T02:30:00.002+02:00

bu blog şu an, türkiye'de dns ayarı bok püsürü yapmamış kimseler tarafından açılamıyor. çünkü digiturk-google-devlet arasındaki ağzına sıçılası çekişme, blogger'ın toptan yasaklanmasına sebep olmuş. blogumadokunma diye bir inisiyatif kuruldu hemen, bu da bildirileri. bir yandan bu mücadeleyi verirken, bir yandan da internetle copyright ilişkisini çok kapsamlı biçimde düşünmek gerekiyor, internet iktidarların çarpıştığı bir alan olarak hayatımızı git gide daha çok etkiliyor zira.

****
Bir ülkenin internet deneyimi ve tarihinin sansürlerle anılması çok trajikomik bir durumdur. İnternetin özü olan birey haklarının ve bireysel özgürlüklerin kısıtlanması, sosyal medya dünyasının özüne tamamen aykırıdır.

Bizler, Türkiye’nin dört bir yanından profesyonel veya amatör olarak blog tutanlar, internette günlük yaşantılarını ve birikimlerini ve deneyimlerini diğer insanlarla paylaşma hevesiyle tutuşan herkes, gelişmeleri endişe içinde izliyoruz.

5651’nci nolu kanunun esnekliğinden mütevellit, 1 Mart 2011 günü, Google’a ait olan ücretsiz blog servisi Blogspot, Digiturk grubunun açmış olduğu dava sebebiyle erişime kapatılmıştır. Süper Toto Süper Lig’in yayın haklarının sahibi olan Digiturk bu davada, korsan olarak LigTV’nin yayınını yapan kişilere karşı kendi haklarını savunmak amacıyla hukuki süreç başlatmıştır. Ancak ilgili kanun gereği yasaklamalar, sitelerin adresleri ve alt-domainleri üzerinden değil;, IP adresleri üzerinden yapılması sebebiyle Blogspot’a ait olan birçok ilişkili IP aralığı erişime kapatılmıştır, böylelikle de binlerce blogger’ın kişisel sitesi sansür kurbanı olmuştur. Bazı bloglara bazı anlarda girilmesinin sebebi ise aynı IP üzerinde birçok blogun yer alması ve aslında her IP’nin yasaklanmamış oluşudur.

İlgili kanunun esnekliği ve nelere yol açtığını geçmişte birçok kez görmüşken, devlet sansüründen dolayı binlerce site yasaklanıyorken, Digiturk ve Google’dan daha duyarlı davranmalarını beklemek tüm blogger’ların hakkıdır. YouTube’daki korsan maç yayınlarını kaldırmak için yapılan özel yetki anlaşmasının bir benzerinin de Blogspot için yapılması ihtimal dışı değildir. Bugüne dek Digiturk ve Google bu konuda masaya niçin oturmamışlardır? Google kendi kullanıcılarının hakkını neden savunmamaktadır? Digiturk böyle bir topyekün sansürün yaşanacağını bile bile neden hâlâ, tek amaçları düşüncelerini diğer insanlarla paylaşmak olan bloggerları mağdur etmektedir? Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti’nin yasa koyucuları, vatandaşlarının ifade özgürlüğü hakkının gasp edilmesine neden hala göz yummaktadır?

Kaldı ki, bu korsan yayınları yapmaya devam edecek olan kişilerin teknik bilgileri yüksek olduğundan, yasaklanmaktan etkilenmemektedir; tam tersine bu sansür tek amacı blog tutmak olan kişileri etkilemektedir.

Digiturk, Google ve Türkiye Cumhuriyeti devletini artık bu sansür ayıbına karşı duyarlı olmaya, tüm sansür karşıtı olan internet kullanıcılarını bu harekete katılmaya ve tüm basın mensuplarının ifade özgürlüğüne destek vermeye davet ediyoruz.

Tüm Blogger’lar adına,

Bloguma Dokunma

http://facebook.com/blogumadokunma

http://blogumadokunma.tumblr.com

blogumadokunmailetisim@gmail.com

fitter. happier.

2011-02-26T19:17:00.004+02:00

ne zamandır ne çok konuşuyorum ve ne çok çok okuyorum ama ne az yazıyorum. aslında konuştuklarımın da çoğunu yazarak yapıyorum, o zaman ne de çok yazıyorum, bir yazının içinde yaşıyorum, yazının içinde vuruluyorum, bir çok şekilde.

fitter happier'ın bu videosunu çok sevdim. ama mesele o değil. bakın birisi şöyle bir yorum yapmış:

"My friend at college was hazed in his dorm by being taken in the middle of the night, blindfolded, stripped of all his clothes but his underwear, and locked in a completely dark room with all the other freshmen, with this song playing over and over again for almost 24 hours."

nasıl? deliliğe giden yolun sol şeridi gibi duruyor bence.

o değil de (bu makalemde n. tadı yakalamak istiyorum), söyle bir şey var di mi? winamp'te müzik çalıyor normal olarak. ama durdurmuşsunuz onu, youtube'dan bi şey dinliyosunuz. ya da öyle başka bi müzik olayı, grooveshark, fizy, vs. sonra bi arkadaşınız "ahahah şunu izle lan çok komik" ya da ":( ne büyük acı" gibi bi yorumla bi video gönderiyor. yine youtube/vimeo vs. o videoyu açıyosunuz ama bu arada hızla yapmanız gereken bi şey var. dinlemekte olan müziği kapatacaksınız diğer video başlarken, sesler karışmasın diye. ama siz napıyosunuz, gidip winamp'in pause tuşuna (en güzel tuş değilse nedir?) basıyorsunuz. böylece, zaten çalmakta olan youtube vs müziği, yeni başlayan videonun sesi ve winamp müziği! muhteşem kakofoni. bunu o kadar sık yapıyorum ki, bi keresinde gerçekten birbiriyle çok iyi uyacak ve hatta progressive müzik piyasasına damardan gireceğim bi kombinasyon yapacağım, eminim. var di mi böyle bi şey?

hayata karşı heyecanlarım var, söylemiş miydim? söylemiş olamam, bu yeni.

2011-02-23T01:52:00.001+02:00

"when play became not only acceptable but even encouraged for children, it also became closely associated with them. instead of youngsters joining in with the games of adults as they had in earlier generations, they now were engaged in games considered suitable for their age. society had crated and defined childhood as a separate stage of development, with its own needs and virtues, and provided it with its own activities. play and toys became the province of childhood. young people now engaged in socially defined and approved children's games, while adults pursued other forms of recreation. children no longer gambled at cards, and adults stopped playing hunt-the-bean. the generations increasingly inhabited different worlds."

(karin calvert, children in the house. the material culture of early childhood, 1600-1900, 1992)

godot'dan mektup almak

2011-02-03T03:44:00.003+02:00

meğer gerçekten doğruymuş. gerçek mektuplar gerçekten mutlu ediyormuş.

-teşekkürler, olric.

4 yıldır hrant yok

2011-01-04T18:03:00.001+02:00

19 Ocak 2011 - Çağrı filmi from ümit kıvanç on Vimeo.

4 sene önce nolmuştu?
4 senedir noldu?

2010-12-24T02:39:00.005+02:00

leonard cohen'i fransız zannederdim, dinlemeye başlamadan önceki zamanlarda. bir paris gecesinde "it's 4 in the morning...." diyor olmasını mazur görebiliriz bu yüzden, hepimiz insanız, bizi insan yapan hatalarımız. boktan bir otel odasındayım. çift kişilik bir yatakta. yanda, tek kişilik bir yatak ve üstünde annem var. beni doğurduktan sonra götürdüğü ilk evimizden birkaç yüz metre uzakta. benim küçük, annemin büyük yatakta yattığı o evden, 24 yıl uzakta. annemin yanında ilk sigaramı içsem mi diye düşündüğüm bir odada, muhtemelen çocuğun yanında sigara içmemesi gerektiği konusunda ilk azarı işittiği evin birkaç yüz metre-24 yıl uzağında...

let's sing another song boys, this one's gone old and bitter....

uyumaya çalıştım, beceremedim. sevmeye çalıştığım tüm kadınlar aklımda. embrace arayışım, cohen'in dilinde, benim rüyalarımda. altı sene önce yüzük taktığım ve buna kendimi de inandırdığım o kız, hâlâ rüyamda, hâlâ gerçek, hâlâ canlı, hâlâ uyanınca "aman allah'ım, bu da mı?"

yazmaya karşı sabrım yok. oysa tutunamayanlar okuyorum şimdi, her şeyiyle beraber, oğuz atay'ın yazma sabrına hayran oluyorum. bir sahneyi sayfalarca ve enerjisinden hiçbir şey kaybetmeden anlatmasına. oysa anlattıkları, içimi dolduruyor, taşırıyor, sarmalıyor, sarıyor, boğuyor, nefes alamıyorum. o nefes almadan yazmaya devam ediyor, ben kitabı kenara koyuyorum. daha heyecansız bir şey okumalıyım, belki republic of letters, belki işgal altında istanbul. geleceğimi düşünmeliyim, doktora planlarını, okulları, hocaları, şehirleri, ülkeleri. arkamda bırakacaklarımı, önümde bırakacaklarımı. arkadaşlarımı. arkadaşlığımın sınırlarını. kadınları, kadınları, kadınları....
kadınların sonundaki boşlukları dolduranları. en çok tutunan gibi gözükmelerine rağmen, bu satırları yazarken bile okuyacaklardan alacağı yorumları merak ettiği için, asla tutunamayacak olanları. bir fransız filminin sıkıcı iç mekânına sıkışmış bir endonezya sigarasının dumanını. masssive attack'i ve eksi bilmem kaç derecede yağmur duasına çıkmayı. tatile çıkmadan yazılmaya başlanan ama bitirilemeyen ve tatilden dönünce baş ağrısı olacak 'kağıt'ları. danışmanları. danışman pasajı'nı. danışman pasajı'nda geçirmediğim gençliğimi. gençliğini danışman pasajı'nda geçirenlere duyduğum kıskançlığı. ertesi gün ne kadarını okuyabileceğimi bilmediğim kelimelerimi. iskoç viskisini. iskoçya'yı. iskoçya'da yanımda olan hintli arkadaşımı. kendimi. her karizmatik olma denememde üzerime basan orta sınıfı. tüm sınıfları. matematikçinin bana yaptığını tutanak tutulduğunda anlatmayan, dalga geçen 11 D/E sınıflarını. "senin bizim mücadelemizdeki yerin anca sivil toplumculuktur" diyen işçi sınıfını. haklı oluşunu. yalancı oluşunu. aynı anda hem haklı hem yalancı oluşunun ona verdiği iktidarı. iktidar pozisyonlarını. seks pozisyonlarını. fuko'yu ve cinselliğin tarihini. her şeyi ve hiçbir şeyi. çıplaklığı. çıplaklığı. gerçekten çıplak olabilene karşı büyük hayranlığımı ve benim asla çıplak olamayışımı. beni soyacak o kadını. kadınları. bir paris kafesinde yan masada gülümseyen kadını. kütüphanede yan masadan gülümseyen kadını. sınıfta gülümseyen kadını. sınıfı. orta sınıfı. orta oyunu. oyunları. spit it out'u. oyunların tarihini. geleceğimi. kendimi. egosantrikliğimi. bu kelimeyi öğrendiğim yaşımı. öğrendiğim mekân olan sultanahmet köftecisini. öğreten adamı. adamları.
adem elmalarını.
magritte elmalarını.
elmanın dünyanın en klişe şeyi oluşunu.
kendimi.
klişeliğimi.
kişiliğimi.
karışıklıkları.

"hayat bir nefes" değil, yanlış, hayat bir ne....

paris, 15 aralık.

bu oyun hakkında konuşmuştuk sanki, bayağı zaman önce...

2010-11-08T05:18:00.001+02:00

'cause it breaks my heart
that we live this way
I know people need love
'cause them people never play the game
and we talk the talk
we communicate
them people need love
those people never play the game

remember remember the fourth of november...

2010-11-04T02:01:00.003+02:00

beni yabancı bi ülkede doğurmuştun, şimdi birbirine yabancı iki ülkedeyiz. benim olduğum ülke, yarın "remember remember the fifth of november" diyecek, ben içimden "fourth" diye düzelteceğim, siz orada havai fişekli olmasa da yanar dönerli kutlamalar yapacaksınız.

rollerimizin kurumsallığına hiçbir zaman uymadık, ya da kurumun rollerine, ama son bir buçuk senede, daha önce olmayan bir şeyi keşfettik, yarattık daha doğrusu. ve bu çok güzel, çok özel, bencillik etmek istemem ama, sanki asıl kutlanması gereken bu.

kendini beğenmiş bi adam olduğumu söylerken haksız değilsin, değilsiniz; ama bunun senle duyduğum gururu artırdığını bilsen, herhalde çok şikayet etmezdin.

senle gurur duyuyuyorum, sana imreniyorum, yaptıklarına, hâlâ yapıyor olduklarına. ve yaptıklarında, evde bekleyen küçük çocuktan, yabancı bir ülkede bekleyen bir kazığa dönüştüğüm şu süreçte, ufacık bir katkım varsa -ki biliyorum var! mutlu oluyorum.

iyi ki doğdun anne. guy fawkes kıymetli bir adammış, onu hatırlamaya çalışanlar başarısızlığını yad etseler de. ama kusura bakmasınlar, hepsi yanında halt etmiş. 4 kasım varken, 5'i kutlamak, ancak kendini bilmez ingiliz milletinin işi olabilirdi zaten.

"karanlık"

2010-11-03T02:32:00.003+02:00

bambaşka bir şey ararken, 2008 yaz sonundan şöyle bir şey buldum. birisiyle konuşurken söylemişim:

"genel olarak mail grubunun üslubuna duyulan tiksinme diyebilirim... insanların karşılarındakinin gerçek, eti-kemiği olan, yaşayan insanlar olduğunu unutmaları, herkesin birer online figür haline gelmiş olması ve çeşitli kategoriler üzerinden küfür etmenin normalleşmesi, bazılarınızın gözünde herkesin "kutsal insan" halini almış olması falan gibi bişeyler...."

şimdi eğer kafanızda benim neden tarih'i, neden 18-19. yüzyılları, neden avrupa'yı, neden oyunları seçtiğim gibi sorular varsa, bendekilere benzer, belki bu alıntı yardımcı olabilir.

son iki senemdeki yabancılığa, mail grubunun derinliklerinden cevap bulmak ne garip.

let there be more light!

2010-10-30T14:17:00.006+03:00

"bir gün bütün değer yargıları değişecek ve yargılananlar yargıç, eziyet edenler de suçlu sandalyesine oturacaklardır ve onlar o kadar utanacaklar, o kadar utanacaklardır ki, utançlarının ve suçlarının ağırlığı yüzünden ayağa kalkamayacaklardır.

o zaman, akıllı ya da akılsız bütün ezilenler, yani bizim caddedeki insanların çoğu, yani öcü geliyor diye küçükken beni korkuttukları çolak ve topal deli rüstem ile ben ve benimle birlikte bar kızı leylâ kendisine yüz vermedi diye intihara teşebbüs ederek beynine iki kurşun sıkan fakat ancak kafatasını delerek alay edenlerden kurtulmak için bütün hayatınca yolda kalpak giyerek dolaşmak zorunda kalan meyhaneci hınzır ve onunla birlikte ortaokulda kekemeliği ve garip mistik düşünceleriyle arkadaşlarının alay konusu olan ve şimdi havagazıyla intihar ettiği için ölmüş bulunan ve evlerindeki şecere ağacında taze yağlı boyayla yeni boyanmış yeşil, titrek bir yapraktan ibaret kalan ercan ve ercan'la birlikte annesi rus babası italyan olan ve sınıfta ve bahçede paltosunu hiç çıkarmayan ve daima gözlüğü ve paltosuyla ilkokul birinci sınıf çocuklarıyla top oynayan ve gâvur diye ve kambur diye horlanan altan ve altan'la birlikte zeki ve siyah gözleriyle bana hep muhabbetle bakan ve yedi kardeşiyle ve annesiyle ve babasıyla ve teyzesiyle ve dayısıyla evkaf apartmanının en üst katında labirent gibi karışık koridorlardaki yüzlerce odadan sadece birinde oturan ve sınıf birincisi olduğu halde ilkokuldan sonra elektrikçi çıraklığına başlayan osman ve onunla birlikte bütün gülünçlüğüne rağmen aşağılığı sefaletinden ve sefaleti aşağılığından ileri gelen mimar cemil (uluer) turan ve mimar cemil'le birlikte sakat olduğu için hiç yürüyemeyen ve hep altını kirleten ve misafirler görmesin diye ve sosyetik annesi rahatsız olmasın diye yaz kış balkonda tutulan ve hep bağıran ve altına yapan ve güzel yüzüyle ve akıllı sözüyle beni büyüleyen ve balkonda yerde kendini oradan oraya atan zavallı ayhan ve onunla birlikte bodrum katta evdeki yedi ve bahçedeki yirmi yedi kedisiyle yaşayan ve kimseye zararı dokunmayan ve ölmüş kocasını unutmayan rus madam ve madamla birlikte yirmi iki yaşında veremden ölerek bizleri ve ailesini elemlere boğan ve albay sait beyin biricik oğlu ve liseden dört defa kovulmuş olup sanatoryumdan altı kere kaçan ve yağmurlu bir ilkbahar akşamı hastaneden son kaçışında ıslak elbiselerini çıkarmaya fırsat bulamadan kanla boğulan ertan ve onunla birlikte basit bir kamyon şöför muaviniyken lastik karaborsasından zengin olarak genç yaşında kumar denen illete tutulan ve bu uğurda servetini ve dostlarını kaybeden ve karısı ve kızı ve oğlu tarafından terk edilen ve meteliksiz kalan ve bir gün bir kahve köşesinde kendini vuran ve eski ve samimi aile dostumuz orhan ve orhan beyle birlikte, orhan beyle birlikte olmaktan muhakkak gurur duyacak ve elkapısında dünyaya gözlerini açıp ve kaderi ve mesleği hizmetçilik olan ve komşumuz saffetlerin üçüncü hizmetçisi kezban yargıç kürsüsünde bulunacağız..

mahkemede, suçlu sandalyesinde, bilerek ya da işledikleri suçları bilmek zahmetine katlanacak kadar dahi düşünemediklerinden bilmeyerek, eziyet eden, hor gören, aşağılayan, ihmal eden, aldırmayan, unutan, kötüleyen, alay eden, ıstırabı paylaşmayan, insanlar arasına duvarlar çeken, küçümseyen, çaren, değersiz bırakan, yalnız bırakan, terk eden, baskı yapan, istismar eden, ezen, cesaret kıran, iyilik etmeyen, değer vermeyen, kalbi temiz olmayan, doğruyu yanlış gösteren, yanlışı doğru gösteren, samimiyetsiz, insafsız, korkutan, yanına yaklaştırmayan, başkasının yaşam hakkına saygı duymayan ve kendinden memnun olabilmek için her davranışı sayan onlar, yani bizim küçük kalabalığımızı hava sızdırmayan tabakalar halinde üst üste saran, nefes almamızı dahi engelleyen, yani mahallemizin bütün bileği kuvvetli ve içi boş küçük kabadayıları ve onların büyük ortakları, yani esasında sayıca üstün olanlar, yani her zavallıdan daima bir rütbe bir kademe bir sınıf yukarıda olanlar, yani şekilsiz hüviyetleriyle daima vuran ve kaçınabilenler, yani hem ezip hem de ezdiklerini kabul etmeyenler, yani bir mertebe aşağıdayken ezilen ve bir derece terfi edince ezenler, yani çırağını, bir şeyler öğretmesine karşılık her zaman döven ve ona insan muamelesi etmeyen ustalar, muavinin başına vuran şöförler ve onlarla birlikte memurlarına dalkavukluk eden amirler, duygusuz amirlerle birlikte garsonlara parayla orantılı olarak bağıran müşteriler ve kaba müşterilerle birlikte hakkını arayanlara yumruklarını gösteren görevliler ve yetkilerini kötüye kullanan görevlilerle birlikte bilgisizin bilgisizliğini suratına çarpan ve ondan bir kelime fazla bilen bilgiçler, yani öğrenmek isteyen herkese eziyet eden öğreticiler ve onlarla birlikte bilgisizlerin bilgisizliğine gülen ve onlardan daha bilgisizler ve cahillerle birlikte her değişik davranışa saldıran şekilsiz kalabalık ve kalabalıkla birlikte onlara alkış tutanlar ve onlarla birlikte her tartışmada en bayağı usullerle haklıyı haksız çıkaranlar ve onlarla birlikte her savaşta kazananı tutanlar ve onlarla birlikte kimseye zararı olmayan zayıfları ezerek kuvvetli olma duygusunu tatmin edenler ve onlarla birlikte her zaman ve her yerde her sınıftan ve her ideolojiden ve her düşünceden insanlar arasında daima ön safa geçerek aslan payını kendilerine ayıranlar ve ayırır ayırmaz insanlarla aralarına aşılmaz duvarlar örenler ve böylelerine her zaman haklı çıkarıcı bahaneler sebepler yasalar kurallar sınıflamalar bulup çıkaranlar yani her zaman insanları insanlardan ayıranlar ve onları birbirine düşman edenler ve onlara körü körüne uyan kalabalıklar ve gerçeği boğanlar ve onlarla birlikte insanı bu koca dünyada yalnız bırakarak arkadaşlık dostluk sevgiye uzatacakları sıcak bir elleri olmayanlar yani elsiz gözsüz akılsız kalpsiz ve kansız gerçek sakatlar yani onlar onlar onlar onlar onlar onlar... karşımıza oturacaklar."

(oğuz atay, tutunamayanlar)

2010-10-26T03:44:00.002+03:00

the royal genealogical pastime of the sovereigns of england, 1791
"This being a scientific Game, in which the Amusement and Instruction of the parties are equally considered, we hope the young player will not think much of exercising his Memory to acquire a perfect Knowledge of it. Most Games are calculated only to promote little Arts and Cunning; but this while it undoubtedly amuse, will not a little contribute to make the Players acquainted with the Genealogy of their own Kings."

game, instruction, memory, knowledge, games, arts, cunning, players, genealogy, kings...

2010-10-25T04:33:00.004+03:00

.thomas middleton'ın a game of chess'ine bakmak lazım. british library'deki ilk baskılarını görmek yetmez.

.jeremy bentham'ın panopticon eskizlerini görmek, onu satmaya uğraştığı mektupları, şu satırları, kendi el yazısıyla okumak?

"morals refined, health preserved, industry invigorated, instruction diffused....all by a simple idea in architecture."

.william blake'in defteri, ne kadar güzeldin.

.william wordsworth, poem of childhood. bir şeyler çıkar mı?

.coğrafya üzerine git gide daha çok düşünüyorum. tez üzerine düşünmelerim hep haritalarla kesişiyor bir noktada. sömürgeciliğin getirdiği coğrafya algısındaki değişim ve masaüstü oyunlar... british library'de haritaların sergilendiği bölümde, mappo mundi'lerle normal haritalar arasındaki farkı anlatan bir cümle vardı. "sadece mekânı değil, zamanı, tarihi de anlatır mappo mundi'ler." haritaları kullanma biçimleriyle oyunları da böyle sayabilir miyiz? agamben'in oyunun tarihselliği dediği şeye bağlanabilir miyim buradan?

"bir şeyler bırakmışlardır arkalarından. büsbütün erimeye razı olmamıştır kimse."

.evet oğuz atay, oyunları bıraktılar... senin yaptığın gibi.

kuşlara ve yağmurlara sarılmak

2010-10-05T21:34:00.002+03:00

kafamın içinde dönüp dolaşan çeşitli sahneler...

iki sene önceydi. böyle bir havaydı. gecenin bir yarısından sabahın körüne uzanan o pek ölçülemeyen modern öncesi zamanlarda, yabancı bir şehrin sokaklarında yürüyordum. türkiye'den ölüm haberi almıştım. sarıldığımda beni anlayacak, kollarında titreyebileceğim kimse yoktu. telefonuma bir mesaj geldi, kuşlar ve ölüm üzerine. telefonuma ve kuşlara sarıldım.

***

dedem bir hastane yatağında yatıyor. on gün önce onu son kez gördüğüm, son kez öptüğüm, ona son kez sarıldığım yatakta. penceresinin dışında yağmur yağıyor. yattığı pozisyonu değiştirtiyor, yağmuru izleyebilmek için.

***

mümkün olan en ruhsuz ortamda, en saçma görüntüyü yaratmak için, yabancı bir ülkenin evrensel starbucks'ında oturuyorum. internet ve annem, ne güzel. gmail chat'in küçücük penceresi, sağ köşede. "dedem nasıl?" diye soruyorum. "artık iyi" diyor. "üzerinde kiraz yediğimiz mezarda" diyor. ağlıyorum. öylece, kendi kendime. fi tarihinde hakkında yazdığım kız gibi belki ama muhtemelen daha çirkince...

***

bu gece yağmur yağsın ve ona sarılayım istiyorum. ingiltere'deyim, ne kadar zor olabilir ki, değil mi?

iyi uykular dede...

yılmaz er yazısına gelen son yoruma cevaben

2010-09-18T02:54:00.007+03:00

bu veciz örnek aralarda kaynamasın diye, önce ortaya serelim:

"Adsız dedi ki...
Merhaba, acikcasi yazini saskinlik icinde okudum. Ama saskinliginim sebebi senin tahmin ettigin bir nedenden dolayi degil. Ben de ayni liseden mezunum ama senden cok uzun zaman once mezun oldum ve sozunu ettigin hocayi elbette taniyorum. Boyle bir olay basindan gecmis olabilir ve olay sirasindaki davranislarini 17 yasinda olmana ve buyuk ihtimalle ailende milli egitime soz gecirebilecek birilerinin olmasina bagliyorum. Fakat ben senin mezuniyetinden sonra gecen 6 yilda mezun oldugun 'yuva' ni yasadigin tek bir olay icin insanlara boyle kotu tanitmana akil erdiremedim. Farkindaysan lisemizin puani giderek dusuyor, bunun bir nedeni de senin gibi mezunlarin okulu disardan insanlara kotulemesi. Tamam, hersey mukemmel miydi okulda?
Evet degildi ama bir devlet okulunda para vermeden okudugunu biraz unutmus gibisin. Diyeceksin, ama neden galatasaray lisesi , kadikoy anadolu, istanbul lisesi falan okul boyle degil, onlar da devlet okulu..Cevabi cok basit: mezunlarin sadakati ve bagislari.Bu okullardan mezun unlu kislierin okul anilarini okumani oneririm. Onlarin basindan buna benzer bircok olay gecmistir. Fakat bu gibi olaylarda 'sirtlari' olmadigi icin, senin yaptigini yaptiklarini sanmiyorum. Hadi boyle bir olay yasadin ama 6 yilda biraz olgunlasip olayi daha saygin bir cerceve icinde iletmeni ve okulun efsanevi bir ogretmenini iyi yanlariyla ve kotu yanlariya anlatmani beklerdim. Iyi gunler.

09 Eylül 2010 22:58"

merhaba "sadık" mezun "adsız" bey/hanım,

doğrusu kişisel olarak size sinir olmak dışında, ciddiye alabileceğim pek bir şey yok mesajınızda. ama türkiye'de "eğitim"den anlaşılan şeyi o kadar güzel özetlemişsiniz ki, size bir şeyler yazmak istedim. bu yazıda sizden bahsettiğim cümleler, aslında türkiye'de çok yaygın olan bir bakışı gözler önüne sermek için kurulacak, kendinizi çok özel hissetmeyin ya da kişisel almayın lütfen.

"kol kırılır yen içinde kalır"cı bir gelenekten geliyorsunuz sanırım. öyle olmasaydı, okulum hakkında yazdığım şu
"nişantaşı anadolu lisesi'nde 1997-2004 yılları arasında okudum. 2004 yılının mart ayına kadar, okulumu çok sevdim. hâlâ en yakınımda olan insanların çoğunu, o yıllarda tanıdım. küçük bir okuldu, herkes birbirini tanırdı, bu gizlinizin saklınızın pek olmaması anlamına gelse de, aynı zamanda birçok yakınınız olması anlamına gelirdi, ki bu yakınlara hocalar da dahildi. çok fazla eksiği vardı, ortaokul yıllarında matematik, lise yıllarında ingilizce derslerimizin çoğu boş geçti, nişantaşı'nın ortasında bir okul için garip-gerçekleri vardı, kaloriferlerin tesadüfen yanması, basket oynayacak karşılıklı iki potasının yıllarca olmaması gibi... ama bütün bu eksikler, okul seçimim konusunda 7 sene boyunca pişman etmedi beni. istediğiniz gibi konuşabileceğiniz hocalar, birbirini anlayabilen insanlar, nişantaşı anadolu lisesi'ni yaşanabilecek bir yer haline getiriyordu ve arkadaşlarımın çoğu da benim gibi düşünüyordu."

paragrafı görmezden gelmez, beni nişantaşı anadolu lisesi'ne karşı hakkaniyetli davranmamakla suçlamazdınız. anlayıştan ve empatiden yoksunluğunuz, hocası tarafından hırpalanmış, tehdit edilmiş, vb. bir öğrencinin 7 sene okuduğu okulundan geriye ağzında kötü bir tat kalmış olmasını anlamayışınızdan belli. hak arama denen kültürden nasibinizi almamış olduğunuzu, hocasından şiddet gören bir öğrencinin ancak "arkası" olursa bir şeyler yapabileceğini söylemenizden anlıyorum.

doğrusu hayır, lisemizin puanının git gide düştüğünün farkında değildim. açıkçası bu duruma üzüldüğümü ya da sevindiğimi söyleyemem. türkiye'de genel olarak gözden kaçırılan, sizin de gözden kaçırdığınız şey, "puan" denen şeylerin aslında "gerçek" öğrenciler olduğu. "nişantaşı anadolu lisesi'nin puanlarının düşmesi", geçmişe göre sınavlarda daha düşük puanlı öğrencilerin okula girmekte olduğudur. ve ben, yüksek puanlı öğrencilerle düşük puanlı öğrenciler arasında, insaniyet namına bir fark görmüyorum. dolayısıyla, şiddet-sever hocalar, onları kollayan yöneticiler ve riyakâr iş arkadaşlarıyla karşılaşan öğrencilerin hepsine üzülüyorum, düşük ya da yüksek puanlı olmasına aldırış etmeden. bu yazıları yazıyor oluşum, nişantaşı anadolu lisesi'ne gitmek üzere olan öğrencilerin, neyle karşılaşma ihtimalleri olduğunu göstermek, belki de bazı mezunların bu konuşulmayan şeyleri konuşmaya başlamasını ve böylece bir şeylerin değişmesini ummak içindir.

çünkü, sayın "sadık" mezun "adsız" bey/hanım,

sandığınızın aksine, kurumlar, içlerindeki insanlar olmadan, hiçbir şey ifade etmezler. siz eğer nişantaşı anadolu lisesi'nin namını, içindeki öğrencilerin mutsuzluğuna rağmen çoğaltma taraftarıysanız, içindeki hocaların şiddet gösterileri ve yöneticilerin yalanlarını saklayarak "puanları" yükseltme niyetindeyseniz, kusura bakmayın ama nişantaşı anadolu lisesi'nin başarısızlıklarına bir başka örneksiniz. "sadakat" dediğiniz şey, okula yapılan maddi yardımla değil, okulda karşılaştığınız haksızlıkları ortaya dökerek, bunlar düzelsin diye çabalayarak ve eğer düzelmiyorsa, başkalarını uyararak geçer.

çünkü, sayın "sadık" mezun "adsız" bey/hanım,

sadakat binalara değil, insanlara gösterilir. nişantaşı anadolu lisesi'nin birkaç kıymetli hocası bunu bana göstermeyi başarmış, ama siz belki onlara denk gelmemişsinizdir. belki siz de okul yıllarınızı yeniden düşünseniz iyi olur... eğer bunun için çok geç kaldıysanız, şu an nişantaşı anadolu lisesi'nde okumakta olan ve hâlâ dayakçı hocalarını koruyan bir müdüre sahip öğrencileri düşünün. belki siz de bir şeyler söyleme ihtiyacı duyarsınız o zaman.

iyi günler

k. mehmet kentel
nişantaşı anadolu lisesi 2004 mezunu

sonradan gelen not: başka bir mezun arkadaşımdan öğrendiğime göre, okul müdürü bakiye öğmen cağaloğlu lisesi'ne atanmış.

iki ağaç arasında tesadüfler...

2010-09-17T02:45:00.003+03:00

huzursuzum.

eve gelmeden önce, bir arkadaşıma, eve dönmekten hoşlanmadığımdan bahsettim. gece dışarıda takıldıktan sonra eve dönmekte, tam anlamlandıramadığım ama beni rahatsız eden bir şeyler olduğunu söyledim. bir anlamsızlık hissinin içimi doldurduğunu, dışarıda olmanın da, içeri gitmenin de benden soyutlandığını, garip bir boşluğa düştüğümü düşünüyordum bunları söylerken. o da benzer şeyler hissettiğini söyledi. bu kadar kişiselmiş gibi görünen şeyleri paylaşıyor olmak, birbirimizi yanlış anladığımızı (ve yanlış anlamalarda buluştuğumuzu) mı gösteriyordu, bilmiyorum. "eve yürürken, her şey sakinleşir, hızlı geçen son saatler yeniden yavaşlar ve hayat berraklaşır. berraklaşan hayat da, tüm huzursuzluğunu ortaya çıkartır."a benzer bir şeyler söyledi, ben söylemiş olsam, en azından, bu şekilde söylerdim...

"after every party I die" çalarken eve döndüm. eve dönünce foals çalmaya başladım, dünden beri o çalıyordu.

sosyal medyalar önüme serdi paylaşımlarını. bir arkadaşım, nazım hikmet'ten gelmişti, o en etkili sözleriyle:

"...bakkal karabetin ışıkları yanmış
affetmedi bu ermeni vatandaş
kürt dağlarında babasının kesilmesini
fakat seviyor seni çünkü sen de affetmedin
bu karayı sürenleri türk halkının alnına..."

yanında hrant'ın cenazesinden bir fotoğraf vardı. kendimi seçtim. yüzbinlerceydim. bir hiç kaldığımı fark ettim.

dışarıdayken konuşmuştuk zaten, biliyordum, ama okuyunca başka oldu, "iyi çocuklar" hâlâ sahnedeydi. insanları öldüren mayınlar ve yanlarında bulunan tsk çantaları. şemdinli'de bomba patladığında neler yapmakta olduğumu düşündüm. içim sıkıştı.

sonra üzerinde bayrak olan bir formayı giyenleri sevmenin ezikliğiyle, ama heyecanla ve coşkuyla izlediğim basketçilerin prim mevzularını okudum. hayatın insanı doğru zamanlarda pişman ettiğini hatırladım.

foals'un 2 trees'ini dinledim. "just breathe slow" dedi. beceremedim.

***
huzursuzum.

eve dönmek huzursuz bir şey. neyse ki, evden gidiyorum şimdi. gece dışarıda olmamın sebebinin, arkadaşlarla veda yemeği olması ise, sadece bir tesadüf.

bu bir referandum yazısı değil

2010-09-02T15:35:00.006+03:00

biliyorum, elbette, tanımlar, herkese başka bir şey söyleyebilir. kategoriler, çok fazla şeyi dışarıda bırakır. insana ait olan şey, genelde söylen(e)meyenlerde saklıdır. yine de şaşırıyorum.

sosyal bilim okumuş, az buçuk siyaset üzerine düşünen, az biraz aktivizme bulaşmış, üç-beş eyleme katılmış insanlar kümesinin içinde, farklı değişkenler üzerinden ayrılabilir insanlar. en kabasını sol/sağ ayrımında bulur bu değişkenler, pozitivizme olan bakışından, neoliberalizm eleştirilerine kadar çeşitlenebilir. solcu/sağcı/marksist/postmarksist/modernist/postmodernist/yapısalcı/postyapısalcı/liberal/komüniteryen/ sosyalist/anarşist vs vs şeklinde sıralanabiliriz, bazen o bazen diğeri oluruz, hiçbir kategoriye sığmayız, taşarız ama neticede bunların hayatımızda üç aşağı beş yukarı yönlendirici etkisi vardır, her şeyi değilse de bazı şeyleri anlatır bizim hakkımızda...

ben şimdi bu kategorilere ve etrafıma baktığımda, kendimi tamamen aynı kategoriler içinde gördüğüm, aynı hassasiyetlerle sokaklara döküldüğüm, beraber iş yaptığım insanların, referandumda "evet", "hayır" ve "boykot" arasında dağılmış olduğunu görüyorum. "hayır diyenler şöyledir", "evet diyenler böyledir", "boykotçular zaten..." şeklinde başlayan hiçbir cümleye uymadığını biliyorum arkadaşlarımın.

bu evet, kategorilerin bir boka yaramadığını gösteriyor neticede, ama bir yandan da referandumun saçmalığını mı anlatıyor?

sırf bu yüzden, boykot mu etmeli acaba, kafalarımızı bu kadar karıştırdığı için?

referandum dediğin zaten, sonsuz ihtimalli bir oyun olan siyaseti iki seçeneğe indirmek demek olduğuna göre, hak ettiği tek seçenek boykot, olabilir mi?

bu bir referandum yazısı değildi, gerçekten, sadece, ben kendimi çok yalnız hissediyorum tüm bu muhabbette...

oyungezeri özlemek.

2010-08-23T05:35:00.003+03:00

bilmiyorum, belki de yazmak için bilgisayarın karşısına geçtiğim yazıyı yazmalıydım gerçekten, başlamakta olduğum şu satırlar yerine... not defterimdeki başka sayfalara takılmamalıydı gözüm, "ramon'u çizse ne güzel olur" dediğim kişinin deviantart'ını not etmişim, ne yapayım, ona bakarken bir kez daha ramon'u okumamalıydım...

eskiden bilgisayar başına geçip browser'a tıkladığımda, gmail'i ve oyungezer mail'ini, sıraları değişerek açardım. ilk iki tab'e yerleşirlerdi ve bilgisayar açık kaldığı sürece onlar da orada dururlardı. oyungezer'den ayrıldığımda gmail'in yanı hep eksik geldi bana, garipsedim.

az önce oxford mail'ini yerleştirdim oraya. tab'lerin varoşunda duruyordu, merkeze aldım, oyungezer'in eski yerine, gmail'in bitişiğine. yine garipsedim.

oyungezer'i özlüyorum.

bir arkadaşım başka bir arkadaşıma "public ortamda ilan etmekten utanmayacak kadar çok özledim, yeter" demiş.

ilan etmekten utanmayacak kadar çok özlemek. evet.

2010-08-06T00:49:00.001+03:00

evet seni biraz aldatıyorum.

ama seni hâlâ çok seviyorum. senden vazgeçmiyorum. bilmiyorum, başka ihtiyaçlar, anlarsın ya.

http://otomortografi.tumblr.com

bir hikâye, parçalanarak çoğalan, çoğalırken azalan, aşağıdan yukarı ve yukarıdan aşağı okunabilen.

çok haksızsın shyamalan ve sana laflar büktüm

2010-07-27T15:09:00.008+03:00

bu blog'un okurlarının bazıları biliyor, ama burada hiç bahsetmedim, ben yakın dönemde avatar'a tutuldum. james cameron'ın çektiği hormonlu domatesten bahsetmiyorum elbette, 2005-2008 yılları arasında nickelodeon'da gösterilen anime, the last airbender rumuzlu avatar. iki aydır "but I believe aang will save the world!" diye dolaşıp, sonra "but monks used to say hope is just a distraction" diye kendime ayar veriyordum. bu arada dizinin filminin çekilmekte olduğunu, yönetmenin de shyamalan olduğunu, ama trailer'lardan bayağı kötü bir şeye benzediğini öğrendim. ben m. night shyamalan'ı, hiçbir şey için değilse, sixth sense ve "night" ismi yüzünden severdim. filmin de, tabii ki animenin yanına yaklaşamayacak, ama söylendiği kadar da kötü olamayacak bir şey olacağını tahmin ediyordum. şimdi, bundan sonra okuyacaklarınız, hem beni ilk kez "hateboy" olarak görmenize, hem de avatar: the last airbender hakkında ciddi spoiler yemenize sebep olacak... eğer yazıyı burada okumayı kesiyorsanız, söyleyebileceğim tek şey, avatar: the last airbender'ı anime olarak izleyin, filmini izlemeyin, izletmeyin!!

-SPOILER - SPOILER -

git defol kameranı kafanda parçala shyamalan! nasıl, nasıl bu kadar yanlış anlamış olabilirsin avatar'ı? 20şer dakikadan 20 küsür bölümde anlatılan bir hikâyeyi (ilk film -> ilk sezon) 2 saatlik bir filme sığdırmak zor olabilir, anime estetiğini gerçek film karelerinde yakalamak da öyle, ama bir senaryoyu, bir dünyayı ve içindeki karakterleri nasıl bu kadar anlayamazsın?

aslında asıl mesele maddi hatalar değil ama önce onlardan başlayalım:

1- fire bending'i sadece halihazırda yanan ateşleri yönlendirerek yapabilen firebenderlar ve onlara "yoktan" ateş yaratma yetisini verecek olan sozin's comet! böyle bir şey olabilir mi yahu? firebender dediğin gücünü güneşten alır. sozin's comet onların gücünü artıracağı için o kadar önemli, yoksa firebenderlar zaten "yoktan" ateş yaratabiliyorlar. çok mu saçma buldun bunu shyamalan? kabul etmeseydin o zaman çekmeyi canım kardeşim!

2- yağsız göbeksiz, ortayaşlı esmer, hiçbir komikliği olmayan iroh! salak mısın shyamalan? böyle casting olur mu? bu adam dizinin en derin, en eğlenceli, en şaşırtıcı ve en göbekli karakteri. karşımıza çıkarta çıkarta bu filf pornocuyu mu çıkartıyorsun?

3- pasif, ev hanımı, son ütücü katara! ne alakası var ulan? katara grubun en aktif üyesi, çok konuşuyor, yönlendiriyor, bağırıyor çağırıyor. shyamalan utanmasa katara sırf çorba karıştırırken bending yapacak. sonezogelinbükücü.

4- jön, taş (ben değil de beraber izlediğim kadınlar bun karar verdi), kütük sokka! dünyanın en şapşal, sakar, geveze, kötü esprili, hırslı adamı gitmiş, yerine hiç konuşmayan, sürekli somurtan ve kameraya clark çeken bi herif gelmiş. casting ajansınız batsın e mi?

5-sakalsız, amerikan başkanı gibi ortalıkta dolanan, tüm gizeminden ve karizmasından soyutlanmış, alevler arkasındaki tahtından indirilmiş firelord ozai? bu nasıl bir oksidentalize etmektir yahu?

6-aang'in istediği zaman geçebildiği avatar state! oha, yuh, bu kadar da olmaz yani!

7- "avatars are not meant to hurt others." bu ne lan? yok böyle bir şey! hatta üçüncü sezonun ana gerilimi, avatarların doğasında dünyaya denge getirmek için gerekirse zarar vermek/öldürmek olmasıyla, airbenderların hiçbir şekilde öldürmemek gerektiğini düşünmeleri yatıyordu. ilk sezonun finalinde, okyanusla bir olan aang, ortalığı yerle bir ediyor, bir tane firenation gemisi bırakmıyordu. filmdeyse dalgaları kaldırıp firenation'ı korkutup (!) kaçırıyor, ama hiçbirine zarar vermiyor, "not meant to hurt" kafası. gerzekler.

8- allah aşkına aang erken mi yaşlandı? gelmiş geçmiş belki de en yetenekli airbender neden sürekli duruyor, etrafındaki havayı itmekle yetiniyor? dizideki aang uçan kaçan, bir orada bir burada, havayla bütün olmuş bir velet. filmdeyse bir tekerlekli sandalyesi eksik.

9- "we could be friends" wha? wtf? ne alakası var? böyle spoiler verilir mi? dizide böyle bir şey var mı?

bu liste daha uzar gider de, asıl mesele o değil. shyamalan eğer dizinin herhangi üç bölümünü izlediyse, böyle bir film çekmiş olamaz, olmamalı. aptal bir adam olmadığına göre, para hırsından başka bir açıklama gelmiyor aklıma. avatar'ı güzel yapan hiçbir şeyi yakalamamayı nasıl becermiş shyamalan anlamak mümkün değil. dizi boyunca 3 sahneden birinde çok eğlenceli bir şey olurken, hatta dizinin bu kadar iyi olmasının başlıca sebebi bütün o heyecan, aksiyon ve zaman zaman gerilimin ortasında, kendilerini de diziyi de çok ciddiye almayan karakterlerin yaptıkları /söyledikleriyken, 2 saat boyunca seyirciyi bir kez bile gülümsetmeyi becerememiş shyamalan'ı tebrik ediyorum. "written by" my ass. bana öyle geliyor ki, hiçbir bölümü izlemeden, genel senaryoyu okuyup, kendine göre önemli yerleri alıp, bunlardan berbat bir kolaj yaratmış, kendisine saçma gelen yerleri de daha "mantıklı" şeylerle değiştirmiş shyamalan. kalemi kırılasıca.

ayrıca bending meselesini tamamen bir cephane mantığına dönüştürmüş. filmde "doğanın bütünlüğü", "evrensel denge" falan gibi birkaç laf ediliyor ama bunun yansıması hareketlerde hiçbir şekilde yok. su, hava, toprak ve ateş bükücülerin davranışlarında hiçbir farklılık yok, hepsi eline ne geçerse (neyi bükebilirse) fırlatıyor, kimse bu işin ötesiyle ilgilenmiyor. çatışmalar da estetikten alabildiğine uzak...

m. night shyamalan's "the last airbender", hayatımda izlediğim en kötü film olabilir. yarısında çıkmadıysam, yanımdaki arkadaşlarımla ortak bir karar almak zor geldiğindendir muhtemelen, bir de belki son sahneyi merak etmekten. etmez olaymışım.

bu filmi ed wood çekse, ya da ben bunun yerine bir aydemir akbaş filmi görseydim, çok daha iyi olurdu.

bu konudaki yorumlamam bu kadar.

washing the filth away ve yollu olmak.

2010-07-08T22:16:00.004+03:00

yolun güzel olduğunu biliriz. yol iyidir, yolculuk hep aradıklarımızdandır. o yüzdendir ki aragorn'un majeste halini değil, yolgezerliğini severiz.

yolculuklar insanı değiştirir. siddharta'dakine benzer olanlar, bambaşka şeyler keşfettirir, ufuk açar, aydınlatır.

yarın bunu yalanlayabilirim ama sanki en güzel yolculuk, insanı temizleyen, arındırandır.

bi de yağmur var ya hani. washed the filth away falan...

garip olan, herhalde, bi de tembel izleyicilerimiz için daha da tercih edilesi muhtemelen, başkalarının yaptığı yolculuklardan etkilenmek, bu sayede temizlendiğini, arındığını falan hissetmek. içe yolculuk olmadığı kesin, dışa yolculuk desen cumhurbaşkanı seyahati gibi geliyor kulağa... ama yani yapacak bir şey yok, başkalarının yolculukları (das triperden van der buyden) da insana böyle garip bir huzur, bir arınma hissi verebiliyor, hele şehirlerden istanbul ve mevsimlerden yağmur olunca...

yani o yüzden, lütfen, bu gece yağmur altında gitmekte olan herkes, teşekkürler ve iyi yolculuklar, gerçekten...

jigsaw of cards

2010-06-30T00:20:00.004+03:00

bu sayfanın düzenli/düzensiz takipçilerinin herhalde çoğu (kaç kişisiniz hakikaten?), jigsaw falling into place hakkındaki güzellemlerimin en azından birine, orada ya da burada tanık olmuştur. yeniden hayatımın merkezine oturan bu güzellik için çok şey söyledim, bu blog'un belki de en güzel yazısını kelimelerimi onun notalarının arasına sokunca yazabildim... ama bu yazı jigsaw falling into place hakkında değil. aslında öyle. şöyle...

bir zamanlar "derdini söyle bana" diyen birisine verebileceğim en kısa cevap olan (ve kimseye vermediğim) house of cardsın titrek ritmi üstüne düşündüm bütün gün. onu düşündükçe aklım hep bir sonraki şarkıya, jigsaw falling into place'e gitti.

bir türlü boşalamayan bir şarkı house of cards, bir yerden yakalıyor, sarıyor, okşuyor, okşanmasına izin veriyor, birleşiyor, ama boşalamıyor, bekliyor, ya da beklemek zorunda kalıyor, bilmiyorum...

"the infrastructure will collapse" diyor, ama olmuyor, beklenen çöküş, beklenen rahatlama, altyapının çökmesiyle karttan evlerimizi basacak sel, bir türlü gelmiyor...

house of cards'ın titrek ritmi, sanki, jigsaw'daki sonsuz ve tanrısal boşalmaya hazırlıyor dinleyenleri. "yeter" diyerek boşalıyor sanki jigsaw, house of cards'tan çıkarken. kartlar sırılsıklam oluyor, sırtını dayayacak hiçbir şey kalmıyor, duvarlar yıkılıyor, the walls abandon shape, zaten...

house of cards'ın içindekiler, enkazdan çıkabiliyor mu, onu bilmiyorum, henüz anlamıyorum...

bu da böyle bir yazı.
her paragrafın sonunda üç nokta olan yazılar, kötü yazılardır, bu da size kısa günün kârı.

...

http://inesistente.fizy.com/

yılmaz er'i tanır mısınız?

2010-06-21T17:27:00.007+03:00

google'da arayın, karşınıza komik bir adam çıkacak. sezar'ın hakkı sezar'a, söylediği laflar gerçekten komik, komiklik olsun diye söylememesi tüm o söylenenleri daha da komik yapıyor. karşımızda, küçük-büyük demeden, gördüğü her dağı kendi yarattığını sanan bir adam olduğu için, ağzından çıkan hemen her şey komik oluyor.

yılmaz er, nişantaşı anadolu lisesi'nin emekli ve efsane bir matematik hocası. nişantaşı anadolu lisesi, ingiliz eğitim geleneğinin türkiye'deki öncüsü olmakla övünen, "english high school for boys" ismini ambleminde gururla taşımaya devam eden, istanbul'un iyi anadolu liselerinden biri. google aramalarınızda bu sonuçlara zaten ulaşmışsınızdır, yeni bir şey söylemiyorum henüz. oysa ikisi hakkında söylenmesi gereken çok söz var, internette yazılı olanlar yılmaz er'in efsanevi kişiliğine ve yaptıklarına gerçek hakkını vermekten çok uzak, nişantaşı anadolu lisesi'nin kurumsallığını anlatmaktan aciz. hakkında yazılmış ve az sonra anlatacağım şeylere değinen tek yazı, yılmaz hoca'nın soyadını vermediği için, google aramaları yılmaz er'in dayakçılığı, küfürbazlığı ve yalancılığı konusunda doğru bilgiyi veremiyor, nişantaşı anadolu lisesi'nin bu olayları kapatma ve yılmaz er'i koruma reflekslerini ortaya çıkartmıyor, okulun iki yüzlü ve riyakâr müdür ve hocalarından bahsetmiyor. bu yazı, yukarıda geçen tüm bu kişi ve kurumlar hakkında, daha doğru bilgileri, bir yerde kayıt altına almak ve en azından bu okulun ne menem bir şey olduğunu merak eden öğrenci/velilere faydalı olmak amacıyla yazılıyor.

biliyorum, birçok insan, çok yakınımda olanlar bile, "of yeter, yine mi, hâlâ kurtulamadı(n) mı?" diyecekler, yüzüme ya da içlerinden. yetmiyor, hayır, yılmaz er'in yaptığı şey, ama ondan da çok yaptığı şeyin yanına kalması, bana bunca yıl sonra hâlâ dokunuyor. hele ki çok sevdiğim insanlar birbirlerine yılmaz er fıkraları anlattığında, "sırf geyiğine" yılmaz er fan sayfalarına üye olduğunda, zamanında bir şeyler olsun diye kılını kıpırdatmamış çok sevgili hocalarım beni gördüklerinde yılmaz er'li şakalar yaptıklarında, işte o zaman, deliriyorum. ve bütün bunlar en sonunda bana bu yazıyı yazdırıyor...

nişantaşı anadolu lisesi'nde 1997-2004 yılları arasında okudum. 2004 yılının mart ayına kadar, okulumu çok sevdim. hâlâ en yakınımda olan insanların çoğunu, o yıllarda tanıdım. küçük bir okuldu, herkes birbirini tanırdı, bu gizlinizin saklınızın pek olmaması anlamına gelse de, aynı zamanda birçok yakınınız olması anlamına gelirdi, ki bu yakınlara hocalar da dahildi. çok fazla eksiği vardı, ortaokul yıllarında matematik, lise yıllarında ingilizce derslerimizin çoğu boş geçti, nişantaşı'nın ortasında bir okul için garip-gerçekleri vardı, kaloriferlerin tesadüfen yanması, basket oynayacak karşılıklı iki potasının yıllarca olmaması gibi... ama bütün bu eksikler, okul seçimim konusunda 7 sene boyunca pişman etmedi beni. istediğiniz gibi konuşabileceğiniz hocalar, birbirini anlayabilen insanlar, nişantaşı anadolu lisesi'ni yaşanabilecek bir yer haline getiriyordu ve arkadaşlarımın çoğu da benim gibi düşünüyordu.

yılmaz er, farklıydı. lise son'a gelene kadar hiç ders almamıştık ondan, ama hakkındaki efsaneleri biliyorduk, bu efsaneleri koridor karşılaşmaları doğruluyordu. sertti, tavizsizdi, kravat-ceket ikilisinin (üst sınıflar için) pek de bir zorunluluk olmadığı derslerin istisnasıydı. sınavları zordu, notu kıttı, boş ders diye bir kavram lügatında yoktu. ama bir yandan da komikti, çok komik hikâyeler anlatıyordu, belli ki kendi yarattığı dünyasında (ve dünyasından) çok mutluydu ve bu dünyadan oldukça komik anektodları öğrencileriyle paylaşmak konusunda oldukça cömertti.

lise son, tüm bunları doğrulayan bir yıl oldu. neredeyse her dersi öss için test çözmeye ayırmışken, yılmaz er bize ısrarla limit, türev ve integral anlatıyordu. 'gömlek dışarıda, kravat sokakta, ceket evde' halimiz, onun derslerine girerken telaşla toparlanıyor, koridorlar yan sınıflardan ceket arayan erkeklerle doluyordu. derslerde yılmaz er dünya kadar komik şey anlatıyor, bunları ciddiye almak zorunda olduğumuz için ders sırasında gülemiyor, tenefüse çıktığımız anda kahkahalar birbirini kovalıyordu. yılmaz er'in ısrarla yaptığı bir başka şey de, okul yönetimi ve diğer hocaları çekiştirmek ve kendisinin nişantaşı anadolu lisesi'ndeki tek hoca olduğu konusunda bizleri ikna etmeye çalışmaktı.

ders yapmakta bir problem yoktu, limit, türev, integral zevkliydi. komik hikâyeleri dinlemek zaten komikti. kendi adıma, yılmaz er'in ego patlamalarından ve "okulun kralı benim" havalarından rahatsız olsam da, yapacak bir şey yoktu, başa gelen çekilecekti. yılmaz er de benden mutlu gözüküyordu. sınıfta garip hiyerarşiler yaratmaktan pek zevk alan (ve herhalde böylece kendisine tanrısal bir yücelik atfeden) bu adam, benle başka bir arkadaşımı sınıfın en iyileri ilan etmiş, biz de o yarışmacı öss atmosferi içinde pek sevinmiştik.

2004 mart'ının başında, tüm bunlar değişti. bir gün, yılmaz er, logaritma hakkında daha önce yazdırmış olduğunu iddia ettiği bir cümleden bahsetti, bu cümlenin ne olduğunu hatırlamamızı istedi. sınıftan kimsenin fikri yoktu, benim de öyle. yılmaz er ipuçları verdi, ama bizde beklediği o aydınlanmaya ulaşamadı. sonunda, cümleyi söyledi, hiçbirimiz hatırlayamamıştık. defteri karıştırdım, bir şey bulamadım. parmak kaldırdım, söz verdi, "hocam böyle bir şey yazdırmamıştınız bize" dedim. belli ki, yılmaz er'in dünyasında, böyle bir itiraza yer yoktu. o anda küfretmeye başladı, "her taşın altından" benim çıkıyor olduğum tespitini yaptı, ben şaşkınlıkla ona bakarken "hâlâ bakıyor" oluşumdan hiddetlendi, yanında duran sıradan aldığı bir kitabı üzerime fırlattı ve ufak cüssesi, 70 civarı yaşı ve göbeğinden beklenmedik bir çeviklikle ileri atıldı, sıraları birbirinden ayıran koridoru hızla geçti, bir sıranın arasından geçti, benim oturduğum sıraya geldi, gömleğimden çekerek beni duvar kenarında oturduğum yerden sıranın dışına çekti. orada sarsmaya ve yumruk sallamaya devam etti, kısa boyu yüzünden çok efektif olmuyordu bu sallamalar, herhalde o yüzden "hocam napıyorsunuz?" sorusuna cevap vermeye gerek duymadı. sınıftan dışarı kovdu beni, bir dakika sonra da kendisi çıktı. matematik dersinin yapıldığı sınıf, şimdilerde kütüphanenin olduğu yerdeydi. yılmaz er beni çekiştirerek üst kata çıkarttı, koridorda alt sınıflardan bir çocuk oturuyordu, onu sınıfına yolladı. bu kez boynuma yapıştı, duvara itekledi ve "sen benim kim olduğumu biliyor musun, sen nasıl bana itiraz edersin, ben yazdırmamışsam bile sen 'yazdırmıştınız' diyeceksin" gibi cümleler eşliğinde tartaklamaya devam etti. kendisini şikayet etmemin bir işe yaramayağını falan da bana bildirdikten sonra gitti...

bundan sonrası biraz karışık... il milli eğitim müdürü'nden şişli ilçe eğitim müdürü'ne giden bir talimatla, yılmaz er hakkında soruşturma açıldı. ben yılmaz er'in derslerine girmeye devam ettim, yılmaz er hiçbir şey yokmuş gibi davrandı. okul hocalarının çoğu, üç maymun'u oynamayı seçti. müdür yardımcımız esen erusta "ay dua et de daha ileri gitmemiş, daha önce birisinin kafasına sıra atmıştı" gibi, çok bilinçli bir yöneticilik örneği gösterdi. ilçe milli eğitim müdürü beni yanına çağırttığında, tüm bu olaylara aslında sevindiğimi fark ettim. sonunda yılmaz er'in çok haksız olduğu bir olay soruşturulacak, yılmaz er ceza alacaktı. ilçe milli eğitim müdürü bana çok iyi davrandı, belli ki çok ilgilenecekti. "emrin büyük yerden" gelmiş olması onu etkilemişti. bir sonraki görüşmemizde, yanında yılmaz er de vardı. resmi bir soruşturmaya başlamadan önce, bizi barıştırmanın yollarını arıyordu. yılmaz er "ben seni affediyorum ve bunu göstermek için seni öpüyorum" diyerek, yanaklarıma şu zamana kadar değmiş olan en iğrenç öpücükleri kondurdu, ben de mide bulantısı eşliğinde "tartaklanan ve küfür yiyen siz değilsiniz, sizin affetmenizin bir değeri yok, ben sizi affetmiyorum" dedim. milli eğitim müdürü bunun üzerine "o zaman soruşturmayı yürüteceğiz" dedi.

sonraki günlerde, o gün sınıfta olan öğrencilerin yazılı ifadesi alındı. bazılarının bu olayı çok komik bulduğu ve daha da komikleştirme çabalarına girdiğini duydum, bilmiyorum ne kadar doğruydu. bu arada babam, yukarıda link'ini verdiğim yazıyı yazdı, bu yazıyı gören yılmaz er derste yine tehditler savurdu, "ah ne kadar da yorgun" müdür yardımcımız esen erusta, okulun adını kötüye çıkarttığımız için bize kızdı, "dayakçı öğretmenleri koruyarak" okulun adını batıranların kendileri olduğunu söyledim cevap olarak. aylar geçti, okul yılı bitti, herkese oldukça düşük notlar veren yılmaz er, herhalde laf olur korkusuyla karneme yazılı sınavlarımın çok üstünde bir not verdi. soruşturmadan bir ses yoktu.

milli eğitim müdürlüğüne yaptığım bir sonraki ziyarette, önceki muhabbetimizden eser yoktu. "ha o iş mi? biz onun soruşturmasını okul müdürü bakiye öğmen'e verdik" dedi müdür bey. "sonuç ne peki?" dedim, "herhalde kendi içlerinde hallettiler, bize bir şey gelmedi." dedi. bunun üzerine okula gittim, bakiye öğmen'e soruşturmanın sonucunu sordum, "biz onu hallettik" dedi, "sonucu sana söylemek zorunda değiliz." ama sonucun ne olduğunu görmek zor değildi, okulun en iktidarlı odası olarak kabul edilen, eskiden müdür yardımcısı esen erusta'nın oturduğu ve o emekli olunca boşalan odaya, "matematik zumresi başkanı" sıfatıyla, yılmaz er geçmişti. ona gittim, özür dilemesini beklediğimi söyledim. çok pişkindi, böyle bir şeyin sözkonusu olmadığını söyledi. bağrışlarımızı duyan bakiye öğmen geldi. ona göre de bu iş kapanmıştı ve böyle şeylere gerek yoktu.

birkaç yıl sonra yılmaz er emekli oldu. muhtemelen o yıllarda yeni öğrencilerine gururla anlattığı "benim sayemde boğaziçine girenler" istatistiğinin bir parçası olarak kullanıldım, ego patlamaları sırasında. diğer hocalarla karşılaşmalarımızda, yılmaz er "seninki", "en sevdiğin hoca", "belalın" falan gibi alaycı tabirlerle anıldı, belli ki hocaların bu konuyla ilgili akıllarına gelen ya da yapabildiği tek şey buydu. bir de şu soru, cevap konusunda nedense hiçbir fikirleri yokmuş gibi davrandıkları, "neden hiç gelmiyorsun okula?"

bu sene mezunlar günü'nde gittim okula. yılmaz er yoktu. bakiye öğmen vardı. kendisi hâlâ müdür. "en sevdiğin hocan da burda değil ama..." dedi konuşurken. "bana böyle şeyler söylemeyin" dedim. muhtemelen anlamadı. böyle bir şeyi anlayacak kapasitesi, belli ki hiçbir zaman, yoktu.

bu yazıyı, elbette, kişisel bir hesap yüzünden yazdım. ama sadece bu değil. nişantaşı anadolu lisesi'ne gelme niyeti olan öğrencilerin, çocuklarını nişantaşı anadolu lisesi'ne göndermek isteyen velilerin, okul hakkında daha sağlıklı fikirleri olsun istedim. okulun nasıl bir zihniyetle yönetildiğinden, hangi günahları sakladığından, haberleri olsun istedim. o zamanlar hiç sesini çıkarmamış, ama şimdi her fırsatta bu konuda dalga geçme hakkını kendilerinde gören öğretmenlerin hâlâ o okulda hocalık yaptıklarını bilsinler istedim...

bir de yılmaz er, eğer ego patlamalarına, teknoloji çağında google aramalarını da eklediyse, bunları görmekten de hoşlanır diye düşündüm. içinde bir sürü "yılmaz er" geçen bir yazı sonuçta bu, daha ne istersiniz, "yılmaz baba"?

heavy rain: the origami killer

2010-06-18T01:13:00.010+03:00

hope is just a distraction...

bir İstanbul manzarasına karşı yazıyorum. deniz ve adalar, ileride, kışla ve camii, beride. yüzlerini birbirine dönmüş binalar, birbirlerini kesen balkonlar, binaların akustiğiyle en aşağıdan en yukarı pürüzsüzce gelen çocuk sesleri, karga sesleri, bizim balkondan diğerlerine giden thom yorke sesi… thom yorke’un sesi, daha doğrusu the eraser’ın, bir sonbahar sesi… birkaç saat önceki gibi şakır şakır terliyor olsaydım, asla beceremeyeceğim, ama şimdi en azından denediğim, hafif esen rüzgarın biraz olsun kolaylaştırdığı bir sonbahar atmosferi, yaratmak istediğim. içeriden pek ilgilenmediğim bir dünya kupası maçının sesleri. maçla ilgilenmiyorum, ama olaylarla ilgileniyorum, goller ya da kırmızı kartlarla, bu detayları hayatının merkezine oturtamayan (hayatının merkezine doğru düzgün hiçbir şey oturtamayan) ama bu detayların bilgisi olmadan yaşayamayan bir modernim ben. antiklerle olan maçım, karşılıklı gollerle sürüyor…

google hizmetlerinin gıdım gıdım kapandığı bir memlekette yaşıyorum. kısıtlamalar arttıkça, google’ın her bir şeyi satın almış olmasından duyduğum salak mutluluğu hatırlıyorum. ulusaşırı kapitalizmle ulus devletin bu savaşı beni sıkıyor, ilerideki adaya kadar yüzüp geleyim istiyorum, bilmiyorum. neticede, bu kelimeleri google’ın blogger’ına değil, microsoft’un word’üne yazıyorum, blogger’ı açabilince yapıştırabileyim diye…

klavyenin tuşlarına her vurduğumda sağa sola salınan ve bu sırada ortamın seslerine (çocuklar, kargalar, thom yorke, dünya kupası…) sesler katan masanın üstünde, boş bir kahve fincanı, bir adet telefon, bir adet müzik aygıtı (thom yorke işte) ve franny ve zooey duruyor. bobby zooey’e şöyle diyor:

“yeter. oyna, zachary martin glass, nerede ve ne zaman istersen, oynamak zorunda hissettiğine göre kendini; oyna, ama bütün gücünle yap bunu.”

ve ben, bu sözlerin aslında bana söylendiğini bilerek, bana söylenmemiş sözleri bir kenara bırakıyorum şimdi. sinan akkol’un burun kıvıracağı, c. serpil ulutürk’ün kısaltmaya çalışana kadar gözünden yaş geleceği, okurların mektup kutularını “şu adamı kovar mısınız, yerine göktuğ yüksel’e birkaç sayfa daha verir misiniz?”lerle doldurmasına sebep olacak bu girişle, oyungezer’den ayrıldığımdan beri ilk kez, bir oyun yazısı yazıyorum…

heavy rain üstüne ilk yazdığımda, yıllardan 2008, aylardan eylül, memleketlerden fransa, havalardan yağmur ve fırtına, duygulardan aşk ve durumlardan ayrılma, bir de vücudun en derinine saplanan bıçaklara karşı çok özel bir sempatim vardı.

çok şey vaat ediyordu heavy rain. adı üstünde işte, bolca yağmur, fırtına, aşk, ayrılık, fransa değil ama amerika ve vücudun her yerine ve tabii ki en derinine saplanan dünya kadar bıçak. gözlerinin içine bakınca bir şeyler, çok şeyler, allahım ne çok şeyler söyleyen bir kızcağız vardı, kızcağız bir casting seansındaydı, rol kesiyordu, o rol keserken arkaplan değişiyor, yağmur başlıyor, o sıradan bir amerikan evinin sıradan bir mutfağında ağlarken, ben “bana playstation 3 aldıracak oyun bu” diyordum, o sıralar senaryosu hakkında hiçbir fikrimiz olmayan heavy rain için.

bana playstation 3 aldıran oyun heavy rain oldu. ama oyunu oynamam hemen olmadı. iki sene boyunca beklediğim oyun çıktığında, ben oyungezer’den ayrılmıştım. oyungezer’den ayrıldığıma ilk pişman olduğum an, heavy rain’in incelemesini yazmayacak olduğumu fark ettiğimde geldi. birkaç ay sonra, henüz playstation 3’üm yokken, o oyunu (herhangi bir oyunu belki de ama en çok da onu, heavy rain’i) oynamanın en doğru, en dolu, en duygulu olduğu yerde, birbirimizi ve heavy rain’i sevmenin ne kadar güzel olduğunu ve bunların birbirine ne kadar çok benzediğini beraber fark ettiğimiz insanla beraber oynadım.

sonra, henüz çok az geçti üstünden, playstation 3 aldım. heavy rain oynadım, ben önceki yazıyı yazdığımdan beri benimle heavy rain oynamak için bekleyen, benimle heavy rain oynaması için beklediğim başka bir insanla. hayatın ve heavy rain’in ne kadar benzediğini fark ettim. hayat, yalnız yenen bir yemek, yanınızda oturan insanların varlığı bir illüzyon, ama yemekten alınan tat da o illüzyondan geliyor, çoğu zaman…

önce o müzik… tüyleri diken diken eden, kamera gözlere kilitlendiği anda kulaklardan kalbe giden acılı yolu kat etmeye başlayan o şey. heavy rain oynamaya başladığımda ilk ona vuruldum.

sonra oyunun görsel gücü. teknolojiden bahsetmiyorum. motion capture’ı pek maharetli, doğru, ama heavy rain’in yaptığı şeyin sırrı tekniğinde değil, sanatında yatıyor. heavy rain’de içine girdiğiniz hemen hemen her sahne, incelikle çizilmiş, düşünülmüş, her noktasına ayrı ayrı dokunulmuş bir güzelliği yansıtıyor. oyunun görsel yönetmenliği, çok güzel bir filmde ve muhtemelen artık çok güzel bir oyunda da olması gerektiği gibi, muhteşem.

heavy rain’in atmosferi, işte bu görselliği ve müziğiyle, oynayanı ele geçiriyor, yaz sıcağının üstüne yağmurları yağdırıyor. tanrı da biliyor herhalde öyle olduğunu, ps 3’ü ve heavy rain’i aldığım bir hafta boyunca yağdı istanbul’un üstüne… zaten “ne güzel bir kasım günü”ydü.

iki kere bitirdim heavy rain’i, bir üçüncü oyunum da yarısında duruyor şimdi, refakatçimin vaktinin olmasını bekliyor. her oynadığımda, başka şeyler oldu. her oynadığımda, başka insanlar öldü. her oynadığımda, başka katilleri oldu. başka acılar, başka pişmanlıklar, başka yerlerime dokundular.

zaten kitabına uygun inceleme yazan bir adam değilim, bilen biliyor, sanırım dergi sınırlarından dışarı çıkınca iyice kaybolmuşum, baksanıza, buraya kadar gelip oyunun konusundan bahsetmedim. gerçi bu yazıyı buraya kadar okumaya zahmet edenler arasında, ethan mars’ın yolculuğunu bilmeyen var mı? madison paige’in? scott shelby’nin? norman jayden’ın? shaun mars’ın?

amerika’nın doğu yakasının yağmurlu güz günlerinde ortaya çıkan, 10 yaşlarındaki çocukları kaçırıp, birkaç gün sonra öldüren, cesetlerin üzerine origami figürü ve orkide bırakan katilin hikâyesini biliyor musunuz?

mutlu evliliği, güzel evi, seçkin mesleği, iki tatlı çocuğuyla, aynaya baktığında kendinden ne kadar da memnun olan ethan mars’ın (“yani, yüzünü sabunlarken aynaya baktığı halde, fırçasının ne yönde hareket ettiğini izlemiyor, onun yerine, doğrudan doğruya kendi gözlerine bakıyordu, sanki gözleri tarafsız bölgeymiş, yedi-sekiz yaşından beri narsisizme karşı verdiği özel savaşta iki cephe arasında kalmış sahipsiz araziymiş gibi.”- salinger), çocuklarından biri kollarında öldükten, diğeri muhtemelen “origami katili” tarafından kaçırıldıktan sonra, gözlerindeki değişimi gördünüz mü? kendini bir sokağın ortasında, yağmurun altında, yapayalnız ve bilincini kaybetmiş biçimde bulduğunda, ona acıdınız mı?

madison paige’i gördünüz mü? uykusuzluğunu kovalayan kabuslarında onunla beraber korktunuz mu? tanımadığı bir adamın gözlerinde gördüğü şeyden, her neyse o, nasıl etkilendiğini, sırf bu yüzden nelere katlandığını fark ettiniz mi? gazetecilik hırsını aşkından ayırt edebildiniz mi?

scott shelby’i tanıdınız mı? o heybetli adamın gözlerinden süzülen yaşlar, yağmur damlalarına karıştığında orada mıydınız? origami killer’ın peşindeki amansız delil takibini saygıyla izlediniz mi? astım krizlerinde, sizin de nefesiniz tıkandı mı?

fbi’ın yıldızı, polislerin belalısı norman jayden’ın kullandığı tekniklerden etkilendiniz mi? peki kriz geldiğinde, uyuşturucu almasına izin mi verdiniz, yoksa iradesini test mi ettiniz? rasyonel doğrularını, inandığı şeyleri savunurken ona destek oldunuz mu?

peki ya shaun mars? o küçük çocuk, üzerine düşen yağmur damlalarını sayarken, her yağmur damlası onu ölüme biraz daha yaklaştırırken, onu kurtarmak için nelerinizi feda ettiniz? ne kadar acı çektiniz? ne kadar acı çektirdiniz? nelerden vazgeçtiniz?

katilin kim olduğunu gördüğünüzde, şaşırdınız mı?
şaşıracaksınız…

***

hava karardı, biraz daha serinledi. artık daha kolay kendimi kandırabilirim, bunun bir güz gecesi olduğuna. istanbul’un güz gecesi’nde nadiren gemi sesleri, uykusu tutmayan karga ve martı sesleri, fazla mesaiye kalan thom yorke sesleri, bir de kendi standardını koruyan masa sesleri…

bahsetmem gereken başka şeyler var. karakterlerin bütün vücudunu hissetmemizi sağlayan kontrollerden, kontrollerin oyuna ne kadar güzel yedirildiğinden...

karakterlerden herhangi birinin ölmesinin, oyunu bitirmediğinden, oyuna o karakter olmadan devam edildiğinden, bunun oyuncunun üstüne ne korkunç bir sorumluluk yüklediğinden…

ama belki de hiçbiri değil söylenmesi gereken… tam şu an, thom yorke şunları diyor:

a self-fulfilling prophecy of endless possibilty
you roll in reams across the street
in algebra, in algebra

the fences that you cannot climb
the sentences that do not rhyme
in all that you can ever change
the one you're looking for

it gets you down
it gets you down

there's no spark
no light in the dark

böyle bir oyun heavy rain. iyi hissettirmiyor. kötü hissettiriyor. bu oyun hakkında söylediğiniz her “olağanüstü”, “muhteşem”, “harika” lafları, sizi daha da aşağı çekiyor.

ben nasıl analyse’a aşık olduysam, heavy rain’e de oldum. heavy rain beni dövdü, parçaladı, yeniden yapıştırdığı parçalarımı yeniden dağıttı, üzerine bastı, kanattı… analyse da öyle yapmıştı.

analyse thom yorke için ya da radiohead için ya da genel olarak müzik için, çok ayrı, çok başka, çok devrimsel bir yerde durmuyor belki; ama heavy rain öyle. yeni bir şey söylemediğimin farkındayım, ama şu çok açık: heavy rain, oyun dünyasına şu ana kadar gelmiş en özel, en farklı şey.

oyun dünyasının ortasına koca bir bıçak saplıyor heavy rain, kanatıyor, ve bundan sonra oyun yapacak olanlara, takip edilebilecek yeni bir yol ve cevaplanması gereken çok önemli bir soru bırakıyor: oyun gibi olmayan bir oyun yapmaya cesaretiniz var mı?

biliyorsunuz, bundan sonrası hardcore, ve bunu yeniden yapmanın bir yolunu bulmak, o kadar da kolay değil…

oyungezer yazıları: heavy rain: the origami killer (öninceleme)*

2010-06-17T18:07:00.004+03:00

Cos' this is hardcore.

Bu sayfayı doldurmaya başlamadan önce kalktım bilgisayarın başından, bir aynanın karşısına geçtim. Kendime baktım. Yakınlaştım, gözlerime baktım. Kıpkırmızıydı gözlerim. Geri çekildim. Yüzümdeki ifadenin ne olduğunu anlamaya çalıştım. Gülümsedim, kıkırdadım, kahkaha attım; bir gök gürültüsü duyuldu binlerce kilometre uzaktan. Sustum. Gözlerimin içine baktım. Sinirlendim, öfkelendim, nefret ettim, bağırdım. Gök bir kez daha patladı, artık daha yakındı. Sustum. Aynadaki yansımam netliğini kaybetti, şaşırdım. Gözlerim buğulanmıştı. Bir damla düştü yere. Bir damla çarptı pencereye. Ben ağladım. Gökler ağladı. Sonsuz bir bis içinde tekrarlayan hüzünlü bir keman sesi eşlik etti ağlamamıza. Ve sonra “yağmur tam dört yıl, on bir ay, iki gün yağdı.”**

Bu sayfayı doldurmaya başlamadan önce Heavy Rain hakkındaki bildiklerimi tazeledim. Oyunun E3'te yayınlanan son trailer'ını yeniden izledim. Yapılmış diğer ön incelemeleri okudum, röportajların üzerinden geçtim, forumlara baktım. İki senelik teknoloji demosunu kimbilir kaçıncı kez, ama teknolojisine değil, yaratıcılığına hayran olarak bir kez daha izledim. Bu sayfayı doldurmaya başlamadan önce, Merry Smith'in gözlerinin içine baktım. Çekingenliğini gördüm önce. Sonra tutkusunu. Aşkını. Şaşkınlığını. Sonra üzüntüsü öfkesine karıştı Merry Smith'in, gözlerinde intikamı gördüm. Merry Smith'in gözlerinde kendi gözlerimi gördüm. Heavy Rain'de, daha önce hiç yapılmamış bir şeyi gördüm. Ve sonra yağmurlar susmadı...

SİZE “CASUAL” DESEM HOŞUNUZA GİDER MİYDİ?
Quantic Dreams'in daha önce yapılmamış bir şey yapıyor olması şaşırtıcı değil elbette. Omikron: The Nomad Soul ve Fahrenheit gibi, “oyun sanatı” diye bir şeyden bahsedebiliyorsak eğer bunun en leziz ve sıradışı örneklerinden ikisine imza atmış bir firma o. On sene içinde çıkarttıkları iki oyunda da oyunların geleneklerine meydan okumuş, kimsenin cesaret edemediği şeyler yapmışlardı. Öyle gözüküyor ki, Heavy Rain şu ana kadar yaptıkları en güzel ve değişik şey olacak. Quantic Dreams'in başkanı ve Heavy Rain'in yaratıcısı David Cage, yeni oyunlarının yetişkinler için bir oyun olacağını ve oyun klişelerinden mümkün olduğunca arınacağını söylüyor. Bunu yaparken, benim oyun dergiciliğine başladığımdan beri kafamı kurcalayan bir sorunu da deşiyor: “casual vs. hardcore” oyun/oyuncu ayrımının, oyunları nitelemekte nasıl yetersiz kaldığı. Hayatını oyun oynayarak geçirmeyen, dolayısıyla refleksleri gece-gündüz Counter Strike oynayan birisine göre çok daha yetersiz olan, oyun klişelerini ve yapım hilelerini ezberlememiş olan, ama oynadığı oyundan, tıpkı izlediği film ve okuduğu kitap gibi bir hikâye, derinlik, anlam, his bekleyen insanlara “casual” oyuncu diyoruz örneğin, tıpkı hayatlarında sadece Sims oynayanlara dediğimiz gibi. Bu saçmalığın farkında olan Cage, Heavy Rain'i böyle bir sınıflandırmaya sokmayı reddediyor: “Oyunumuzu herkes oynayabilecek. Hikâye anlatmaktan ve dinlemekten keyif alan herkes.” Ve emin olabiliriz ki bu deneyim kesinlikle rahat (“casual”) bir deneyim olmayacak.

BÜTÜN KLİŞELER, NEREYE GİTTİLER?
Heavy Rain'de süper güçler, canavarlar, üçüncü türden yakınlaşmalar falan olmayacak. Oyun, gerçek bir dünyada, gerçek karakterlerin ekseninde ve bir film noir atmosferi içinde geçecek. Cage, Heavy Rain'in oyuncuyla kurduğu ilişkinin daha önce hiçbir oyunun kuramadığı kadar yoğun ve geniş bir düzlemde olacağını söylüyor. Oyuncusunu korkutan ve adrenalin vermekle yetinen bir oyun olmayacak Heavy Rain, yönettiğimiz karakterle beraber “kendimizi boş, çaresiz hissettirecek”, “ağlatacak”. Bu deneyimi sağlamak için birçok silahı var Quantic Dreams'in, bunlardan en önemlisi geliştirdikleri müthiş motion capture teknolojisi. 80 oyuncunun kullanıldığı ve 3 uzun metrajlı film süresi kadar çekim yapıldığı motion capture sürecinin sonunda, genel vücut hareketlerini bir kenara bırakın, göz hareketlerini bile inanılmaz gerçekçi biçimde ekrana yansıtan bir seviyeye gelmiş durumdalar. Zaten Heavy Rain'in karşımıza ilk çıkışı, 2006 E3'te, Quantic Dreams'in motion capture teknolojisinin nelere kâdir olduğunu gösteren bir teknoloji videosuyla olmuştu. “Heavy Rain: Casting” ismini taşıyan bu video, Heavy Rain adlı bir yapım için Merry Smith adlı aktrisin verdiği deneme çekimi olarak tasarlanmıştı. Videonun büyüleyiciliği, karşımızdaki oyuncunun hislerinin ekrana müthiş gerçekçi bir estetik ve yoğunlukla yansıyor oluşundaydı. Genç kadın heyecanlanıyor, üzülüyor, kızıyor, öfkeleniyor, ağlıyordu ve tüm bunları sadece gözünün hareketlerinden takip etmek mümkündü. Teknolojik yatırımını duygu aktarımını daha iyi kotarabilmek için kullanan Quantic Dreams, o gün bizi kendine bir kez daha hayran bırakmıştı.

Oyunun karşımıza “görüntülü” biçimde ikinci çıkışı ise bu seneki Leipzig Games Convention'da oldu. Bu kez elimizde kısa bir oyun içi video vardı. Merry Smith'e benzeyen genç bir kadın (adının “Madison” olduğunu biliyoruz), motoruyla bir eve gelir, eve pencereden girer. Ortalığı araştırır ve garip, cansız mankenler bulur. Farklı kamera açılarıyla sürekli temposu değişen bu sahne, bir adamın üstüne saldırmasıyla hızlanır. Videodan anladığımız kadarıyla, adam kahramanımızın üzerindeyken, çeşitli tuşlara basarak ondan kurtulmamız, onu etkisiz hale getirmemiz mümkün, oyun burada Fahrenheit'ta kullanılana çok benzer bir sistem kullanıyor. Yapımcıların söylediğine -ve şanslı gazetecilerin izleyip yazdığına göre- bu sahne her oynandığında farklı şeyler olacak, zirâ oyunun çevreyle etkileşimi şu ana kadar gördüklerimizin en iyisi ve neredeyse her şeyi yapmakta özgürüz. Örneğin üzerimize saldıran adamı eğer henüz binaya girmeden, camdan görseymişiz, yatağın altına girip onun gitmesini bekleyebilirmişiz. David Cage “biz oyuncuların bu hikâyeyi izlemesini istemiyoruz, hikâyeyi kendileri anlatsınlar istiyoruz, kendi hikâyelerini oynasınlar, aynı anda hem yönetmen, hem senarist, hem de oyuncu olsunlar istiyoruz” diyor. Heavy Rain, bunun gibi, her birini defalarca baştan yazabileceğimiz 60 sahneye sahip olacak. Oyunun ana senaryosu kendi yolunu bir şekilde bulacak, ama olayların nasıl bir yolda akacağı tamamen oyuncunun kontrolünde olacak. Bu arada bu oyun içi demonun aslında oyundan alınmadığını, tanıtım için yapılmış bir bonus bölümü olduğunu söyleyelim. Heavy Rain'in “gerçek” senaryosu, dört farklı karakterin ekseninde geçecek. Bunlardan biri, Cage'in söylediğine göre “yaptıklarını meşrulaştırmaya çalışan bir baba” olacak.

Quantic Dreams'in oynanışa getirdiği bir başka teknik yenilik, karakterin kafasının vücudundan ayrı kontrol edilebilecek olması. Yani oyuncu karakterin başını sağa sola çevirebilecek ve istersek ayaklarımız da başımızı takip edecek. Bu sayede oyuncunun vücut üzerinde tam bir hâkimiyet kurması ve çevreyle etkileşimin hem çok daha yoğun hem de daha kolay olması hedefleniyor. Demoyu anlatırken de dediğim gibi, oyunun kamera açıları da oyuncunun yaşadığı deneyimi arttırmak için özenle seçilmiş ve uygulanmışlar. Oyunda fiziksel gerçekçilik ve etkileşimi yükseltmek için AGEIA'nın PhysX motorundan yararlanıldığını da biliyoruz.

Bitirmeden önce son -ve kötü- bir bilgi ise, Heavy Rain'in sadece PS3 için geliştirildiği. Sanırım bu oyun bana PS3 aldıran oyun olacak. Umarım...

YAĞMURDAN ÖNCE
Heavy Rain hakkında bilinmeyen çok fazla şey var. Senaryosunu bilmiyoruz, bir oyuna ne kadar benzeyecek bilmiyoruz. Bir oyuna benzememek bir oyun için iyi midir, bunu da henüz bilemiyoruz. Ama bildiğimiz şeyler var. Heavy Rain çıktığında -ki umarım 2009 sonbaharında çıkartmayı akıl edebilirler, bu sinemasal tesadüf için birkaç ay daha bekleyebilirim ben- çok yağmur yağacak. Bunu biliyoruz. İri damlalı ve yoğun olacak yağmurlar, gözlerimizi yaşartacak. Daha önce ekranlarda gördüğümüz hiçbir yağmura benzemeyecek.

Bu sayfayı doldurduktan sonra, başımı pencereden dışarı uzattım. Yağmur yağıyordu, yağmur hiç durmamıştı zaten. Islandım. Islaklıktan başka hiçbir şey ifade etmediğim o büyülü ana kadar öylesine durdum. Sonra, yanaklarımdan süzülen damlaları dilimle topladım. Tuzluydu. Daha önce tadına baktığım hiçbir yağmur suyuna benzemiyordu... Bir tekrar için ne yapmam gerektiğini biliyor musunuz? Çünkü bu gerçekten çok sert.

*bu yazı ilk olarak 2008 ekim'inde, oyungezer'de yayınlandı.
**Yüzyıllık Yalnızlık – Gabriel Garcia Marquez

and who shall I say is calling?

2010-05-04T15:09:00.009+03:00

sevgili leo,

bu yazıyı yazmak için o kadar çok bekledim ki. yani şöyle söyleyebilirim, 1 saat kadar yürüdüm, senin şarkılarınla beraber, sonra bir 20 dakika da tramvay sürdü, içeride yine sen çalıyordun. büyükşehir belediyesi'nin tüm taşıtlarında senin şarkılarını çalma kararı karşısında duygulandığımı söylemeliyim. neyse ki çok şarkın var, herhalde kolay kolay bıkmayız senden. ama mesela city's yönetimini çok kınıyorum, biliyor musun? 15 şarkılık playlistlerinin içine bir sürü boktan şarkıyla beraber dance me to the end of love'ını da koymuşlardı. şarkıyı her duyduğumda, açıkhava'da yerimize geçmeye başlarken şaka gibi tam dakikasında konsere başlamanla beraber, artık, biletix gişesinde geçirdiğim 16 gün geliyor. diyorum ki, bilmiyorum tabii, eğer bir yolu varsa, bir şeyler yapabilir misin?

neyse, bunlar değildi anlatmak istediklerim. gördüğün gibi, bu yazıyı yazmak için çok uzun zaman bekledim ve şimdi kafam karmakarışık, bir de sanırım güneş geçti biraz, üstelik 15:15 ve an itibariyle çok mutluyum, çünkü yarım saat kadar önce "artık saatleri fark etmiyorum" demiştim, biliyor musun?

ben yürürken, deniz kenarında, yol kenarında, çarşı içinde, insanların arasında, kulağımda senin şarkıların varken, bu yazıyı yazıyordum. tam olarak bu değildi tabii, parmaklarım klavyeye her çarptığında kafamdakileri biraz daha çarpıtılmış buluyorum, ama ne yapayım, "hiç bitmeyen" defterimi diğer pantalonumun cebinde unutmuştum ve kurşun kalem, çok denedim olmadı, biliyorum, deri üstüne tutmuyor.

senden özür dilemeliyim, sevgili leo. fark ettin mi bilmiyorum, belki hayranların söylemiştir, ben geçen gün hakkında ileri geri konuştum. facebook status'te canım, bilirsin. bir çatlak var diyordun ya hani, her şeyde, ondan bahsettim ben de. biraz küfürlü konuşmuş olabilirim, haklısın, üstelik sana inanmaz bir havam da vardı, tamam, zaten bu yüzden özür dilemeliyim senden. ama biliyor musun leo, galiba hâlâ öyle düşünüyorum. üstelik hayatta okurluğuna en çok değer verdiğim iki kişi like etmiş o status'ü, sen görseydin ne yapardın, bilemedim.

sevgili leo. sana böyle seslenmemin bir mahzuru var mı bilmiyorum. ben kendime "memo" denmesinden hiç hoşlanmıyorum, mesela. ama leonırd, hiç uymuyor ağzıma, sevmiyorum. kusura bakma leo, başkalarına senden bahsederken "cohen" diyorum, tıpkı başkalarının benim hakkımda konuşurken "kentel" demesi gibi.

ben şu zamana kadar teoriden ne öğrendiysem, teorik kafalardan neyi aldıysam içime, derrida ve foucault, benjamin ve agamben, ve işte birkaç tane daha, hepsi yerine geçer aslında, "there is a crack in everything, that's how the light gets in" cümlen, biliyor musun? sen mi çok şey biliyorsun, ben mi hiçbir şey öğrenemedim, sevgili leo? (bilgisayarım kapandı, tam bu sırada, ve uzun bir süre açılmadı. bilgisayarımın içinde de mi, crack, leo?)

ama işte sana teorik olarak katılmak bana yetmiyor. ışık nerede leo? nereden girecek o sızıntı, içimizi dışımıza çıkartacak, bizi yeniden tanımlayacak, olanı olmayanı dağıtacak o şey, nerede?

seni özlüyorum leo. sahnedeki halini özlüyorum. takım elbiseni, şapkanı, dans eden ayaklarını, yakışıklı gülümsemeni. mucizeyi beklerken, o yaz gecesini, ay gecesini, cohen gecesini özlüyorum.

ben kendimi özlüyorum leo. seni izlediğim o gecedeki kendimi özlüyorum. anlamlarımı özlüyorum. bu anlamsızlığın içinde kaybolmuş halim, şimdiye kadar tutunduğum tüm anlamları özlüyor. seninle yürüdüğüm o 1 saat, tutunduğum birkaç anlamı da söktü attı benden.

ben o kadar emindim ki kendimden, biliyor musun? ne yapmak istediğimi, nasıl yapacağımı, nerede yapacağımı, o kadar iyi biliyordum ki. arka fonda sen mi çalıyordun bilmiyorum ama, "world-historical" bir an yaşadığımı söylemiştim bir arkadaşıma. yaşadığım her an, beni ben yapan/yapacak olan o sürecin tarihsel bir anıydı çünkü, istim üstündeydim, hedefe koşuyordum.

kendimi anlatamıyorum leo. mesele bu değil. "kazanamadı, gidemedi, o yüzden" diyecekler, o yüzden belki, ama o kadar değil.

bu sana yazılan bir mektup, ama başka bir gruptan alıntı yapabilir miyim, lütfen kızma leo. şöyle demiş bright eyes, eskiden çok sevdiğim, sonra unuttuğum, sonra geçen zamanlarda radyo tarafından hatırlatılan şarkıda, "I need a meaning I can memorize". işte ben de bunu söylüyorum leo, kimbilir ne zamandır, ve şimdi çok güçlü biçimde, haykırarak, seninle yürümeye başladığımdan beri.

aklımdan şöyle bir şey geçti seninle yürürken. tüm sevdiklerimi, tek tek, ince ince planlayarak öldürsem. hepsinin cenazesine katılsam. hepsi için üzülsem. hepsini özlesem. hepsinden onları sürekli hatırlamamı sağlayacak bir şey alsam. bir odaya kendimi ve o şeyleri kapatsam. ağlaya ağlaya o anlamı arasam. anlamı bulduğumda kendimi de öldürsem. sonra polisiye bir öykü yazsam. ben ölü olacağım, o yüzden başkası yazsa. başkası yazarsa bana pay çıkartacak kimse olmaz. ben yazsam. ben kendimi öldürmeden yazıp sonra öldürsem. ben anlamımı yazmakta bulsam. sonra öldürsem. kendimi.

insanın kendisini öldürmesi cinayet midir leo? geleceği gördüğünü söylüyordun leo, gerçekten, gördüysen, cinayet olduğu doğru mu leo?

it is your turn, beloved,
it is your flesh that I wear

yalan söylüyorum, biliyor musun? ben hayatım boyunca hep yalan söyledim. şimdi burayı okuyan arkadaşlarım var ya, hepsi kendilerine soruyorlar, biliyor musun? "acaba bana da yalan mı söylüyor?" diyorlar. evet, arkadaşım, sana da yalan söylüyorum, tıpkı sana da yalan söylediğim gibi, leo.

günün birinde "yazmak yalan söylemektir" yazmıştım buraya. eğer sen söylemiş olsaydın, o kuzey aksanlı ingilizcenle, herkes herbir yere yazıyor olurdu, biliyorum, çünkü doğru. ama aslında eksik, onu fark ettim, seninle yürürken. yaşamak yalan söylemek leo. ve ben yaşamın dibine vurdum.

görmek istediklerim, söylemek istediklerim, duymak istediklerim, sevmek istediklerim, sevişmek istediklerim. hepsini yalan söyledim. hepsine yalan söyledim. hepsini uydurdum. hepsini unuttum.

unutuyorum leo. kafama yazdığım şeyleri unutuyorum. alıntı yapmak istediğim şarkılarını unutuyorum. sana ihtiyacım var, sana ihtiyacım yok, leo.

salinger sever miydin leo? öldü, biliyorsun değil mi? üzüldün mü öldüğüne? senin de içinde bir holden var mı? yoksa bunu çok ergen ve klişe mi buluyorsun? ben kendimi çok ergen ve klişe buluyorum ve dünyayı da öyle, ve bundan sıkılıyorum, ama ben salinger'ı da, holden'ı da çok seviyorum leo. dün akşam şöyle bir şeyler yazmış (eğer yazmak artık daha çok okumaksa, okumak da artık daha çok yazmak mıdır?)

....genç adam bornozunu giydi, yakasını iyice kapadı ve ıslak havlusunu cebine tıkıştırdı. yapış yapış ıslak ve hantal deniz yatağını kaldırıp koltuğunun altına aldı. sıcak ve yumuşak kumlarda, yalnız başına, ağır bir yürüyüşle otele yöneldi.

genç adam ve burnu kara merhemli bir kadın, idarenin denize gidip gelenler için otelin alt giriş katındaki ayırdığı asansörüne bindiler.

asansör harekete geçince, genç adam kadına "ayaklarıma bakıyorsunuz" dedi.
"affedersiniz, anlamadım" dedi kadın.
"ayaklarıma bakıyorsunuz, dedim."
"özür dilerim. ben yalnızca yere bakıyordum" dedi kadın ve yüzünü asansörün kapısına doğru çevirdi.
"ayaklarıma bakmak istiyorsanız, söyleyin" dedi genç adam. "ama öyle allahın belası bir sinsilik etmeyin."
"burada ineyim lütfen" dedi kadın çabuk çabuk, asansör görevlisi kıza.
asansörün kapıları açıldı ve kadın arkasına bakmadan çıktı gitti.

"yahu, şu iki normal ayağa bakmak için en küçük bir lanet neden bulamıyorum" dedi genç adam. "beş lütfen." cebinden oda anahtarını çıkardı.
beşinci katta indi, koridorun sonuna doğru ilerledi ve kendini 507'ye attı. oda taze deri bavul ve aseton kokuyordu.

birbirine bitişik iki yatağın birine uzanmış uyuyan kıza baktı. sonra bavulların önüne çöktü, birini açtı, don ve fanila yığınlarının altından 7.65 kalibre, ortgies marka otomatik tabancayı çıkardı. şarjörü söktü, baktı, sonra yerine taktı, horozunu kaldırdı. boş olan yatağa gidip oturdu, kıza baktı, tabancayı şakağına dayayıp ateşledi.

ayaklarıma bakmak için bir nedenin var mı leo?

merak etme, intihara eğilimim yok, ama yukarıda gösterdim, cinayete yakınım. ama, arkadaşlarım, rica ediyorum, ve sen de lütfen leo, saçma sapan biçimde geberip gitmeyin yakınlarda, ellerinde başka yöntem kalmamış üçüncü sayfa habercileri ve polisleri blogumdan "motive" çıkartmasınlar aleyhimde. yalan söylüyorum diyorum, anlamıyor musunuz?

ben de anlamıyorum leo. buraya nasıl geldim, kendime hangi ara bu kadar yabancılaştım, ne istediğim sorusu ne zaman bulunamaz bir cevaba sahip oldu, neden kendimle ilgili düşündüğüm her şey sonsuz bir kuyuya düşme hissi veriyor, benim şarkım ne zaman who by fire oldu, ben onu hep hallelujah sanarken?

bana yaz, leo, ateşe at sonra yazdıklarını.

sevgiler,

v. şövalye.

and who in her lonely slip,
who by barbiturate,
who in these realms of love,
who by something blunt,
and who by avalanche,
who by powder,
who for his greed,
who for his hunger,
and who shall I say is calling?

citylife my ass.

2010-04-11T17:39:00.003+03:00

ucuza sosyal bilimcilik satmak istemiyorum ama bi yandan da hayat zaten böyle bi şey, bi oraya bi oraya teori pisleyip sonra da görünmez oluyoruz, en azından biz, siz ve ötekiler. zaten ortada çok büyük bir keşif de yok, ama burjuva kadınlar, yaşları geçkinleri ve kendilerini birilerinin kocaları olmak üzerinden tanımlayanlar, gerçekten, insanlık tarihinin en kıçım yaratısı olabilir. öyleler. evlerinde ve hayatlarında asla kuramadıkları egemenliği ancak para alışverişi sırasında, hizmet beklerken kurarken, onların tatlı mı tatlı kocacıkları da aynı kuyrukta beklerken çirkefleşme görevini karılarına verirken, ay allahım hepinize çok sinir oluyorum.

başlığı atarken daha büyük hedeflerim vardı festival deneyimlerimi paylaşmak konusunda ama bunu yazarken yukarıdaki paragrafta anlatılan tiplerle birkaç kere daha uğraşınca gücüm kalmadı. arkası yarın diyelim.

ama my ass konusunda ısrarcıyım.

2010-03-29T18:22:00.009+03:00

(oyungezer'den apartmalar serisine devam ediyoruz. bu yazı, içimizdekiler-dışımızdakiler köşesinde, 2009 ekim'inde yayınlandı)

Hayatın kendisi bir alıntıdır. –Jorge Luis Borges

Kuşkusuz, şu an yapmakta olduğum şeyin, hayır, yapma biçimimin, ve evet yaptığım şeyin de –çünkü ayrılamaz bir bütünler artık- pek sembolik, pek havalı bir tarafı var. Klavyeye uzanmış kollarımın altında, çıplak tenime her an değen, sarılıklarıyla kaşındıran üç eski kitap duruyor. Klavyede vurduğum her bir tuş, sanki bu yazının doğası gereği üç kitaptan onay alıyor. Bu üç kitap yazdıklarıma renklerini bırakıyorlar. Hepsi 90’ların başında basılmış. Çok şey gördüler. Bir çocuğun bir adamdan ödünç aldığı ve sonra geri vermediği bu üç kitap, bir çocuğun bir adamdan ödünç aldığı ve belki de ilk kez şimdi geri verdiği bir okurluk ve yazarlık hikâyesinin en önemli öğeleri oldular. Bu yazının amacı, üst üste bindirilince farklıymış gibi yaparak üç tane kitap tanıtmak değil. Bu yazı beni ben yapan, yıllar yılı içime kurulmuş şeyleri dışarı çıkartıyor. Bu yazı, tarihin –çünkü aslında insanlığa söylenmiş en büyük yalandır kendisi- en büyük hırsızlığını anlatıyor.

Kaç yaşındaydım? 14 iyi bir tahmin olurdu. Yazıyordum. Birçok şey. Bir ergen olarak yazı yazıyor olmam çok garip bir durummuşçasına etrafımda oluşan “vay ne de güzel yazıyorsun, yaşından ne kadar büyük”çüleri tatmin edecek cümleler kuruyordum. “Yazarken o kadar kaptırıyorum, o kadar kendimden geçiyorum ki bir sonraki cümlem için merak ve heyecanla doluyor içim”liyordum onları. Sonra annem elimden tuttu, diğer elinde de yazdıklarımın çıktısı, sakallı adama gittik. Çok büyük, çok önemli bir yazardı, gerçi ben yazdığı şeylerin hiçbirini okumamıştım henüz. Oturduk karşılıklı, annem gitti, doktorla, daha da spesifik olarak çocuk psikologuyla oğlunu baş başa bırakan annenin “eti senin kemiği benim” bakışıyla. Yazılarımı okudu sakallı çok önemli yazar, ben de onun suratını okumaya çalıştım. “Çok acı çekeceksin” dedi. Çok acı çektim. Bir kere yazdıktan sonra, yazmak da yazmamak da, geri kalan her şeyden daha zordu, daha acı vericiydi. “Önce okur olmalısın” dedi, sonra öğrendim, Borges’ten apartmıştı o da. O isimler saydı, ben bilmediklerimi anlattım. Sonraki seferde yanında 7 tane kitap vardı. Kendi okurluk ve yazarlık hikâyesi için çok önemli 7 kitap, çok önemli 7 yazar. “Oku, getir” dedi, okudum ve götürmedim. Ben büyürken kitaplar sarardı, tozlandı, yeniden ve yeniden okundu, unutuldu ve hatırlandılar. Ama götürülmediler.

Bir okur olmayı öğrendim önce. Belki de sadece bunu öğrendim. Yazdığım şeyler azaldı, mecraları değişti. Yazılmış, o kadar güzel yazılmış onca şeyden sonra yazmaya gerek kalmadığını hissettim bazen.

“Fantastik” denen şeyin, fantezi edebiyatıyla sınırlı olmadığını, hatta fantezi edebiyatının sıkıcı sınırlılığını gördüm, Borges’i okuyunca. “Yolları Çatallanan Bahçe”lerde yaptığım yolculuklar, beni evrenin en bilinmez sırlarına, erişilmez sınırlarına götürdü. Günlerce, haftalarca, Tanrı’nın benim için yarattığı gizli bir mucize sayesinde, zihnimde 1 yıl olarak geçen sürelerce oralarda kaldım. Kitaba baktığımda sadece 10 sayfa sürmüş olduğunu gördüm. Kısa yazabilmenin erdemine saygı duydum. “Yazdıkların Borges’e benziyor” lafını, ergen suratıma bakıp “çok da yakışıklıymış” diyen teyzelerden daha fazla ciddiye almamam gerektiğini fark ettim.

İnsanı insan yapan ne varsa, tutkusu ve ihtirası, acısı ve sancısı, öfkesi ve bilgeliği ve beyazı, zencisi, yerlisi; sonra hayvanı hayvan yapan ne varsa, geyiğin korkusu, atın korkusu, tazının korkusu, ama “Aslan” köpeğin aldırışsızlığı ve “Koca Ben” ayının kudreti, sonra toprak, kimsenin sahip olamayacağı, hepsi oradaydı. Faulkner yazmıştı, “Ayı”ydı adı. Bir “novella”ydı aslında, “Kurtar Halkımı Musa” serisinin parçası olan. Bitmek bilmeyen cümleler vardı, bazıları sayfalarca sürüyordu, okur olmanın ne kadar zor, ne kadar emek isteyen bir şey olduğunu öğrendim. Her tekrarda daha çok öğrendim. Hayatın ve edebiyatın çıplaklığını, kanın ve kokunun keskinliğini, mahremin en çok da güzel yazılmış kelimelerde açığa çıktığını gördüm.

Sonra “Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu”yu aldım elime. Bir daha hiç bırakmadım. Yanında başka kitaplar taşıdığım da oldu tabii. Çok heyecanlandım bir sürüsünden, çok doldum, çok taştım, ama çıplak kolum hep bir noktasından ona değdi. Hayatım, “Italo Calvino’nun yeni romanı Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu romanını okumak üzere” olan bir okurun endişeli, çalkantılı, karmaşık, iç içe, dolambaçlı, sıkıntılı, coşkulu ve bol kelimeli ve bol kurgulu hikâyesine göbekten bağlandı. Bir okur olmanın ne demek olduğunu, okuma ve yazma eylemlerinin ne ifade ettiğini, sınırlarının nereye kadar genişletilebileceğini, tüm sınırların yok olduğu modern ötesi coğrafyalarda keşfettim. “Her öykünün bir başlangıcının ve bir sonunun olması” gerekmediğini öğrendim. Çünkü “yolcu hep yalnızca birinci sayfada görünür, sonra bir daha adı geçmez – işlevini yerine getirmiştir, roman onun öyküsü değildir...”

Kütüphanemde kendilerine ait bir yerleri oldu bu kitapların. Bu yazarların diğer kitapları -ki hepsine büyük bir açlıkla saldırdım yıllar içinde- ayrı yerlerde durdular, bu kitapların yanına giremediler. Bunlar, benim kitaplarım değillerdi, benim olan tüm kitaplardan daha çok benim olmalarına rağmen. Hep geri vereceğim günü beklediler, belki de hiçbir zaman geri gitmek istemediler. Borges, Faulkner ve Calvino, benim mi yazarlarımdı daha çok, sakallı adamın mı? Kim hak ediyordu bu kitapları? 90’larda, yani bu kitapları edindiğinde, çoktan önemli, çoktan iyi, çoktan çok takdir edilmiş bir yazar mı, yoksa bu üç kitap (ve biraz daha az olarak diğerleri) sayesinde tüm okur yazarlık serüveni çizilmiş bir çocuk mu?

Sonra Ayı’ya baktım yeniden. Şu satırları gördüm:

Geri çeviremem. Hiç benim olmadı ki geri çevireyim. Hiçbir zaman babamla Buddy Amca’nın olmadı bana bağışlayabilmeleri için geri çevirmem için, çünkü hiçbir zaman büyükbabamın malı olmadı onlara bağışlamak için bana bağışlamaları için geri çevireyim diye, çünkü hiçbir zaman koca Ikkemotubbe’nin malı değildi büyükbabama satması için bağışlamak ve geri çevirmek için. Çünkü hiçbir zaman Ikkemotubbe’nin babalarının babalarının değildi Ikkemotubbbe’ye bağışlamaları için büyükbabama satması için ya da başka herhangi bir adama çünkü Ikkemotubbe para karşılığında onu satabileceğini bulduğu, anladığı anda, işte o anda sonsuza dek onun olmaktan çıktı, babadan babadan babaya ve onu satın alan adam hiçbir şey satın almadı.

Nasıl ki toprak kimseye ait değilse, verilmek ve geri çevrilmek için, Borges, Faulkner ve Calvino da öyleydi. Onlar sakallı yazarın olmadığına göre, artık geri verebilirdim kitapları, çünkü hiçbir zaman herhangi birimize ait olamayacaklardı zaten. Kitapların arasına bu yazıyı sıkıştırmak, bir teşekkür, ama özür değil, okurluğa ve yazarlığa ve kelimelerle kurulan tüm kardeşliklere bir övgü ve bir selam, 14 yaşındaki çocuktan bana, benden sakallı yazara.

BİR OKUMA HİKÂYESİNE KİTAP
1- Italo Calvino - Bir Kış Gecesi Eğer Bir Yolcu
2- William Faulkner – Ayı
3- Jorge Luis Borges – Yolları Çatallanan Bahçe
4- Vüs’at O. Bener – Buzul Çağının Virüsü
5- Bilge Karasu – Kısmet Büfesi
6- Hulki Aktunç – Güz Her Şeyi Bilir
7- Tahsin Yücel – Ben Ve Öteki

bordeaux'dan gelen sıkıcı hava kütlesi bir kış gecesi eğer bir yolcu'yu etkisi altına alacak

2010-03-29T14:02:00.005+03:00

çok bordo bir gün bugün. rengin doğasından geliyor herhalde, çok karanlık aynı zamanda. bordo'yu hep karanlık ve yağmurlu hatırlıyorum, tabii, sonbaharı orada geçirdim. ama bundan daha fazlası da var ve sizin bunu anlamanız çok zor.

yatağın üzerinde, kucağında bilgisayar, uyanalı bir miktar geçmiş olmasına rağmen kahve içmemiş ve bir şeyler yememiş bir adam, migrenini test ediyor, günün zirve anı olacak olan kahve içmeyi bekliyor, onu öteliyor, yapacak daha heyecanlı bir şey yok çünkü.

yeni bir albüm çalıyor, tıpkı bordo'daki gibi, tıpkı bordo'da sürekli yeni albümler dinleyip yeniden aşık olduğum o günlerdeki gibi. bir sürü uyudum, daha çok uyumak istiyorum, yapacak daha faydalı bir şey yok sanki. aynı bordo'daki gibi.

birkaç ay önce buralarda, gidiyor oluşumu estetize ediyordum. bu iyi bir şeydi. gitmek, giden adam olmak, kalmamak, bunların hepsi çok estetize edilebilir şeylerdi. müzikler ve sözler ve romanlar, onlar hep gidiyordu, benimle beraber, benim yanımda, beni götürerek.

oysa şimdi sadece sıkıntı var. kendi kokusundan sıkılarak uyanan ama bunun için herhangi bir şey yapmaya mecali olmayan bir adamın güzel bulacağı pek bir şey yok. dokunduğu her şeye, herkese bulaştırdığı bir sıkıntı var sadece.

bu çok uzun zamandır böyle. bordo'da böyleydi, ordan beri böyle, birkaç aydır böyle, birkaç gündür böyle, bu sabahtan beri böyle. ve ben çok uzun zamandır yalan söylüyorum.

çünkü bugün çok bordo bir gün.

every bridge will burn
every deal is late
every story's been told before yours
and it's alright...

beware! bloggers operate in this area!

2010-03-15T01:11:00.009+02:00

londra'yı çok seviyorum.

ilk cümle bu olmalı. en bi gerçek cümle bu ingiltere hakkında kurabileceğim. bundan sonra yazacaklarım içinde mutlaka bol miktarda yalan, abartma, kendimi hayatta koyduğum yere bağlanan, estetize edilmiş uydurmalar, kelimelerinin güzelliğinden başka pek de bir şey ifade etmeyen oyuncu cümleler olacaktır. okuru uyararak devam ediyorum.

londra'yı çok seviyorum. çok sevmiştim. "güzel yurdumuz avrupa'yı tanıyalım" konulu 2007 interrail gezmesinde gelmiştim ilk kez. aslında gezinin londra ayağı, geri kalandan biraz farklıydı. ekip arkadaşlarımın farklı olmasının dışında, bir de "desire object"i vardı londra'ya gelişin: zizek (z'lerin şapkasını bulamadım, iyi mi?). zizek iyiydi, ama camden town'dan daha iyi değildi. 5 pound'luk çin yemekleriyle yarışması da pek mümkün değildi. ama sonuç olarak, "zizek? oh yes, my cup of tea"ydi, başkaları ne derse desin.

londra'yı çok seviyorum. ama önce başka bir şey anlatmalıyım. ben gezi yazılarını çok seviyorum. seviyordum. küçükken romanlardan (ve özellikle jules verne'den, doğal olarak) başka en istikarlı biçimde okuduğum türdü. önce gülten dayıoğlu'na bayıldım, sonra, err, utanarak söylüyorum, orhan kural'a. orhan kural'ın hayatındaki en büyük hayranlarından biri olabilirdim gerçekten. okuduğum her yerini tek tek işaretlediğim kitaplarımın tümü imzalıydı. bir çocukluk sevdası olarak devrini kapadıktan sonra, hayatımdaki yerleri oldukça seyreldi gezi yazılarının. bu serüvenin orhan kural'da takılması bir tesadüf mü bilmiyorum. enis batur'un "amerika büyük bir şaka sevgili frank, ama biz ona ne kadar gülebiliriz?"i pek güzeldi. önce ismini çok sevdim, sonra orhan kural'ı 'birazcık' aşan tarzını. uzun yıllar boyu hayatıma giren birkaç önemsiz kitaptan sonra (yazarları çok üzüldü, biliyorum ama bu blog'da ben doğruları söylemek zorundayım her zaman) bordeaux'ya "iki deniz arasında kara topraklar"ı götürdüm. enis batur'la aynı kitapçıya aşık olduğumuzu fark ettim. kitabı babamla türkiyeye gönderdiğimde, bana yük yapmasın diye, yarılamış mıydım bilmiyorum.

gittiğim yerler hakkında yazmak da çok iyi fikirdi, ama hep gitmeden önce. gittikten sonra mutlaka yol yazıları yazdım, ama bunlar yolda olmak hakkında yazılardı, "bir yol hikâyesi"ydi çoğu zaman, gidilen yerlerden çok giden beni anlatıyorlardı. aslında yazı denebilecek şeyler de değildi pek, yazılmış şeylerdi, şüphe yok, ama not demek daha doğru olur o ufak şeyler için. pek çoğu defterlerin sayfalarında kaldılar, çıkarılacakları günü bekliyorlar, muhtemelen hiç çıkarılmayacaklarını bilerek...

londra'yı çok seviyorum, neticede. 2007'de çok sevmiştim. şimdi daha çok sevdim. sokaklarını çok sevdim. cctv'ler önünde yürümek beni mutlu ediyor. "on display" yaşamayı sevdiğimi bilenler, bilmeyenlere anlatabilir. kameraların diğer tarafında izleyen birilerinin olması, içimdeki teşhirciyi açığa çıkartıyor, sokakta yürümekten tahrik oluyorum. yağmuru da sevdim, yağmuru hep sevmişimdir. güneşi hiç görmeden yaşayabilirim, yaşayabileceğimi sanıyorum, bunu denemek istiyorum ("buralar çok soğuk" diye beni kandıran ve yanıma sadece bot aldıran arkadaşlarımı da sevdim, ama yağmurlu londra sokakları kadar değil, onu da belirtmeliyim).

londra'yı çok seviyorum. pub'ları ve guinness'i de öyle. guinness'in üzerindeki köpüğün ekmeğe sürülüp yenebileceğini düşünüyorum. dışarı çıktığımız her akşam, garip, kuytu mekanlardan önümüze fırlama ihtimali olan geleceğin meşhur ya da tutunamamış genç yeteneklerini fark etmek beni heyecanlandırıyor. "bleech'i yıllar önce canlı izlemiştim" diyeceğim bir gün, biliyorum. belki karşımdakiler "bleech mi, o ne?" diyecekler, ama ben biliyorum, onlar benim hayali geleceğimde ingiltere listelerine 7. sıradan girdiler ve hızla yükseliyorlar. her ekranında ayrı bir maç izlenen, farklı maç izleyen farklı farklı insanların birbirlerinin maçlarıyla, maçların skorlarıyla, takımların durumlarıyla göz ucundan da olsa ilgilendiği, birbirlerine karşı sempati gösterdiği ve empati kurduğu spor barlarının, ucuza tavuk kanatlarının da hastasıyım. atletico madrid'e elenen galatasaray'dan çok hoşlandığımı söyleyemem, ama bizimkisi toparlanmayacak bir şey değil...

antikacı kafası en sevdiğim kafalardan biri değil, itiraf etmeliyim ki. ama içinde bir sürü eski oyuncakçı olan portobello road market'tan etkilenmediğimi söylersem ayıp ederim. hele ki walt disney'in çeşitli pamuk prenses uyarlamalarında cadı'yı başarıyla canlandırdıktan sonra oraya bir stand açan teyze apayrı bir iz bıraktı bende.

en bir güzeli kesinlikle brick lane'di ama. gentrify olmakla olmamak arasında kalakalmış, alterno kafalara kucak açmış, hint mahallesine sırtını dayamış, sokaklarına graffitilerine, ufak tefek pek tarz dükkanlarına, içine her bi şeyi tıkıp tarz yapan casa blue'suna, içinden bleech'i çıkarttığımız gece kulüplerine, üzerinde biralarımızı açıp cipslerimizi çıtırdattığımız çöp kutusuna, her bir şeyinin hastası oldum o mahallenin. büyüyünce orada yaşayacağım.

camden her zamanki gibiydi, sanırım. geçen sefer içine girip saatlerce oyalandığım muhteşem ve minnacık oyuncakçıdan bu kez elim dolu çıktım, en büyük fark buydu herhalde. "junta"yı yıllardır arıyordum, gerçekten. sadece kendim için de değil, b. ve e. için de. heyecanla ve coşkuyla döndüğümde, onların da meğerse bulmuş olduğunu öğrendim. yine de güzel bir şey insanın kendi personal junta'sı (jesus da bundan daha farklı bir şey değildir neticede) olması...

aslında eksik anlatıyorum baştan beri, bu londra seyahati değildi, bir tür "ingiltere gezisi" denmeli, ne de olsa colchester'a da gittim. essex üniversitesi'nin ikamet ettiği bu şirin east anglia beldesi, hoşça bir yer. sincapları var bir sürü, benim de bir sürü sincap fotoğrafım oldu, hayatımda böylece bir tür yer tutacak her zaman. gitmişken ziyaret ettiğim essex'in tarih bölümü "aa biz size gönderdik kabul'ünüzü" dedi, o da öyle bir anektod oldu. para olmadıktan sonra essex'e niye giderim bilmiyorum ama, anektodyenlik sevdiğimiz bir müessese neticede. english breakfast'ın dibine de colchester'da vurdum. bir de çok garip bir asansöre bindim essex'in kütüphanesinde, böyle hiç durmayanından. bir tür dönme dolap ama yanlarından bastırılmış, iki kabinli bir asansöre dönüştürülmüş. kat aralarında "hop" atlıyoruz içine. saçma neticede. ama tam bir tur atanlarda zaman kayması oluyormuş diyorlardı, denemedim. bir daha gidersem belki denerim. zaman kayması da kaymak tabakasının elinden alınıp işçi ve köylülerle paylaşılması gereken bir zama(n)zingo. biz öyle gördük.

"ben fish&chips yemeden ingiltere'den dönmem" lafını, dönmemenin bir yolunu bulurum belki diye söylemiştim aslında, ama beni bir tek anlayan ve maalesef yanlış anlayan arkadaşlarım sayesinde fish&chips yemeye de gittik, wivenhoe adlı pek hoş bir köye. dünyaca meşhur fish&chips'çinin kıbrıslı rum çıkması, biz kapıdan içeri girer girmez "yunan mısınız?" diye soruşu, bizim de işin garibi türkiyeli türk ve kıbrıslı türk oluşumuz pek acayipti. ben çok tok, porsiyon çok fazla, patatesler de biraz kofti olduğundan fish & chips maceramız "ada'da çözüm" ortak dileklerinde buluşmak dışında hayırlara pek vesile olmadı. ama wivenhoe'da deniz kenarı ve mehtap ve soğuk ve de kendini köpek sanan bir adet kedi, vivinhö diye okumaktan salakça bir zevk aldığımız bu ufak muhiti güzel yaptı. "ne de güzel muhitimizdin sen vivinhö" şarkılarıyla tattık guinness'imizi. gecenin bir yarısı god'ın vivinhö'sündeki pub'da beyaz şarap içen arkadaşlar bizden değildi, hiçbir zaman bizden olmamışlardı.

londra'da hmv ama en çok da rough trade beni büyülediler. rough trade ne güzel bir kafanın yaptığı bir dükkandır, müziği seven insanların müzik dükkanı bu kadar mı güzel olur, ben burada yaşasam ve ölsem bana yeter, özleyenim olur mu acaba saçmalamalarıyla doldurmak istiyorum burayı. bir de bunu söylemek hafiften utanç verici ama allsaints diye bir şey varmış. vay anasını bir şeymiş o da. onlar nasıl kıyafetlermiş öyle. laf arasında geçiriyorum belki kimse fark etmez. ingiltere'de okursam rough trade'e iş başvurusu yaparım kesin. bu da böyle bir gelecek hayali olsun.

londra'da olmanın en güzel taraflarından biri, sanılanın ya da söylenenin aksine, yemekler. evet ingiliz mutfağında iş yok gerçekten de, bize ne bundan? her bir şeyin pek ucuza satıldığı süpermarketler, pis ama pek güzel sokak satıcıları, türkiye'deki muadillerinden kesinlikle daha pahalı olmayan ve tüm dünya lezzetlerini kucaklamış orta büyüklükte milyonlarca restoranı var. gelsin sushi gitsin ne istiyorsanız, gerçekten.

bir de the xx vardı elbette. 2 mart'ta shepherd's bush'ta çıkıyordu bu 19 yaşlarında, yaşlarından ve tiplerinden çok öte müzik yapan arkadaşlar. aylar önceden "sold out"tu. biz brc'yle bir ümit gittik kapıya. irlandalı (dazlak, kısa boylu, göbekli) ve jamaikalı (rastalı, uzun boylu, zayıf) bir karaborsa mafyasının içinde kaldık. aşık atamadıklarımız 12.5 pound'luk bileti 100'e, biraz atabildiklerimiz 30'a satmaya çalıştı. ama biz beceremedik oyunu oynamayı... bir buçuk saatlik beklemenin karşılığı, kös kös camden'a gitmek, ahırların içinde smiths çakması bir grup dinleyip eğlenmek oldu.

yanımda yine defterim vardı. bu kez dalga geçecek bir de arkadaşım. deftere yazılanlar ve üstü çizilenler vardı, üstü çizilmeden bekleyenler de. "design museum", "toy museum", ve "ucuza forma" maddeleri hâlâ okunabiliyor defterde (sadece benim tarafımdan gerçi).

şunlar da şimdi çizilmeyi bekliyor, oradayken tutulan, geleceğe notlardı. hep beraber bakabilir, hayali ya da gerçek defterlerimizde üstlerini çizebiliriz:

*je ne vois pas la femme cachée dans la forêt.
*blackout companion
*babel-line.co.uk
*www.britishleisureshow.com

bir de şey. londra'yı çok seviyorum. londra'yı mümkün ve bol muhabbetli kılan arkadaşlarımı da. teşekkürler hepsine, en çok da brc'ye ve şişme yatağına...

bir de şu var. oyungezer forumunda girdiğim son tartışmada, "burjuva burjuva hakla hukukla ne işi var, şov yapmasın, bu işler fransa'dan yazılar yazarak olmuyor"la mücadele etmeye çalışmıştım bir nebze. eğer bu yazıyı okuyup yarın dedikodu yapacaklar varsa, easyjet londra'ya, türkiye içinde herhangi bir yere gidip gelme fiyatına götürüp getiriyor sizi. laf atmadan oraya baksınlar, belki ucuza londra'ya gider, "mind the gap" hediyelikleri alırlar sevdiklerine.

"akşam çocuğuna armağan"

2010-02-11T04:28:00.005+02:00

(anlam arayışları'nı önce bir kış gecesi'ne, sonra dijitaloyuna taşımaya çalışmıştım, iki çabam da uzun soluklu olmamıştı. anlam arayışları'nın kendine ait bir platformu olacak mı, ya da o yazıları dijitaloyun'a aktarmaya devam edecek miyim bilmiyorum. ama oyungezer'e yazdığım, bir "oyun dergisi"nden çok bir blogda olması gereken yazılarımı -ki o yazıları ilk olarak burada değil de oyungezer'de yayınlayabilmiş olmam, benim için oyungezer'i özel yapan şeylerin en başında geliyor- yavaş yavaş buraya aktarmaya karar verdim. sondan başlayalım. aşağıdaki yazı, oyungezer'in aralık 2009 sayısında, "hayalet gemi" adlı köşesinde yayınlandı.)

AKŞAM ÇOCUĞUNA ARMAĞAN

Bu bir dil meselesi. Kelimeler içinde yüzüyoruz. Kokan kelimeler bunlar. Hepsi farklı şey kokuyor, hepsi farklı yerlerden geliyor. Bu kelimelerden, farklı farklı cümleler kuruluyor. Bu cümleler, bize bir şeyler anlatıyor. Bu cümleler, bize bir şeyler getiriyor. Bu kelimeler, bu cümleler gerçek. Getirdikleri de öyle. Çiçekler getiriyor bu cümlelerin bazıları, üzerlerinde kelebeklerle, çünkü bu cümleler uzun, bu cümleler karmaşık, top oynayan çocukları, toprağı kazan kadınları, yemek yapan adamları, yan yana duran, göz göze bakan insanları anlatıyor. Bazı cümleler kısa. Sert. Tavizsiz. Emir gibi tınlıyor kulaklarda. Kanla, nefretle, gözyaşıyla geliyor. Barut kokuyor bu cümleler. Toprağın kokusunu bastırıyor, kan kokuyor. Rüzgar dağ çiçeklerinin değil, ölümün kokusunu getiriyor.

Bu bir dil meselesi. Bazı kelimelerin kurduğu cümleler çok fakir. Bir gruba söylendiğinde, o gruptaki herkes anlıyor. Herkes o dili biliyor. Ezberlemişler, ta çocukluklarından beri. Anadili, babadili, hocadili, gazetedili, televizyondili... Ne kadar normal değil mi? “Anladığı dilden konuşmak” diye bir tabir var, her gün karşılaştığımız şey işte bu. Anladığımız dilden konuşuyoruz, anladığı dilden anlatıyoruz. Anlayamadığımızın değeri, işte onu hiç anlamıyoruz.

Stephan Micus diye bir müzisyen var, biliyor musunuz? Bir müzik seyyahı bu adam, dünyanın dört bir yanına gidiyor, oraların müziklerini dinliyor, dinlediği müziklerden, öğrendiği enstrümanlardan, yeni müzikler yaratıyor. Hiçbir yere ait olmayan, her yeri kucaklayan müzikler. İş müziklerde bitmiyor ama. Micus şarkılarına söz yazıyor. Kendi uydurduğu, bilmediğimiz, anlayamadığımız bir dilde. Belki, kendisinin de anlamadığı, ama mutlaka bir şeyler anlatan bir dil. Çünkü o da biliyor, bu bir dil meselesi.

Bazı kelimeler, aynı dile ait olmasalar da, yan yana geliyor. Dünya böyle bir şey çünkü, dönüyor, döndükçe üzerindekileri savuruyor. Bir bakmışsın, herkese garip gelen bir yığın kelime, yan yana gelmiş, bir şeyler anlatmaya çalışıyor. Tercüman faydasız, altyazı yok, sözlükler çalışmıyor. Anlaşamadığımızı fark ettiğimiz noktada durup birbirine bakan insanlarız. Ne yapmalı? Anlaşamamakta birbirini bulmak, kelimelerimizi parçalayıp birbirine eklemlemek, hiçbir şeyi reddetmeden yenisini inşa etmeye çalışmak. Olabilir mi?

“Ya o, ya bu”, “içerisi ya da dışarısı”, “sen ya da ben”... Böyle cümlelerin içinden geçtiği, yardığı, paramparça ettiği coğrafyalar var. Dağ, taş, börtü, böcek değil sadece... Dil coğrafyaları, duygu coğrafyaları. Aşklar, acılar, bütün bunlara ait tüm kelimeler. Kelimelerimiz ortadan ikiye bölünmüş, bazılarını sen, bazılarını ben almışım. Acımız ve aşkımızı ortadan bıçak kesmiş, birazını sana, birazını bana vermişler. Kendi anladığımla yetinmişim. Seni anlamıyor oluşumdaki kıymeti bile unutmuşum. Beni anlayan bana yetmiş. Kendi dünyama sıkışmış, eksilmişim.

Bu bir dil meselesi. Bu kendi dilimizin kurduğu cümlelerin kulaklarımızda nasıl çınladığıyla ilgili. Kurduğumuz cümlelerin birazını anlayamamak, ama yine de sevmek, duyduğumuz kelimelere bazen yabancı kalmak, ama kuranlara sarılmak. Aynaya baktığımızda gördüğümüz şeyle ilgili biraz da. Bir zamanların muzaffer komutanlarının yağlı boya portrelerini değil, içimizde taşıdığımız, ama hiçbir yere hapsetmediğimiz ötekilerimizi görebilmek...

KIVIRABİLMEK GEREK
Dans etmek gerek, evet. Dans ederken de alabildiğine kıvırmak. Bizim orada (“neresi?” diye sorma, bilmiyorum) kimse gocunmaz kıvırmaktan, herkes kıvırır. Kıvırmak, kıvrakların işidir, kıvraklık, bu dünyada kıymeti en az bilinmiş değerdir. Kıvrak olmak, aynı anda hem anlamak hem de anlamamak, biraz düşünmek ve bolca hissetmek ama tüm bunları keyifle ve hareket halinde yapabilmektir. Yanınızdakiyle paralel çizgilerde hareket ederseniz, birbirinize asla değmezsiniz. Kıvırırsanız, dokunursunuz. Dokunmak güzeldir. Kıvırmaktan gocunmamak gerek.
Bu bir dil meselesi.
Bazı cümleler nefes nefese söyleniyor. Bazı cümleler, iki dilde yazılıyor, bir bavula koyuluyor, kıvrılarak taşınıyor.

(ayrıca bu yazı [daha doğrusu buraya aktarımı], "kıvraklık" üzerine son konuşmamıza binaen, gazoz'a gitsin)

şablon gecesi

2010-02-04T00:38:00.004+02:00

şu değişikliği bir süre önce yapsaydım, koyunlarla goyunları eşler, ufak kelime oyunlarıyla ortamı ısıtır, mutlu yarınlara tebessümle bakar, baktırırdım. üstelik dergi de fırına yeni sürülmüş olurdu, kokuları ortamı ısıtırdı.

eh meh, şablon değişikliklerinden önce hayat değişiklikleri var (blogger'dan önce allah var gibi), o yüzden koyunlar başı boş otluyor buralarda. aslında küçük prens göndermeleri falan da olurdu belki, ama küçük prensim olmayan bir evdeyim. daha önce küçük prensimin olmadığı bir evim hiç olmamıştı (di mi?).

bir adet çalma listesi (playlist diyor ecnebi buna. ben de öyle) yaptım, içinde "night" geçen muhtelif şarkılardan. arada tahammül edemediklerimi ayırdım, bilgisayarımda olup da bilmediklerimi başka gecelere sakladım.

bir geceye ve ruh halime göre fazla sevimli bir şablon bu, kabul ediyorum. üstelik çok da kullanışsız, okumaktan çok yazması, düzenlemesi. belki yarın değişir, belki bir sene sonra. ama işte night dökülürken, çeşitli seslerde, ama en çok xx'te ve morphine'de, bir tür uyum var burada, zorla yaratılmış da olsa. constant construction and re-construction demişti nazan, ta en başında. ha işte ondan diyorum ben de. mehmet, sosyoloji, dergi dışı..... noktaları, bu yazıyı en az anlayamayan doldursun, kendi kelimeleriyle.

the night'tı, yazdığım şeylerden belki de en acısının adı. bir tür günlük. tuttuğum son günlük. bu blog'un adı da the night olsun. çocuk sesleri kabusları çağırsın. içinde çocukların katil olduğu klişeler görsün bu blog'u okuyanlar. hayatta en çok korktuğum şey, en çok olduğum şey; bu başarısız yaşanmış bir hayatı mı gösteriyor, yoksa hedefine ulaşmış bir hayat mı?

renkli menkli, sevimli ve ciddi, depresif ve gözü yaşlı, öpüyorum hepinizin meme uçlarınızı

2010-02-03T04:08:00.002+02:00

"içimden çıkması gereken bir şey var. yaşadıklarımla hesaplaşmam gerek. şimdi yollarda yalnız kendi kıpırdanışlarımı, kendi haykırışlarımı duyacağım."

"kalıplardan kaçmak için gidiyorum. gitmekten yılmayacağım. kentlere gitmek, kocalara gitmek, geri dönmek, ülkelere gitmek, tımarhaneye gitmek, gene gitmek, gene gelmek, hiçbir şey yıldırmayacak beni. yaşamı, GİTMEK, olarak algılıyorum."

gitmekten yılmamak mümkün mü?

hangi zamanlara/hangi sonsuzluğa

2010-02-03T03:49:00.002+02:00

"duygular, duygular, duygular. bırak kentleri, bırak yapıların görkemini, yoksulluğunu, bırak yolları, istasyonları, insanları, yabancıları, sevdiklerini, çocukluğunu, ölen uzaklardaki insanlarını, bırak, bırak, bırak içinde seni kemiren seni bırak. bak nerelere varıyor gökyüzü. hangi zamanlara. hangi sonsuzluğa. GİT."

bu blog'un büyük harfsizliğini tezer özlü'den başka pek kimse bozamazdı herhalde. ya da gitmek dışında pek fiil.

gerçekten gitmek mi? bu gidişler yetecek mi?

ben de hatırlıyorum...

2010-01-18T19:58:00.003+02:00

oysa hatırlamamak lazım bazı zamanlar. bir sürü zamanlar. bir sürü zamanları hatırlamamak lazım.

bir yerden sonra hatıralardan başka hiçbir şey olmamak, hatırladıkların dışında hiçbir şeye dokunamamak, hatırladıklarının dokunma mesafenden çoktan çıkmış olması, tüm bunlarla uğraşmaktansa, unutmak lazım. ama işte unutamamak, bir sürü şeyi, bir yandan müzik, bir yandan saatler, dünya kadar binlerce şey. unuttuklarının hatırlatılması, unutmadıklarının her yerden karşına çıkması, teğet geçenler, uğrayıp kaçanlar, reklamlarda görünenler, ismini benzetenler, cismini benzetenler, hastalığının hissettirdikleri, ateşle uyurken gördüğün rüya, görmek isteyip göremediğin rüya.

klişeler denizinde boğulmaktan, istediğimi anlatamamaktan, haykıramamaktan, haykırmanın bi anlamının kalmamış olmasından, hepsinden...

tom waits bir gün konsere gelirse, fazladan bir biletim olacak, isteyene. unutulmayanlardan, unutmayı becerenlere.

now that you've found it, it's gone...

2010-01-11T02:24:00.006+02:00

2010'a bir şeyler sormak istiyorum.

eğer henüz ilk 10 gününde kendisi hakkında beklediğim şeylerin çoğunu bir daha olamayacak bir hale getirip bıraktıysa, geri kalan 355 gün için nasıl bir planı var? özel bir hazırlık yapmam gerekiyor mu?

bu seneye girmek üzereyken yeniden keşfedip, bu kez aşık olduğum şarkının şöyle söylüyor olması mıdır tüm bunların sebebi?

a self-fulfilling prophecy of endless possibilty
you roll in reams across the street
in algebra, in algebra

the fences that you cannot climb
the sentences that do not rhyme
in all that you can ever change
the one you're looking for

it gets you down
it gets you down

there's no spark
no light in the dark

eğer başka bir şarkıya aşık olsaydım her şey farklı gelişebilir miydi?

*****

bir duyuru yapmalıyım. oyungezer okurları varsa buraya bakan, ilgilenmek isteyebilirler.

oyungezer'den ayrıldım.

bu duyuruyu daha önce yaptığım ortamda gelen tepkilerden, bazı açıklamaları hemen yapmam gerektiğini öğrendim. o yüzden şu alıntıları (kendimden) uygun görüyorum:

"biliyorum garip ve çok anlamlı gözüküyor. üst üste posta idaresi'ni
bırakmam, ramon tamir atölyesi'ni bitirmem, birkaç aydır oldukça az
yazmam ve sonunda da ayrılık kararı. ama emin olabilirsiniz, bunların
herbirinin kendine ait sebepleri var ve bu sebepler benim kafamda
birbirine eklenmiyor. posta idaresi'ni dergiden değil, posta
idaresi'nden soğuduğum için bıraktım. ramon'u vakti dolduğu, başında
planladığımız sona ulaştığı için bitirdim. son birkaç aydır dergiye az
yazıyor oluşum da asıl olarak çok yoğun ve dağınık bir program içinde
olmamdan kaynaklanıyordu.

.....ayrılışımın forumda ya da sözlüklerdeki
son zamanlarda benim dahil olduğum ya da benim hakkımda çıkan bazı
tartışmalarla alakası olduğu yönünde imalar vardı, en azından böyle
anladım. doğrusu bu tartışmaların ve bu tartışmalar sırasında
karşılaştığım bazı tutumların kararımı biraz olsun kolaylaştırdığını
söyleyebilirim, ama bu kadar. ayrılışımın asıl sebebinin bunlarla
hiçbir alakası yok. bu sebep çok kişisel ve üzerinde tartışılabilir
bir şey değil. lütfen buna anlayış gösterin ve lütfen benden başka
kimseyi ayrılışım konusunda sorumlu tutmayın."

işte böyle. bunun ötesinde söylenecek çok şey var, söyleyebileceğim pek bir şey yok. oyungezer benim hayatımın tam merkezine oturan, çok sevdiğim, çok heyecanlandığım, çok gurur duyduğum bir şeydi. hâlâ öyle aslında. ama bazen bazı şeyler yakından sevilmeye dayanamıyor. sevmek için uzaklaşmak gerekiyor. bir şekilde öğreniyor insan bunu. zamanında level'ı bırakırken "ben level'dan ayrılıyorum ama level benden asla ayrılmayacak" demiştim. adı level olan şeyin geldiği hal bu cümleyi biraz boşa çıkarttı gerçi ama level'ın küçüklükten beri hissettirdiği her şey tabii ki hâlâ içimde. ama bu cümlenin çok daha katmerlisini oyungezer için kurmalıyım. oyungezer vücudumun her yerinde, beni karıncalandıran, harekete geçiren, zaman zaman hüngür hüngür ağlatan bir şey olarak kalacak burada.

*****

bir duyuru da benim ne yapmakta ya da ne yapacak olduğumu bir türlü hafızasında tutamayan ismilazımdeğilbirkısımfilizler için.

okulu bitirmeme bir finalim kaldı. gelecek cumartesi'den itibaren -eğer süper bir son dönem sürprizi olmazsa- boğaziçi lisans hayatımın sonuna geliyorum. sonunda! geliyorum hatta, son 4-5 dönemi pek eski OK prezervatif reklamı gibi, "songül", "yeter", "imdat" isimleriyle anıyorum zaten. okulu bitirdiğim sırada oyungezer'den ayrılmaya karar vererek içine düşeceğim boşluğu ve muhtemel depresyonu ateşlemeye karar verdiğim için beni tebrik etmek isteyenler mütemadiyen facebook statülerimi layk edebilirler. muhtemelen bu depresyonun en kolay gözlemleneceği yer orası olacaktır zirâ, gözlerimi aynı sıklıkta göremeyenler için.

*****

bir de the eraser ve in rainbows'u ühü'ye dahil etmeyen zihni hem tebrik edip hem de kınıyorum. orada olmaları gerektiği bu kadar açıkken orada olmamalarının tek sebebi, ühü'süz bir hayatın mümkün olduğunu göstermek olmalı. şu an buna inanmak işime geliyor ama bu işten nefret ediyorum.

çıplak

2010-01-06T02:23:00.000+02:00

belki de ühü pek de bir şey bilmiyor...

and I must wait until I've found the ground that you are walking on

2010-01-03T22:55:00.000+02:00

'ühü' bir şeyler biliyor olmalı...

suchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprises*

2009-12-31T03:34:00.004+02:00

suchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprisessuchaprettyhouseandsuchapretttygardenandnoalarmsandnosurprises

*bu bir yeni yıl dileği değildir.

ramon tamir atölyesi yirmi dört

2009-12-29T15:31:00.003+02:00

yirmi dört

Roman bitmişti, çünkü Ramon onu ve dünyasını yaratan ilk hatayı düzeltmiş, varolmamayı seçmişti. Önce küçük vücudundaki tüm kan çekilmeye başladı. İçinin boşaldığını, bir yokluğu doldurmak üzere kaybolduğunu hissetti Ramon. Derisi, eti, kemikleri; sonra Atölye, küçük adamlar, Turkut, değirmenler, keçi; hepsiyle birlikte bir yokluğa sürükleniyordu. Goyun’u gördü, öyle sandı ya da, düzeltemediği tek şey onun için yolu açıyordu sanki. Sonsuz bir kelime denizinin içine girdi, oradan çıkamayacağını biliyordu, çünkü her şey orada başlar, orada biterdi. Her şeyi yaratan kelimeler birbirlerine karışır, yeni cümleler kurar, yeni hayatlar verirken; bazı cümlelerin dağılması, bir şeylerin bitmesi gerekiyordu. Yazar kağıt tomarını önüne çekti. Ramon’un bıraktığı kalemi aldı, en arkadaki sayfayı açtı, kelimelerin bittiği yere, “bitirmek için bile, kelimelere ihtiyaç var: SON” yazdı.

*birlikte düşünen: serpil.

**ramon tamir atölyesi: oyungezer aralık 2007 - kasım 2009.

gölgeler, dudak izleri, bazı anlar

2009-12-28T04:58:00.006+02:00

bazı şeyleri itiraf etmek zor. önce kabul etmek gerekiyor. birazcık kabul etmek de çoğu zaman yetmiyor, üstüne basa basa söylemek gerekiyor. o da ancak itiraf ederek oluyor. neticede bir garip kafa karışıklıkları bunların hepsi.

12 saat sonra osmanlıca sınavım var. bilenler bilir, pek çakmıyorum ben bu mevzudan. kendimi verseydim çakardım falan filan, klasik numaralar, bende pek bir değişiklik yok.

dün akşamdan beri, oysa, facebook profil fotoğrafımı değiştirmek için interneti turluyorum. google'dan girip flickr'dan çıkıyorum. modern sanat müzelerinin online galerilerini geziyorum (beaubourg'unki çok kötüymüş, hayal kırıklığı...). yalan olmasın, osmanlıca da çalıştım arada, mesela artık çirkef kelimesinin nereden geldiğini (çirk-ab=>pis su, fars.) biliyorum falan.

meselenin itiraf edilecek kısmı, osmanlıca'yla pek ilgilenmiyor olmak dışında, bu facebook profili meselesini önemsediğim. evet öyle, bilmiyorum, acayip bu kafalar.

ama yine de asıl mesele, coşup taşan, ezilen büzülen, her durumda bir zamandır çok garip bir havada olan ruh halime karşılık gelecek bir şeyler bulmak, müzik dışında. bunu da, hayır facebook profilinde değil, görsel bir şeylerde, bir fotoğrafta, bir resimde, bir 'bir şeyde' arıyorum.

netice itibariyle, değiştiremedim facebook profilimi. orada hâlâ atatürk'ün en sevdiğim sözü duruyor, dağa taşa yazılmış biçimde. ama başka bir şey buldum.

fotoğrafçı, lazarian, blackpool kumsalında öylesine dolaşıp, martıların ve bulutların resmini çekerken, bir çift de onun az ötesinde yürüyormuş. sonra, bir anda durmuşlar.

bir an durmak.

kafamda böyle bir an var. böylesine bir gölgesi yok muhtemelen ama bardaklara bırakılmış dudak izleri var. işte o dudak izlerinde ruh halimin acayip büyük bir parçası var...

ramon tamir atölyesi tekmili birden (1-23)

2009-11-01T04:19:00.006+02:00

not: yirmi dört, kasım'da, oyungezer'de.

bir.

Dönerin sıcağı yakmıştı tenini Ramon’un, “yeter” dedi, içeri girdi. Babasını düşündü, hiç sıkılmadan dururdu dönerin başında, iç geçirdi. Bir bardak soğuk ayran koydu, elini yorgunlukla duvara yasladı ve o anda her şey birbirine girdi. Zaman büküldü, mekan yarıldı. Şimdi dönerci dükkanının karşısında duruyordu yine ama her şey bir garipti. Kapıda “Ramon Tamir Atölyesi” yazıyordu...

iki.

Birkaç dakika hiçbir şey anlamadan dikildi kapının önünde, ne demekti bu? Dönercisine ne olmuştu? Sorgulamaları tiz bir sesle kesildi. “Bunları nereye koyalım usta?” dediğini duydu yanına yaklaşan 1 metre boylarında bir adamın. Cevabını dinlemeden içeri gitmişti gerçi, herhalde öylesine sorulan, düzenleyici sorulardan biriydi. Tam kendi sorgulamalarına geri dönecekti ki, havanın soğuğunu hissetti en derininde. Ramon Tamir Atölyesi’nin içine girdi ürkek adımlarla.

üç.

“Atölye”nin içi, küçücük bir alana sıkışmış kocaman bir dünyaydı adeta. Dönerci dükkanından daha büyük olmadığını görüyordu Ramon, ama atölyenin her köşesine “derinlik” büyüsü yapılmış gibiydi. Dört duvara sonsuza uzanan kitaplıklar monte edilmişti sanki. Ramon kafasını kaldırdı ama kitaplığın nerede bittiğini göremedi, oysa tavan çok alçaktı. Etrafta hummalı bir koşturmaca vardı; ufak adamlar ve kadınlar kitap taşıyor, rafları düzenliyor, gizli gizli çene çalıyorlardı. “Hoşgeldiniz efendim” dedi sonra arkasından bir ses. İrkilerek döndü Ramon...

dört.

Ona seslenen adam da içeride gördüğü diğerleri gibi kısacıktı. Birbirine girmiş saç ve sakalları yere değiyordu, papyonu kaymış, üstü başı toz içindeki takım elbisesi ise üzerine boldu. Ramon’dan cevap beklemeden konuşmaya başladı, bu Atölye’dekilerin ortak bir özelliği olmalıydı: “Bugün nasılsınız efendim? Hava güzel değil mi? Sizin için üç tane kitap ayırdım hangisiyle başlamak istersiniz? Aslında bence bu olmalı, yok yok şu, hah evet işte.”

beş.

En sonunda elinde tuttuğu üç kitap arasında bir tanesine karar vermiş, onu Ramon’a gösteriyordu. Tozlu kapağın üstünden zar zor okudu kitabın adını: “Don Kişot”. Yüksek sesle tekrar etti ismi ve o anda kör edici bir ışık tüm odayı doldurdu. Gözünü yeniden açtığında bir eşeğin üstündeydi.

altı.

50 metre önünde kendisininkine benzeyen çelimsiz bir eşeğin üzerinde oval şapkalı, kısa boylu bir adam vardı. Onun yanıbaşında ise demir zırhlar içinde bir atlı. Bu sahneyi okumuştu, rüya görüyor olmalıydı, bu gerçek olamazdı: Ramon Don Quijote romanının içine düşmüştü. Tam o sırada sesi geldi kulağına Don Quijote'nin “Bak şuraya, arkadaşım Sancho Panza, ileride otuz ya da biraz fazla, yel değirmeni var.” Bu işte bir terslik vardı...

yedi.

Şövalyenin gösterdiği yöne bakınca, gerçekten de yel değirmenlerini gördü. Böyle olmamalıydı, bir şeyler yapmalıydı. Don Quijote ve Sancho Panza'ya göre geniş bir yay çizerek, onlara görünmeden koşturdu eşeğini. Değirmenlere kadar vardıktan sonra daha da beter mahmuzladı eşeği, şövalyeyle uşağının yanına doğru tekrar. Garip hayvan çok yorulmuştu oysa, gidemedi daha fazla. Atladı eşekten bunun üzerine, koşmaya başladı, ve bağırmaya: “İmdat! Efendimiz, kurtarın beni bu vahşi devlerden!”

sekiz.

Don Quijote ve Sancho Panza kendisine doğru döndüğünde, Ramon şövalyenin gözlerindeki değişimi gördü, heyecan ve öfke karışmıştı bakışlarına. Nefes nefeseydi Ramon, konuşmaya çalıştı: “Efendimiz… devler… çok fazla…” Susturdu onu şövalye, “Tamam çocuk, görüyorum.” Değirmenlere bakarak uşağına seslendi “…. ileride otuz ya da biraz fazla, azman dev var….” Son kelimeler ağzından dökülür dökülmez bir fırtına çıktı, göz gözü görmez oldu.

dokuz.

Ramon’un vücudu dayanamadı fırtınaya, sürüklendi, bayıldı. Ağzındaki buruk kan tadıyla uyandı sonra, Atölye’deydi. Etrafını küçük adamlar sarmıştı yine. Doğruldu, ne olduğunu sormak istemedi, soramadı. Kendisini Don Quijote'ye göndermiş olan adam hemen karşısındaydı. “Çok iyiydiniz efendim, yoruldunuz. Ama dinlenecek hiç vakit yok. Uzun bir yolculuğa çıkmanız gerekiyor.” dedi. Ramon bir şey şöyleyemeyeceğini biliyordu, sustu. Adam o zamana kadar arkasında gizlediği ellerinde bir kitap tutuyordu şimdi. Ramon'a kendi rolünü oynamak düştü, okudu: “Küçük Prens”.

on.

Ağzına dolan kumun boğazına kaçıp onu öksürtmesiyle uyandı. Çok sıcaktı. Çöldeydi. Ayağa kalktı, ağzındaki kumları tükürdü. Sıvı olan her şey buharlaşıyordu ve bu normaldi. İleride bir uçak ve motorunu inceleyen bir pilot vardı. Sonra Ramon ve pilot, bir çocuk sesi duydular: “Lütfen bana bir keçi resmi çizin.”

on bir.

Pilotun hemen arkasında, beyaz kıyafetli, sarı saçlı ve sarı atkılı, ince, çok narin bir çocuk duruyordu. Yaşını tahmin etmeye imkân yoktu, üzerindeki kırılganlık zamandan bağımsızdı adetâ. “Bana bir keçi resmi çizin lütfen.” diye tekrarladı isteğini çocuk, pilot ne olduğunu anlamadan ama çocuğu başından savmak için bir şeyler karaladı kâğıda. “Keçi değil” dedi Ramon kendi kendine, “keçi de nereden çıktı?”. “Keçilerin boynuzları çok acıtır!” diye bağırdı avazı çıktığı kadar. Kafasını çevirirken pilota eşlik etme sırası çocuğa gelmişti şimdi.

on iki.

Üç yabancı, uçağın yanında birbirlerine garip garip bakıyorlardı. Önce sarı atkılı çocuk konuştu pilota bakarak “Bir keçi çizmenizi istemiştim”. Pilot çocuğu başından savmak için olsa gerek, kâğıda bir şeyler karaladı ve çocuğa verdi. “Al, keçin bu kutunun içinde.” Çocuğun gözleri ışıldadı sevinçten, tam teşekkür edecekti ki, Ramon karıştı lafa: “Ama nasıl olur, keçinin boynuzları bu kutuyu parçalar, keçi kutudan kaçar.” “Bunu hiç düşünmemiştim” dedi çocuk, “keçi kutudan kaçarsa gülüme ne olur?” “İşte!” dedi Ramon, “ona bir koyun çizer misiniz?” dedi pilota. Pilot tekrar çıkarttı kâğıt-kalemini, yeniden çizmeye başladı. Asıl olan şeyleri gözler göremiyordu. Ramon derin bir uykuya yattı...

on üç.

Gözlerini Atölye'de açtı Ramon, her zamanki gibi. Sol omzunda aynı küçük adamın küçük elleri vardı, “Hoşgeldiniz efendim, yine çok iyiydiniz” dedi. Ramon adamın yüzüne baktı, aynı gülümseyen ifade hiç değişmemişti. Etrafına baktı, harıl harıl çalışan diğer küçük adamların oradan oraya kitap taşımasını, yerlere çökmüş olanların kitaplardan notlar almasını, merdivenin üzerindeki iki tanesinin kitapları üst raflara yerleştirmesini seyretti bir süre. “Neden?” dedi belli belirsiz. “Bir kelimeyi tersten yazmak, yanlış yazmak mıdır?” dedi küçük adamların en büyüğü cevap yerine. Ramon soran gözlerini tekrar adama çevirdi, “adınız nedir?” diye sordu. “'Küçük adam'ın yetersiz geleceğini biliyordum” dedi küçük adam bunun üzerine, “adım Turkut”. Hemen ardından ekledi: “K'yle”.

on dört.

“Hiç duymamıştım” dedi Ramon. “Kendi isminizi hiç duymuş muydunuz?” diye sordu Turkut. Ramon şaşırdı, isminin çok normal olduğuna emindi. “Yani”, diye devam etti Turkut, “eğer İspanyol ya da Güney Amerikalı bir tanıdığınız yoksa...” Yoktu. Ramon kendi ismi üzerinde düşünürken -belki de hayatında ilk kez-, Turkut arkasını döndü, kitap raflarına bakmaya başladı. Zaten hangi tarafa dönerse dönsün kitap raflarına bakmaya başlayacaktı. İşaret parmağını raflardaki kitapların üzerinde gezdirdi, aradığını bulunca durdu. “Bunu okumuş muydunuz?” dedi yeniden Ramon'a dönerken. Elinde “Alice Harikalar Diyarında”yı tutuyordu. “Evet”, dedi Ramon, “çok küçükken”. Turgut hafifçe gülümsedi: “Bu baskısına bayılacaksınız”.

on beş.

Kitabın ismini oluşturan kelimeler Turkut'un ağzından dökülür dökülmez, bir boşlukta hissetti kendini Ramon ve yerçekimi olduğunu sonradan fark ettiği müthiş bir kuvvet onu aşağı çekmeye başladı. Ramon düşüyordu. Düş babam düş, düş, düş. Bu düşüş hiç sona ermeyecek miydi acaba? Neden sonra kendini çimlerin üzerinde, bir ırmak kıyısında buldu Ramon. Hemen ötesinde iki genç kız, birisi diğerinden biraz daha büyük, oturuyorlardı. Derken yanlarından pembe gözlü ve yelekli bir Koyun koşarak geçti, geçerken de “Eyvah, eyvah! Çok gecikiyorum!” diye mırıldandı, bu sırada cebindeki saatine de bakıyordu. Kızlardan küçüğü onun peşinden koşmaya başladı. Ramon daha önce yelekli, saatli ve konuşan bir koyun görmemişti.

on altı.

Gittikçe garipleştikçe gittikçe garipleşiyor! Bu bir içses miydi, yoksa başkası mıydı konuşan, anlayamadı Ramon. Ama şüphe yoktu, gittikçe garipleştikçe gittikçe garipleşiyordu, kelimelerin sıralanma biçiminden belliydi bu. O da koşmaya başladı, koyunun peşinden koşan kızın peşinden. Koyun bir deliğe atladı, küçük kız onu takip etti, en arkadan da Ramon geldi. Düzeltilmesi gereken bir şeyler olduğunu biliyordu Ramon, bu sahne başka türlü yazılmalıydı. Düş babam düş'tüler, yine. Sonsuza süren bir düşme, sonsuzun sonu gelmeden bitti. Önce koyun, sonra kız, sonra Ramon. Koyun kıza, kız Ramon'a, Ramon ikisine birden baktı. İlk söz evsahibinindi: “Ramon ve Alice, sonunda.”

on yedi.

“Fakat nasıl olur,” dedi Alice, “ismimi nereden biliyorsunuz?”. “Biz Harikalar Diyarı'nda”, dedi Koyun, “her şeyi biliriz.” “Konuşan bir koyun”, dedi Ramon, “çok yanlış, düzeltilmesi gerek.” “Ne çok değiştin,” dedi Koyun, “ayranı içtiğinden beri.” Sonra Alice'e döndü, “Bu boy da ne böyle?” diye sordu. Alice şaşkınlıkla önce kendi vücuduna, sonra etrafına baktı, minnacık kalmıştı. “Ama efendim”, dedi, “neler oldu böyle?” Sesini ancak yanındaki tırtıla duyurabildi ama, diğerleri Alice'i duyamayacak kadar yüksekteydiler. Tırtıl, “Sen kimsin?” diye sordu, Alice utana sıkıla, “Şey, ben, ben de şu anda bilmiyorum efendim”, dedi, “bu sabah yataktan kaktığımda kim olduğumu biliyordum ama, o zamandan bu yana o kadar çok değiştim ki.” Belli ki herkes değişiyordu.

on sekiz.

Ramon Koyun'la, Alice de Tırtıl'la hiçbir şey anlamadan her şeyi anlamaya uzandıkları o belirsiz yolda garip konuşmalar içindeydiler. Tırtıl Alice'in boyuna ve kim olduğuna takmıştı, ona göre zaten herkes sabahtan akşama değişirdi, Alice'in bunu anormal buluyor olmasını anormal buluyordu. Ramon ise Koyun'la girdiği diyalogda tamamen kaybolmuştu. “Siz bir Koyun olmamalıydınız” dedi önce Ramon, “Haklısın” diye cevapladı Koyun. Sevinmişti Ramon, bu sefer işler kolay olacak gibiydi, ikna her şeyi çözerdi bazen. “Bir Tavşan, elbette, sizin yerinizde olması gereken.” dedi kendinden emin biçimde. “Hayır”, dedi Koyun gülerek, “fena yanıldın Ramon. Bir Goyun'um ben.”

on dokuz.

“Bir Goyun”, diye şaşırdı Ramon, “ne ola ki?” “Sonsuz değişime” diye irkildi Alice, “nasıl dayanılabilir ki?” “Uyan artık, Alice'ciğim!” dedi Alice'in ablası, “Bu ne uykusu böyle!”. “İlk kez”, dedi Turkut sanki önceden biliyormuş gibi, “beceremediniz, tebrikler.” “Öyle acayip bir düş gördüm ki!” dedi Alice kafasını kaldırırken. “Ne tebriği?” derken doğruldu Ramon, “becerememişim işte, becerilecek olan neyse.” “Becerememeyi öğrenmekti becerilecek olan, tebrikler” diye tekrarladı kendini Turkut. “Lafı uzatamam, yeni göreviniz sizi bekliyor.” “Fakat Alice?” diye sordu Ramon, “ona ne oldu?” “Birçok şey” diye cevapladı Turkut, “sıra sizde”. Çok ince bir kitap uzattı Ramon'a. Ramon kapağa baktı. İrkildi. Kitabın adı “Ramon Tamir Atölyesi”ydi, bazılarının bekledği üzere.

yirmi.

İçe bir yolculuk başladı sonra. Ramon’un vücudu binbir şekil aldı, eciş bücüşler ırkına katıldı, kendi ağzından içeri kaçtı. Nemli, sıcak ve yumuşaktı. Karanlıktı. Uzun bir yolculuktan sonra, poposundan dışarı, yere düştü. Kuru, serin ve sertti. Duvarlar, yerler ve belki de göremediği mobilyalar bembeyazdı. İleride siyahlar içinde bir adam gördü, boşlukta otururuyor gibiydi, önüne eğilmiş, olmayan bir zeminin üzerinde yazı yazıyordu sanki.

yirmi bir.

Yokluğun, boşluğun ya da mükemmel beyazlığın içinde yürüdü Ramon. Adımlarından ses çıkıyor muydu bilmiyordu, ama o duymuyordu. Siyahlar içindeki adam da duymuyordu belli ki, ya da aldırış etmiyordu. Yaklaştıkça gözleri kamaştı Ramon’un, adamın siyah kıyafeti geri kalan her şeyin beyazlığına karıştı, siyah beyazı içine aldı, beyaz siyahı ayrıştırdı. Bir an için her şey Times New Roman’dı. Oysa Ramon ne zamandır hiç yazı yazmamıştı. Adamın etrafında buruşturulup atılmış kâğıt parçaları gördü. Yanına geldiğinde sordu, “ne yapıyorsunuz?” Ramon’a baktı, cevap verdi adam, “Roman yazıyorum.”

yirmi iki.

“Ne hakkında yazıyorsunuz?” diye sordu Ramon, çocuk olmanın verdiği “her şeyi sorabilir olma” hissini sonuna kadar sömürerek. “Bir çocuğun hikâyesini” diye kestirip attı adam, sıkılmıştı sorulardan. “Nasıl bir hikâye?” diye üsteledi Ramon. “Yanlış yazdığım bir hikâye” dedi, sadece sıkılmamıştı, aynı zamanda sıkıntılıydı da adam. Ramon’un yeni bir şey sormasına izin vermeden devam etti: “Ama yanlışın nerede olduğunu bilmiyorum.” Ramon en derininde bir sızı duydu. Adamın çaresizliği Ramon’un başını vurduğu bir yerdi sanki, başının acısı içine gömdüğü tüm acıları yerinden oynatmıştı. Ağlamaya başladı. Gözyaşları adamın önündeki kâğıdı ıslattı.

yirmi üç.

Islanan kâğıdın üstündeki yazıların mürekkepleri dağıldı, bir bulamaca döndü adamın kotarmayı beceremediği romanın taslağı. Ramon özür diledi, ağlaması durmuştu. “Boşver” dedi adam, “zaten bir türlü olmuyordu...” Önündeki kâğıt tomarını aldı, Ramon’a uzattı, “şunları atar mısın?” dedi. Çocuk tomarı sıkıca tuttu, sıkıca tutulan tomarın uçları kıvrıldı, mürekkebi henüz dağılmamış olan hikâyenin başlığını gördü. Kararsız çizgiler “Ramon Tamir Atölyesi” diyordu. Anladı Ramon. Yazarın hatası çok basitti, ama en göz önüne, yani en iyi yere saklanmıştı. Adamın önünde duran kalemi aldı eline, kâğıt tomarını bembeyaz masanın üzerine koydu, “Ramon”un üstünü çizdi. Derin bir nefes aldı, gözyaşlarını içine akıttı, yerine “Roman” yazdı. “Roman Tamir Atölyesi”. Artık her şey yerli yerindeydi.

hayat ne garip...

2009-10-29T00:44:00.004+02:00

böyle olmuştu. bir koca sene olmuş. ölüm kuşlara biraz daha yaklaşmaksa gerçekten, şimdi yan yanalar, öyle değil mi?

"güzel birkaç kelime düşün, yaz, kağıda ya da aklına... güzel birkaç kelimeyle an onu... ölmüş... aniden, uyurken, kalp krizinden...

kelimelerden ve müzikten inşâ et onu yeniden, sarıl sonra, sarılamadığın tüm seferler için.

öp iki yanağından, iyi uykular dile.

iyi uykular enişte..."

2009-10-25T17:03:00.001+02:00

...so I left a disguise in my place.

23 eylül'de ne oldu?

2009-10-11T22:01:00.003+03:00

biraz garip.

bu blog anladığım kadarıyla günde ortalama 40 kere tıklanıyor. günden güne oldukça inişli-çıkışlı bir grafiği var gerçi ama yeteri kadar uzun, içinde birkaç yazımın olduğu herhangi bir periyoda bakıldığında ortalama hep 40 çıkıyor. son bir senenin ortalaması da 40 zaten.

yazı yazdığım günlerde 80-90'ları buluyor bu sayı, çok olmasa da üç haneli sayıları görmüş olduğu günler de var (19 ocak, 29 ocak, 27 şubat ve son olarak evvelki günkü gariplik), ki hepsinin sebebini şimdi bakınca görebiliyorum. ama bir kış gecesi eğer bir yolcu'nun kendi rekoru, garip biçimde, yazı yazmadığım bir günde, 23 eylül'de kırılmış.

nasıl oldu bu? ben o gün özellikle blog'la uğraşmadığıma eminim, 252 tik yapmayı nasıl becerdik acaba?

eğer bunun sorumlusu ya da sorumluları bu satırları da okuyorsa, bir sebep söyleyebilirler mi? 23 eylül'de noldu? yoksa bilmediğim bir şey mi var?

biraz garip.

I fail. I suck.

2009-10-10T04:45:00.005+03:00

kaybettim. yenildim. daha önce hiç böyle yenilmemiştim. sarhoşum. daha önce daha beter sarhoş olmuştum. ama böylesine yenilmemiştim. güçsüzüm. bu şeyler yerlerine geçiyor ve bu şeyler bütünü yutacak bir gün.

bir gün.

how soon is now?

bugün bir film gördüm. bolca the smiths çalıyordu. ağladım. "noldu bir anda" diyenlere, cevap vermedim, kusura bakmasınlar ama bu oldu işte. all these things into position, all these things will one day swallow whole. ben çok pis yenildim. merhaba dünyalı. mehmet'in önünde bir k. olabilir ama doğru, şu an yenilmiş bir adama bakıyorsun. sarhoş ve üstelik yenilmişliği alkolle birleştirip nobel'e oynayamıyor.

eve geldim. yatağımda başka birisi yatıyor. adı muhteşem. nesi muhteşem bunun, gerçekten? hedefim bu değildi.

last.fm'e üye olurken hedefim kesinlikle şu değildi:

		Radiohead – Street Spirit			Şimdi dinliyor
		Radiohead – Street Spirit			5 dakika önce
		Radiohead – Street Spirit			9 dakika önce
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:57
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:53
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:46
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:42
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:37
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:33
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:29
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:25
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:21
		Radiohead – Street Spirit			Dün 08:16

her neyse..... and fade out again, işte...

might not be such a bad idea...

2009-10-03T17:29:00.004+03:00

sabahtan beri dinmeyen hapşırıklarım, bu eve bir veda mı? geride bıraktığım toz yığını, gidişimi açıklamak için yeterli mi? gidişim, geride bıraktığım toz yığınını açıklamaya yeter mi? dinlediğim şarkı, tüm bunları anlatabilir mi?

çıkıyorum şimdi, kapısından içeri bir buçuk sene önce girdiğim evden. evle pek ilgilenmedim hiçbir zaman, ama bu odayı hep sevdim. ilk kez bu kadar benimdi burası, bir buçuk senenin beş ayını çok uzakta geçirmiş olsam da. duvarda magritte'ler (orijinalleri desem ne komik olurdu), atatürk enstalasyonları (gençliğe hitabeleri desem ne garip olurdu), dolabın içinde eskilerden bir demet, birkaç da don var, sahiplerine ulaşamadığım (... desem ne saçma olurdu).

kafam çok karışık. hapşırıyorum...

my daddy was astronaut or "a musical companion for a bloodless suicide"*

2009-09-18T02:54:00.009+03:00

müzik çok önemli. müzik çok sıradan. müzik çok burada. aslında az sonra yazacağım cümleyi bol bol sündüreceğim bir yazı yazacaktım, ne zamandır niyetim oydu, niyetliydim, hazır ramazandayken (namazımda-niyazımdayım, ramazanda yanınızdayım), ve fekat olamadı. türkiye'de hâlâ "fakat" bağlacını kullanan 47 insandan biri olduğumu biliyor muydunuz?

evet, cümle. şu: "ben düşünmemek için müzik dinliyorum." belki de şu: "ben kendimle yalnız kalmamak için müzik dinliyorum." biraz da şöyle: "müzik kafama vur biraz, hissetmiyorum."

bunların hepsi iyi güzel tabii, ama işte hayat öyle bir şey ki sizin cümlelerinizi alıp kıçınıza sokuyor bazen. gözünüzden fışkıran şeyler, korkarım, cümleleriniz değil. arap kızı camdan bakmıyor ama, çoraplarınız neden ıslak?

müzik o kadar önemli bir şey ki hayatımda, orada olduğunu unutuyorum bazen. bazen normalleşiyor. alışıyorum sese, unutuyorum müzik dinlediğimi ah ah ah oy ya ne farklı şeyler söylüyorum, hiçbiriniz bunları yaşamadınız elbette. blogger oldum ya ben bir gecenin dibinde, way back then oralarda bi yerde, işte o zamandan beri kimsenin yaşamadığı şeyler yaşar oldum, çok acayip. siz de blogger'da hesabınızı açın, siz de pek yünik olun (burada google ads var beybi çok zengin olacağız).

müzik, evet. şöyle ki. yıllardır seviştiğiniz insanın aslında kadın/erkek (cinsiyetinize göre bir tanesini işaretleyin) olduğunu, ya da böyle modern cinsiyet kategorileri üzerinden vermeyelim örneklerimizi, bilmediğiniz bambaşka bir özelliği olduğunu keşfettiğinizi varsayalım. hatta siz keşfedin, ben bekliyorum. evet sevişebilirsiniz.

neyse tamam, şöyle bir şey. bir şair dostunuz var ve size şiir okur içki içerken ve yıllardır hep aynı şiirleri okuyor aslında ve bir yerden sonra her şey ezberinizde, her şeyi biliyorsunuz, artık şiirler sizin, çünkü o da sizden başka kimseye okumuyor, öyle olduğunu söylüyor en azından, önemli olan bu. sonra bir gün geliyor, yeni bir şiir yazdım diyor, ah diyorsunuz, lütfen yak onu.

araba kullanıyorsunuz. ben hayatımda 150 metreden fazla araba kullanmadım ama hey dostum, bu işlerden biraz anlarım, direksiyonun başında birisi oturmalı. her şey çok yolunda gidiyor, biliyorsunuz, araba ve yol ve diğer arabalar ve her şey zaten in its right place çünkü sabah limonlu çay üzerinize dökülmüş. sonra başka bir araba selektör yapıyor, birisi korna çalıyor, radyoda bir garip şarkı çalıyor, meğer yanlış şeritteymişsiniz yıllardır. arabayı sağdan kullanıyorsun dostum ama, direksiyon da sağda, kimse sana neden hiçbir şey söylemedi bunca zaman?

tamam. böyle zamanlar biraz garip oluyor her şey. bilmiyor değildim elbette ama bir şeylerin değişmesi için müziğin de değişmesi gerekiyordu. başka bir müzik değil ama sözkonusu olan, yo dostum yo. onlar söylemeliydi. onlar yeni bir şey söylemeliydi. yeni bir albüm de olurdu ama hayır, zaten olan bir şeylerin keşfi tabii ki daha sembolikti.

müzik çok boktan bir şey.

grinderman ve in rainbows'un 2. diski de öyle.

*başlığın ikinci yarısını l.'den aparttım. her hakkı bende, iyileşince geri vericem. geçmiş olsun.

**I've killed türkçe and it tasted so good.

m. once said when he was nineteen:

2009-08-31T18:55:00.002+03:00

böyle bir şey yazmışım, 4 seneden fazla olmuş. eski defterleri (klasörleri) karıştırmanın böyle sonuçları var işte. bolca anlamsız laf, hâlâ yerine hala, zirâ yerine zira, pardösü yerine pardesü yazan biri var (düzeltildi tabii). arada da birkaç güzel cümle, sanki.

Kalabalık yine önümdeki anlamsız koridor. Anlamsız koridor anlamsız biçimde kalabalık ama önüme koyduğum kutu boş, her zamanki gibi. Neye göre boş elbette tartışmak lazım, bana göre boş mesela, ama boşluğa göre dolu, sıfır’a göre var. Kıçımı silmeye yetmeyecek kadar para var içinde, bence yok, önümden geçip giden insanlar göre var, var ki atmıyorlar başka, doldurmuyorlar kutumu. İçimi çekiyorum yine, bütün gün sık sık yaptığım gibi. Yere eğiliyorum, elimden kayıp gitmiş yayımı alıyorum. Yerleştiriyorum kemanımı usulca, yüzyıllardır yaptığım gibi. Başlıyorum Benedictus’u çalmaya. İlk çaldığım günü hatırlıyorum. Yanımda Mozart’ı görüyorum. Deli bakıyor her zamanki haliyle, elini yavaş yavaş kaldırıyor, hızla indiriyor, müzik oluyor kulaklarımızın dehlizlerinde. İnsanlar yürüyor önümde, koşuyorlar, sürükleniyorlar. Birisi para attı şimdi kutuya, başımı öne eğdim, adet bu. Kemanımı ödüllendiriyor insanlar, beni ödüllendiriyorlar ya da pörsümüş tenimi görünce, kendilerini ödüllendiriyorlar belki de en çok, ezilene yardım etme hissiyle dolduruyorlar iyi kalplerinin her yerini. Ama yine de cimriler işte; Mozart’ın baş kemancısına bu kadar çıkıyor ceplerinden. Ani bir öfkeyle doluyor içim, şarkıyı değiştiriyorum, Dies Irae’yi çalıyorum tanrımın bana verdiği yetenekle. Hızla, güçle ve tutkuyla...Dolduruyorum kendimi tanrısal ezgiyle. Kadınlar geçiyor önümden iffetsiz sandıkları kıyafetlerle. Biz daha neleri gördük bilmiyorlar ki. Karanlık odalardaki oyunlarımızı bilmiyorlar. Sade’ın kimden ders aldığını bilmiyorlar. Geçip gidiyorlar önümden ve hayatlarından, hiçbir şey ifade edemeden, tek bir söz söyleyemeden; yapabildikleri tek şey beklemek, hissetmek ve uyumak. Sonsuza dek. Adımını atan herkesin ayağının altından pis kokular geliyor, kokuşmuş hepsi. Ben, ki banyo yapmıyorum kimbilir ne yıldır, ben ki yüzlerce senelik paçavra derim, sapsarı dişlerim, üç tane saç telim, iki büklüm bir ben, böyle kokmuyorum. Onlar, eve gidince banyo yapacaklar, kokulu sabunlarıyla birbirlerini yıkayacaklar, benden daha pis kokacaklar. Bu devrin kokuşmuşluğu bu. Hiç kimse hiçbir şey yapmıyor. Zamanlar ve mekânlar etraflarından akıp gidiyor sürekli ama bu hayatta boşluk olmaya devam ediyorlar. Kime göre boşluk elbette, konuşmak lazım. Benim kutumdan daha boşlar ama kendilerine göre çok dolular, sıfırı hiç tanımıyorlar belki.

İkiyim ben. İki parçam var. Birisi keman çalıyor, birisi dinliyor. Sanki başkası çalıyormuşçasına, zevkle, sabırla, hayranlıkla dinliyorum kendi müziğimi. Coşkuyla çalıyorum, hızla, tutkuyla, sevişerek çalıyorum kemanı, biliyorum; görüyorum. O kadar heyecanlı ki kendimi izlemek, dinlemek; kendimden geçiyorum beni dinlerken. Sonra farkediyorum, benim ritmimden başka bir ritm daha var metronun koridorunda. Ayak sesleri...Her saniye önümden geçen onlarca ayağın sesi değil ama –duymuyorum zirâ onları, zirâ ses çıkartmıyorlar, zirâ zaten yoklar, varlıkları o kadar az ki yere vurdukları topuktan geriye çamurlu bir iz kalıyor ancak, temizlik görevlisinin tek hareketiyle yok olacak. Duyduğum sesler herhangi değil. Hayat yaklaşıyor, hayatın sesleri duyduklarım, ayak sesleri...

Bir hayat yaklaşıyor aceleyle, koşar adım. Kolları uzun gelen bir pardösü var üstünde hayatın. Sarı saçları ıslak ıslak olmuş yağmurdan, su saçıyor etrafa yürürken. Ne kadar canlı diye düşünüyorum o önümden geçerken, yaşayan bir şey bu. Diğer ölüler ya da uyuyanlar fark edemezler elbette onu, ama ben anlıyorum onun farkını. Sesinden belliydi ne olduğu, şimdi de kanlı canlı bana geliyor. Kemanım Confutatis’e yeni başlamışken, etrafındaki yürüyen ölü uyuyanlara çarparak yaklaşıyor bana. Gözlerimin içine bakıyor, kemanıma bakıyor, orkestramın koroluğunu yapıyor, içindeki sesi duyabiliyorum. Alçalan yükselen tenorlar, baslar, yüce yeteneğin bütün sesleri her yerimizde. Bitiriyoruz parçayı. Selam veriyoruz birbirimize. Cebine atıyor elini. Cüzdanını çıkartıyor ve şapkanın içine koyuyor. Sonra saatini çıkartıyor, dolmaya alışık olmayan şapkama fırlatıyor. Soyunuyor sonra, etrafında kimsenin olmadığını bilerek, anadan üryan kalıyor. Olmayan birileri garip garip bakıyor ona ama o farkında değil ya da umursamıyor etrafını. Sonra gülümsüyor bana, delice gülümsüyor, Mozart’ı görüyorum onun gözlerinde. “Amadeus?” diyorum. Gülümsemeye devam ediyor ve bir anda fırlıyor yerinden. Arkasından bakıyorum hızla koşarken, metronun merdivenlerini çıkıyor, gözden kayboluyor, ayak sesleri hâlâ kulaklarımda. Koştuğunu duyuyorum, ölüme koştuğunu biliyorum, kimbilir kaçıncı kez. Sonra başka bir ses duyuyorum, kanlı canlı bir ses yine. Ama bu canlı ses, hayatın değil. Tiz bir fren sesi şehrin sokaklarını dolduruyor, Amadeus’un havada bıraktığı ve yere düşerken çıkartığı sesleri duyuyorum. Kan sesleri duyuyorum. Metrodakiler, benim Requiem çaldığımı duyuyorlar...

f. once said: there is nothing so depressing as the eccentricity of a contemporary.

2009-08-12T16:49:00.006+03:00

I always wanted to be loved by the Communist Party and the Mother Church. I wanted to live in a folk song like Joe Hill. I wanted to weep for the innocent people my bomb would have to maim. I wanted to thank the peasant father who fed us on the run. I wanted to wear my sleeve pinned in half, people smiling while I salute with the wrong hand. I wanted to be against the rich, even though some of them knew Dante: just before his destruction one of them would learn that I knew Dante, too. I wanted my face carried in Peking, a poem written down my shoulder. I wanted to smile at dogma, yet ruin my ego against it. I wanted to confront the machines of Broadway. I wanted Fifth Avenue to remember its Indian trails. I wanted to come out of a mining town with rude manners and convictions given to me by an atheist uncle, barfly disgrace of the family. I wanted to rush across America in a sealed train, the only white man whom the Negroes will accept the treaty convention. I wanted to attend cocktail parties wearing a machine gun. I wanted to tell an old girl friend who is appalled at my methods that revolutions do not happen on buffet tables, you can't pick and choose, and watch her silver evening gown dampen at the crotch. I wanted to fight against the Secret Police takeover, but from within the Party. I wanted an old lady who had lost her sons to mention me in her prayers in a mud church, taking her sons' word for it. I wanted to cross myself at dirty words. I wanted to tolerate pagan remnants in village ritual, arguing against the Curia. I wanted to deal in secret real estate, agent of ageless, anonymous billionaire. I wanted to write well about the Jews. I wanted to be shot among the Basques for carrying the Body into the battlefield against Franco. I wanted to preach about marriage from the unassailable pulpit of virginity, watching the black hairs on the legs of brides. I wanted to write a tract against birth control in very simple English, a pamphlet to be sold in the foyer, illustrated with two-colour drawings of shooting stars and eternity. I wanted to suppress dancing for a time. I wanted to be a junkie priest who makes a record for Folkways. I wanted to be transferred for political reasons (l. cohen, beautiful losers).

mucizeyi beklemek/mucizeye bakmak

2009-08-10T04:24:00.004+03:00

dolunay gecesinde, sahnede bu acayip, eşsiz, enfes adam, güzeller güzeli kaybeden, kafasında şapkası ve "goldın voys"u, waiting for the miracle'ı söylüyor, mucizeyi bekliyor.

biz, mucizeye bakıyoruz. something crazy, absolutely wrong...

birgün'de oyunlar

2009-07-19T12:36:00.002+03:00

birgün gazetesi'nin bugünkü ekinde oyunlar dosya konusu var. bu ay oyungezer'deki "savaşan oyunlar, oynanan savaşlar" yazımın da kısaltılmış bir hali. vatana hizmetimizdir.

editto: http://birgun.net/sunday_index.php?news_code=1248009213&year=2009&month=07&day=19

2009-07-12T23:45:00.004+03:00

gündüz saatlerinde üsküdar - beşiktaş motorundaydım. dışarıda, yukarıda oturuyordum, bir öncekini ucundan kaçırdığım için yeni, temiz, kirletilmemiş motora ilk gelenlerdendim. ortalarda bir yer seçtim, etrafımı doldurdu sonra insanlar. bazılarını izledim göz ucumla, bazılarını fark etmedim, bazıları ilginçti, gözlerimiz karşılaşıncaya kadar baktım onlara.

kasabian çalıyordu. karşımdaki bankta, tam benim karşımda oturan iki kişinin arasında, bir kişilik boşluk vardı. motor kalkmadan bir süre önce, kırmızı body giyen bir kız geldi, o boşluğu doldurdu. ayağında açık ayakkabılar, üzerinde bir kot vardı. çok sıradandı aslında kıyafeti. yüzüyse ilginçti. anlatılabilecek bir ilginçlik olduğunu söyleyemem, suratının ortasından çıkan bir boynuz ya da elf kulakları yoktu, daha fazlasını anlatmaya da gücüm yetmiyor şu saatte ve yorgunluk seviyelerinde. ilginçti ama, standart dışı bir yüze sahipti. 25 yaşlarında olmalıydı.

kasabian çalıyordu. motor kalktı. hareket etmenin sahte rüzgarı sıcağı savuşturdu. gözlerimi kapattım. ne çok insan vardı.

hâlâ kasabian çalıyordu. gözlerimi açtım. kıza baktım. kız ağlıyordu. kendi kendine. kimseye anlatma çabası olmadan, kimseyi yanına çağırmadan. ses çıkartmadan. hıçkırmadan. ruhani durumların anlatıldığı her hikâyede, kontrolsüz biçimde gözlerinden yaş döken garip arkadaşlarımla karşılaştırılamayacak bir acıyla, ama sanki onlarınki gibi kendiliğinden, öylesine, sessiz sessiz. izledim ben de onu. büyüleyiciydi. sonra ona baktığımı gördü kız. utandı mı, rahatsız mı oldu bilmiyorum. ben rahatsız oldum. kafamı çevirdim, başka şeylere bakmaya çalıştım. yeniden kıza döndüğümde, iki kişinin arasındaki beyaz bankın boşluğunu gördüm. kız kalkmıştı.

kasabian çalıyordu. gözlerimi kapattım. sevdiğim ve sevmiş olduğum tüm insanları düşündüm. hepsini o iki kişinin arasına, beyaz bankın üstüne oturttum. hepsini sessizce ağlattım. gözyaşları gözlerinden usulca süzülürken kendi gözlerime baktırttım. hepsini yeniden, daha çok sevdim. hepsinden çok büyülendim. benden başka kimsenin onları böyle görmemesini diledim. hiçbir zaman sessizce ağlayacak kadar acı çekmemelerini, hepsinin en azından bir kere böyle ağlayabilmiş olmasını diledim.

her şeyden çok bunu diledim.

kasabian çalıyordu.

merak edilen sorulara cevaplar

2009-07-11T04:06:00.003+03:00

evet, dün gece sarhoş olduğumu hatırlıyorum.

hayır, yaptığım bir sürü şeyi ancak insanlar söyleyince hatırlıyorum. ağzından ve kafasından aşağı bira döktüklerimden binlerce özür.

evet, biraz fazla olduğunun farkındayım.

evet, bu konuda ciddi önlemler almak üzereyim (şu birayı da bitireyim).

evet, sağ salim bir çatı ve bir yatağa kavuştum (gazoz sağolsun).

evet, korkunç sıcak.

hayır, ne yapılacağını bilmiyorum.

evet, salı günü iki tane vizem var.

hayır, daha çok başındayım okumaların.

hayır, fulbrayt olmadı (zaten "en overreytıd amerika'da doktora yapmak"mış. hıh).

evet, hayat devam ediyor.

evet, varolmayı da öğrenir insan.

ya ya ya...

2009-07-07T21:50:00.000+03:00

5 yıl önce 10 yıl sonra...

2009-06-28T18:36:00.002+03:00

tarihten, tarih tutmaktan, kişisel arşivlere dalıp onlar hakkında kişisel hikâyeler yazmaktan yeni bahsetmiştim, öyle hatırlıyorum. ben hâlâ aynı kafalarda takılırken kendi kendime, dün yine kendi tarihimle karşı karşıya geldim, ama bu kez arşive dalan ben değildim, o arşivde kendi kayıtları da olan çok yakın arkadaşlarımdı.

çok nostaljik bir adam olmadım hiçbir zaman, ama şu an içinde cup cup'lamakta olduğum duygu selini anlatmaya kelimeler bulamıyorum. boğaziçi'ne adım attığımdan beri elimden tutan, düşmemi engelleyen, ya da benle beraber düşen, gülen ve ağlayan, sarılan, bırakmayan bu insanlarla aynı karelerde ne çok dolaşmışım meğerse. ne çok öpmüşüm bu insanları, kendimden geçercesine. ne saçmalamışız hep beraber dört bir köşede.

unutmuş değildim, unutmamaya rağmen hatırlamak daha da acayip zaten, daha da acayipleştiren şey bu. bazı şeyler normalleştikçe, hayatlar daha 'anormal' eksenler tarafından kesildikçe, normalleşen şeyin önemi gündelik hayatlarımız içinde belirsizleşiyor sanki. "bak, buradayız, hâlâ, şimdi en güzeliz belki de" demek gerekiyor bazen.

çok karışık zamanlardı geride bıraktığımız, hâlâ karışık dünya kadar şey var. bütün bu karışıklıkta, hmm, siz nasıl diyordunuz, "inanan" evet, "buna inanan", en çok inanan birkaç insan için asıl olarak bu yazı. arşive inenler de onlar oldular, bizim için sürpriz bir hediyeydi bu arşiv çalışması ama, aslında arşive inenlerin onlar olması hiç de sürpriz değildi. arşivin her bir parçasına, ama en çok da arşivi açığa çıkartanlara, kocaman bir teşekkür bu yazı.

tu ge dır-tu ge dır-tu ge dır.....

kings of convenience baş ağrısına iyi geliyor

2009-06-25T01:56:00.002+03:00

saatlerdir dibinde, pençesinde, anasonlu hatalarında, karanlık odalarında, ışıktan kaçmalarında, kafamı duvara vurmalarında, vücudumun başka yerlerine bilinçli zarar vermelerinde cebelleştiğim migrene bir tek kings of convenience iyi geliyor.

başka hiçbir şey değil.

hepimiz "erdemli vatandaşlar" mıyız?

2009-06-21T22:50:00.000+03:00

ikinci cumhuriyet saflarına katıldığımın resmidir. pardon, linkidir.

ben bir zamanlar b'yle başlayan şehirlerin birinde... bisikletle

2009-05-26T23:56:00.009+03:00

ben gitmiştim aslında, ne garip değil mi? yoktum, 5 ay kadar, belki biraz daha az olabilir ya da biraz daha fazla, emin değilim şu an, saymak çok manalı değil. eğer saydığın şey, saydıkların hakkında hissini en ufak değiştirme gücüne sahip değilse, isterse birmilyonyüzbindoksandokuzbaloncuk olsun, ne fark eder?

biliyor muydunuz benim gittiğimi? birkaç işaret, ufak birkaç kelime, sağa sola serpilmiş birkaç toz... oysa ne saçma, burası bu işe yaramıyor muydu? öyle olmamalı mıydı? gitmeler gelmeler, kalmalar, susmalar, koşmak ve haykırmak, bir kış gecesi'nde olmayacak mıydı?

mesela nehir'in blog'u, ne kadar farklı. özendiğimden değil, "benim blog'um da öyle olmalıydı" diye değil, ama, garip değil mi? nehir'in tarihini, hem de ne kadar yakından, ne kadar içeriden tutuyor ikinehir. burada ise böyle garip, oradan ve buradan, asla tam olarak nereden olduğu anlaşılamayacak kokular var. sanki kapının altındaki aralıktan giriyorlar, asıl kaynakları karşı komşular.

hayatımın karşı komşusu olabilirim. bu tanımla barışık değilim ama sanırım kabul edecek kadar mantıklı buluyorum. buldum daha doğrusu, az önce, bir yukarıdaki cümleyi yazarken. şöyle bir itiraf izleyebilir bu kabulü: ben düşünmüyorum.

evet, gerçekten böyle. zamanında bir yazar söylemişti, üzerinde pek düşünmemiştim, ama meğer gerçekten varmış böyle bir şey ve ben o zamanlar düşünmüyorken aslında tam da (tam da! oh, I love you I'm going to blow up your school) bunu kanıtlıyormuşum meğer.

ben düşünmüyorum. kendi kendime oturduğumda ben boş bir patates çuvalıyım ve patateslerin tersine, insanları mutlu etme yeteneğim hep belirli sınırlar içinde seyretti, çok ileriye gidemedi. neticede ben düşünmüyorum. yazıyorum ya da konuşuyorum. ancak o zamanlarda zihnim bir hareket gösteriyor, yine benim etkimden oldukça bağımsız biçimde, karşılaştığıyla, karşısındakiyle, dikizlediği karşı komşusunun yardımıyla, asla progressif olmadan, bunla da pek ilgilenmeden, yolları çatallanan bahçelerde gezintiye çıkan bir hareketler silsilesi (bu cümlenin türkçe olduğundan bile şüpheliyim).

ve ancak konuştukça, yazdıkça, karşı komşuyu dikizledikçe hatırlıyorum birçok şeyi.

ben gitmiştim, farkında mısınız? ben inanamıyorum şimdi. çok garip her şey orayla ilgili, uçucu resimler gidip geliyor, tutmaya çalıştıkça uzaklaşıyorlar benden.

kendi tarihime bu kadar yabancılaşmış olmam da ayrı bir mevzu. ya da aynı mevzu zaten. hep böyle miydi bilmiyorum, muhtemelen unutmuşumdur, bir aralar biliyorduysam da. tarih okuyan falan bir adamım ("hey adamım, biz burada tarihçilere nasıl davranırız, biliyor musun?") ya ben, işte tarihe yeni yaklaşımlar, hafıza meseleleri, sözlü tarih çalışmaları falan derken... ben neredeyim ya? kim bu makalelerin arasındaki adam?

****

tamam, durum bu kadar dramatik değil. bu bir tür hatırlama projesi. çeşitli "şeyler" üzerinden kendi tarihimi, parçalı, çarpık, bir arkeolog (oh mon cher michel) gibi belki, mümkünse o kadar tozlu ve o kadar sarı, ama o kadar da tozları ayrıştırma saplantısına düşmeden... di mi, benjamin?

****

ben en çok bisiklete bindim. yani bindiğim şeyler içindeki en büyük yüzde bisikletindi anlamında değil (o anlamda da gerçi) ama daha çok, bordo'da en çok yaptığım şey bisiklete binmekti. çeşitli sayısal örneklerle bu cümle çökertilebilir, daha çok bulaşık yıkadığım, şarap içtiğim, latince çalıştığım (bu yalan) falan ortaya çıkabilir ama hayır, ben en çok bisiklete bindiğime eminim (ki galiba gerçekten öyle).

şimdi hava yapmak gibi olmasın ama ben bisiklete binmeyi fransa'da öğrenmiştim. bordo'nun çoook kuzeyinde bir sahil kasabasında, babama küfrede küfrede. sonra konya'da bisikletim olmuştu, yazları konya'ya gittiğimde düzenli biçimde bindiğim. 15 yaşıma geldiğimde dedem bisikleti sattıklarını söylemişti arayıp, parayı da bana yollamışlardı. ben de o parayla blind guardian konserine gitmiştim ("el fisten hayna hoynala, da bard's song!"). konser hakkında yazdığım yazı akşam gazetesinin kültür ekinde yayınlanmıştı. allahım, ne kadar saçma bağlantılar, akşam gazetesinde kültür ekinin ne işi var! (gerisi mantıklı)

çok severim ben bisiklete binmeyi. hep sevdim. binmediğim zamanlarda daha da çok arttı sevgim. bordo'ya gider gitmez aramaya başladığım iki şey buzdolabı ve bisiklet oldu, buzdolabını bulamamaya dayanabilirdim (nitekim dayandım) fakat bisiklete dayanamazdım. sonuç olarak bir süre geçtikten sonra, pazar günleri st. michel'de kurulan bit pazarından, oldukça uyduruk bir bisiklet aldım, 35 euro'ydu galiba.

aslında ondan önce, bordo civarındaki ilk bisiklete binişim şu apış arasını zor açan fotoğraf dolaylarında oldu. archachon denilen, bordo'nun sahil kasabasına gitmiştik bir haftasonu. bordo'ya geleli üç hafta falan olmuştu herhalde. 7 kişilik grubumuzu, bisiklete binmek isteyenler ve istemeyenler olarak ikiye ayırıp (I love the way you say dichotomy. it's so sexy) istemeyenleri taksiyle göndermiş, biz de üç kişi bisiklet kiralamıştık, gardan plaja gitmek üzere. ah, ne güzeldi. bisikletler çok güzeldi bir kere, ne kadar güzel olduklarını, ikinci el çakma bisikletlere muhtaç kaldıktan sonra anlamıştım. ve o archachon yokuşları, o rüzgar, o mis gibi orman havası, o uçma hissi iki tekerlek üzerinde...

ve o nick cave, o "get ready for love", o pedallara abanma ve gözleri kapatma, sonra paldır küldür yuvarlanma, yanımdan vızır vızır arabalar, yırtılan kot, şişen bacak.

sonra işte bordo ve ağrıyan bacaklar ve bir süre sonra kendime ait bir bisikletim oldu. ilk aydan sonra tramvay kullanmayı bıraktım, her yere bisikletle gelir gider oldum. bu yüzden bazı yerlere erken, çoğu yere geç geldim ama önemli değildi, bisiklet olmasa da geç geliyordum zaten.

arada bir düştüm, tramvaylardan korktum, önlerinden ve arkalarından gittim, hatta şimdi bunları yazarken, yakın zamanda tramvay yolundan gittiğim bir rüya görmüş olduğum hissine kapılıyorum ya da belki o kadar düşünmedim ki bu konuda, ilk hatırlayışım bu kadar canlı oldu, bilmiyorum. bisiklet üzerinde hep rüzgar oluyordu, çok güzeldi, üşütüyordu bazen özellikle elleri, eldiven de güzel bir şeydi o yüzden.

zaman zaman bozuldu bisikletim, külüstürdü çünkü, hatta koca göbek-ufacık kıç-garip don kombinasyonuna sahip tamirci üretim hatası olduğunu bile söylemişti (fransızca anlayabildiğimi söylemiş miydim? yarısını yalan söylemişim).

bütün bordo zamanları içinde en güzel şey, bisikletin üzerinde olmak ve müzik dinlemekti belki de. bu, genel resme oturttuğumda, sıkıcı bir erasmus tablosu çiziyor, doğru, sıkıcı bir erasmus'tu zaten benimki, ama bisiklet çok güzeldi. her zincir sesinde, her pedal gıcırtısında, her zıplamada, her tek el gidonda tek el yumruk olmuş biçimde, gecenin bir körü ıssız yolda, "lay me low!" diye bağırırken, çok güzeldi.

son olarak şöyle bir şey yaptık bisikletle, en kayda değer olarak. bütün o aylar boyunca yapmak istediğim, ama ancak bordo'dan gitmeden son birkaç günde yapabildiğim bir bisiklet turu. birimiz oyuncak ayı olmak üzere 5 arkadaş, ki kendilerini bordo'da çok geç bulmuş olduğum için çok üzüldüm hep, bisiklet kiraladık (yetmiyordu bisiklet sayımız), erzak aldık (mis şarap ve mis peynir, mis ekmek, mis jambon), google maps'ten 5 saatte yürünen, kaba bir hesapla 1.5 saatte bisikletle gideceğimiz bir şato seçtik kendimize. bisikletler birkaç arıza yaptı şehirden ayrılmadan önce, onlarla uğraştık bir süre. en sonunda, böyle bir yolculuk için pek de elverişli olmayan, koca sepetli ve oldukça ağır bir bisiklet bana düşmüş biçimde yola koyulduk. 1.5 saat sonra fark ettik ki, google maps yokuşları hesaba katmıyordu. birkaç saat sonra fark ettik ki, kaybolmaları hiç katmıyordu.

şato dü vayr'ı bulduğumuzda, şatonun kış aylarında gezilemediğini, bahçesine falan girilemediğini öğrendik. ama muhteşem feodal bir kasabaydı şatonun etrafını saran. bu arada hava kararmak üzereydi (21 aralık'tı üstelik), açtık, yorgunduk, kasabada kalıncak bir yer yoktu, telefonla seferber ettiğimiz diğer arkadaşların öğrendiğine göre o gün oradan geçen trenler (evet geçiyorlardı çünkü, sıkıcı biçimde sık) orada durmuyordu.

yemek yedik. hava karardı. libourne'a gitmeliydik artık, oradan vardı tren bordo'ya. gideceğimiz yol otobandı. ve otobanda, arabaların farlarından başka ışık yoktu. otobanın kenarında kanal vardı. ve biz tek sıra halinde giderken birbirimize çarpmamak için sırayla bisikletlerin ziline basıyorduk. pek acayipti, pek korkutucuydu... cidden çok güzeldi.

sonra libourne'a vardık zaiyat vermeden, orada da noel pazarı vardı oley'di, sarmısak çorbası içtim muhteşemdi.

sonra bordo. sonra bisikletin sonu. sonra bordo günlerin sonu...

bordo'yu bisikletle hatırlamak böyle bir şeydi işte. belki dahası da vardır, yeni kazılarda çıkar bir yerlerden. karşı komşudan şimdilik bu kadar.

Daha Büyük Haritayı Görüntüle